Να μη χαθεί η αξία της ζωής στις στάχτες

Οι τραγικές εικόνες από τη Λέσβο τις τελευταίες μέρες έχουν κατακλύσει τα δελτία ειδήσεων σε όλο τον κόσμο. Το Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης στη Μόρια έχει σχεδόν ολοκληρωτικά καταστραφεί και μαζί δοκιμάζεται για άλλη μία φορά όλο το νησί: κάτοικοι, πρόσφυγες και μετανάστες. Οι δώδεκα χιλιάδες αιτούντες άσυλο που έμεναν στο Κέντρο, οι μισοί ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά, βρέθηκαν ξανά στον δρόμο.

Ενα εκατομμύριο πρόσφυγες και μετανάστες πέρασαν από τις ακτές των νησιών του Αιγαίου αναζητώντας ασφάλεια στην Ευρώπη από το 2015. Οι ελληνικές κοινωνίες γνωρίζουν ότι ο ξεριζωμός δεν είναι κάτι που έχει τέλος και αρχή, θα υπάρχει όσο υπάρχουν οι συνθήκες που ξεριζώνουν τους ανθρώπους: πόλεμοι, βία, ανελευθερία, ακραία φτώχεια και φυσικές καταστροφές. Πέντε όμως χρόνια μετά την κρίση υποδοχής των προσφύγων στην Ευρώπη, όλοι γνωρίζουν επίσης ότι όσο αφήνεται μια τοπική κοινωνία να επωμιστεί ένα δυσανάλογο βάρος, χωρίς συντονισμένες και μακροπρόθεσμες πολιτικές και με περιορισμένο επιμερισμό της ευθύνης, διαιωνίζεται απλά ένα πρόβλημα. Και αυτό αφορά εξίσου τους πρόσφυγες που εγκλωβίζονται σε μια αβεβαιότητα, όσο και τις τοπικές κοινωνίες που νιώθουν ένα αυξανόμενο αίσθημα εγκατάλειψης και αδιεξόδου.

Στις στάχτες της Μόριας το διακύβευμα δεν είναι μόνο πώς θα εξασφαλιστούν άμεσα τα στοιχειώδη για όσους επλήγησαν. Οι οργανώσεις που βρισκόμασταν ήδη στο πεδίο σπεύσαμε να βοηθήσουμε το έργο των Αρχών για να βρεθούν επείγουσες λύσεις. Η μεταφορά των 400 ασυνόδευτων παιδιών της Μόριας στην ηπειρωτική χώρα έγινε την ίδια μέρα. Σε αυτό το παράδειγμα άμεσης ανταπόκρισης και πολιτικής βούλησης μπορούμε να δούμε την αναγκαία αλλαγή να συμβαίνει.

Ναι, η κόπωση και τα προβλήματα στις κοινωνίες των νησιών του Αιγαίου είναι υπαρκτά και μακροχρόνια. Χρειάζεται περισσότερη και έμπρακτη στήριξη από τα κράτη – μέλη της ΕΕ, όπως έχει αποδειχτεί ότι είναι εφικτό μέσα από το πρόγραμμα μετεγκατάστασης ασυνόδευτων και πολύ ευάλωτων παιδιών. Χρειάζεται όμως και σύνεση και ψυχραιμία σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και μια διάθεση να εξασφαλιστούν λύσεις. Οι λύσεις δεν μπορούν να βρεθούν στη βία, τις ξενοφοβικές κραυγές και την πολιτική εκμετάλλευση. Οι λύσεις χρειάζονται ανάληψη ευθύνης και προσπάθεια για αλλαγή προκειμένου να μη διαιωνίζονται τα αδιέξοδα. Θα πρέπει να συνεχιστεί η αποσυμφόρηση των δομών στα νησιά, να εξασφαλιστεί η ασφάλεια, η προστασία και η υγεία για όλους τους κατοίκους τους και να εδραιωθούν διαδικασίες ασύλου, υποδοχής και ένταξης των προσφύγων.

Οταν χιλιάδες οικογένειες βρίσκονται στους δρόμους, έχοντας χάσει τα λιγοστά τους υπάρχοντα στο μέσο μιας πανδημίας που μας πλήττει όλους, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν και πού θα στηθούν οι σκηνές που θα τις στεγάσουν. Το διακύβευμα είναι αν θα αφήσουμε στις στάχτες να χαθεί η ίδια η αξία της ζωής, η ελπίδα και η ανθρωπιά, που οι κάτοικοι της Λέσβου έχουν τόσο περήφανα τιμήσει μέσα στον χρόνο συγκινώντας έναν ολόκληρο κόσμο.

Ο Philippe Leclerc είναι αντιπρόσωπος του ύπατου αρμοστή του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα