ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝΑΛ θέλουν να… μεγαλώσουν

Ο Σεπτέμβρης βρίσκει τον ΣΥΡΙΖΑ και το Κίνημα Αλλαγής σε μια φάση αναζήτησης: στην Κουμουνδούρου ψάχνουν τον τρόπο να δημιουργήσουν τη «μεγάλη παράταξη» χωρίς να βγάζουν προς τα έξω κλίμα εσωστρέφειας, ενώ στη Χαριλάου Τρικούπη ψάχνουν τον κατάλληλο τρόπο για να κάνουν το επόμενο μεγάλο βήμα, αυτό που θα τους φέρει πιο κοντά στον πρωταγωνιστικό ρόλο που έχασαν στην πρώτη φάση της κρίσης και ακόμα αποζητούν.

Η στασιμότητα που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στον προοδευτικό χώρο, λένε στελέχη και των δύο κομμάτων, μπορεί στο τέλος να φέρει αλλαγές που κανείς δεν έχει προβλέψει, ακόμα και τη δημιουργία νέων σχηματισμών – η απλή αναλογική ενισχύει τις φυγόκεντρες δυνάμεις. Ομως σε μεγάλο βαθμό η επόμενη μέρα θα εξαρτηθεί από τα τεκταινόμενα στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ και του Κινήματος Αλλαγής. Στην αξιωματική αντιπολίτευση απέφυγαν τους πρώτους εσωκομματικούς σκοπέλους, δεν είναι όμως βέβαιο πως θα συνεχίσουν να είναι το ίδιο τυχεροί. Στο Κίνημα Αλλαγής, από την άλλη, θέλουν να «μεγαλώσουν» και να το κάνουν όσο πιο γρήγορα γίνεται. Η σεζόν που έρχεται ενδεχομένως να αλλάξει τα δεδομένα για το κάθε κόμμα ξεχωριστά, αλλά και για τη μεταξύ τους σχέση. Οι πρωταγωνιστές έχουν πάρει τις θέσεις τους: σε λίγο καιρό τίποτα δεν θα είναι το ίδιο.

Η διεύρυνση και οι συγκλίσεις
Η αναβολή του συνεδρίου αναβάλλει εκ των πραγμάτων την επισφράγιση της «στροφής» προς το πράσινο ακροατήριο, αφήνει στην αναμονή τα στελέχη εκείνα που μεταγράφηκαν στον ΣΥΡΙΖΑ και περίμεναν τις συνεδριακές διαδικασίες για να έχουν λόγο και εντός των οργάνων. Αυτή η αναβολή, βέβαια, δεν σημαίνει πως η Κουμουνδούρου δεν είναι προσανατολισμένη στη διεύρυνση, καθώς αυτός θεωρείται ο μοναδικός τρόπος να γυρίσει γρηγορότερα ο ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία. Γι’ αυτό το άνοιγμα των οργάνων το επόμενο διάστημα θεωρείται δεδομένο, ενώ οι παραδοσιακά πασοκικές στάσεις και εκφράσεις που υιοθετούνται δεν θα σταματήσουν. Πώς, όμως, θα αντιμετωπίζει από εδώ και πέρα ο ΣΥΡΙΖΑ το Κίνημα Αλλαγής; Ο Δημήτρης Τζανακόπουλος, βγαλμένος από τα σπλάχνα του κόμματος, το προηγούμενο διάστημα δεν ήταν από εκείνους που έβλεπαν θετικά μια πιθανή συνεργασία – ο ίδιος, άλλωστε, είχε γίνει το «κόκκινο πανί» σε πολλές από τις διενέξεις μεταξύ των δύο πλευρών εντός του Κοινοβουλίου. Η τοποθέτησή του στη θέση του γραμματέα, επομένως, δυσχεραίνει την οποιαδήποτε προσέγγιση. Εκτός κι αν αυτή είναι η πρόθεση καθώς, μετά την υπόθεση Παππά, η Χαριλάου Τρικούπη δεν αντιμετωπίζεται ως ενδεχόμενος σύμμαχος.

Η αντοχή της εκεχειρίας
Το τελευταίο δεκαήμερο τρεις κινήσεις «μαλάκωσαν» το ψυχροπολεμικό κλίμα που υπήρχε στον ΣΥΡΙΖΑ: η επιλογή του «παρών» στα εθνικά, η μη τοποθέτηση της Λούκας Κατσέλη στη θέση του επικεφαλής της επιτροπής που θα αναλάβει τη συριζαϊκή αναπτυξιακή πρόταση και το άρθρο του Ευκλείδη Τσακαλώτου στην «Αυγή» έδειχναν πως κανείς δεν ήθελε να σηκώσει μια αναπόφευκτη διαμάχη πριν της ώρας της. Ακολούθησε ο «ανασχηματισμός» με την υπογραφή του Αλέξη Τσίπρα. Παρότι ο Τζανακόπουλος ηγείται μιας διακριτής ομάδας, δεν παύει να είναι «άνθρωπος του προέδρου»: ο πιθανός σύμμαχος που θα έβρισκαν οι 53+ σε ζητήματα θέσεων και διαδικασιών στο πρόσωπο του Πάνου Σκουρλέτη δεν υπάρχει πια και η τοποθέτησή του κάνει ακόμα πιο αρχηγοκεντρικό τον ΣΥΡΙΖΑ. Από την άλλη, η αναβολή του συνεδρίου δίνει στην εσωκομματική αντιπολίτευση την ευκαιρία να συζητήσει, πριν και κατά τη διάρκειά του, χωρίς το άγχος των εξ αποστάσεως διαδικασιών. Οι διαφορές σε αυτό το νέο modus vivendi με (φαινομενικούς) συμβιβασμούς και των δύο πλευρών δεν θα αφορούν πρόσωπα, αλλά πολιτικές θέσεις. Και εκεί η μάχη θα είναι μεγαλύτερη.

Οι κεντροαριστερές δημοσκοπήσεις
Οσο ο ΣΥΡΙΖΑ μένει στάσιμος, το Κίνημα Αλλαγής κοιτάζει τις δημοσκοπήσεις με άλλο μάτι. Θα ήταν υπερβολή να πει κανείς πως ένα κόμμα μονοψήφιων ποσοστών απειλεί την αξιωματική αντιπολίτευση του 30%. Στη Χαριλάου Τρικούπη, όμως, δεν ψάχνουν κάτι τέτοιο στα νούμερα – για αυτούς ο τυχερός αριθμός είναι το 10. Ψάχνουν, δηλαδή, την προοπτική ανατροπής των συσχετισμών, που θα τους ξεκολλήσει κι από την επικοινωνιακή εικόνα του μικρού κόμματος. Αυτή τη στιγμή ο ΣΥΡΙΖΑ δεν νιώθει την κεντροαριστερή ανάσα πίσω του. Στο Κίνημα Αλλαγής ευελπιστούν πως, αν το επόμενο διάστημα παίξουν σωστά τα χαρτιά τους, τα πραγματα θα αλλάξουν. Σε αυτή την περίπτωση κανείς δεν μπορεί να εκτιμήσει πώς θα αντιδράσει το εκλογικό σώμα: το 2017, πάνω από 200.000 άνθρωποι βρέθηκαν σε κάλπες μόνο με την υπόσχεση πως κάτι καινούργιο βρίσκεται στα σκαριά. Μεγάλη η ευκαιρία, μεγάλο όμως και το «αν». Τα νούμερα έχουν σημασία και για τους εσωκομματικούς συσχετισμούς, καθώς η δημοσκοπική αποτύπωση του Κινήματος Αλλαγής είναι η βασική πηγή κριτικής εντός του κεντροαριστερού φορέα και σε αυτή τη φάση η μοναδική αφορμή για να δημιουργηθεί μικρότερη ή μεγαλύτερη αναταραχή.

Το σενάριο της επόμενης σεζόν
Πρόκειται για ζήτημα της επόμενης σεζόν: Για το Κίνημα Αλλαγής, οι εκλογές για την ανάδειξη αρχηγού είναι μια συζήτηση για τον Νοέμβριο του 2021, όταν κλείνουν τα πέντε χρόνια από την εκλογή της Φώφης Γεννηματά στην ηγεσία. Με το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ να αναβάλλεται τουλάχιστον για έναν χρόνο, αναβάλλεται και η αλλαγή του καταστατικού του κόμματος. Κι εκεί, στις τυπικές αλλαγές που θα διευκολύνουν τον ΣΥΡΙΖΑ να μετατραπεί σε ένα άλλο κόμμα από αυτό είναι, εισάγεται ένα από τα σενάρια επιστημονικής φαντασίας που συζητιούνται στο περιθώριο των υπόλοιπων ζητημάτων που προκύπτουν στην αξιωματική αντιπολίτευση: θα μπει, τελικά, σε συζήτηση η εκλογή αρχηγού από τη βάση; Για τους πασοκογενείς του ΣΥΡΙΖΑ, αυτό εξακολουθεί να είναι ένα τρικ που πιάνει – πέρα των όσων έγιναν το 2017, έχουν δει την εκλογή αρχηγού να γίνεται προάγγελος επιτυχιών για το ΠΑΣΟΚ. Το πρόβλημα βέβαια είναι πως κανείς στον ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι απόλυτα βέβαιος πως το κόμμα θα καταφέρει να φέρει κόσμο στην κάλπη για μια μάχη που στην πραγματικότητα έχει κριθεί πριν γίνει. Από την άλλη, βέβαια, μια τέτοια επιλογή θα έδινε πλήρη ελευθερία κινήσεων στον Αλέξη Τσίπρα, ακόμα και παράκαμψη των συνεδριακών αποφάσεων αν αυτές κάπου «ενοχλούν».

Οι επιλογές της κυβέρνησης
Υπάρχει μια συνισταμένη που θα καθορίσει την πορεία του λεγόμενου προοδευτικού χώρου, η οποία δεν καθορίζεται από τις επιλογές των κομμάτων που τον απαρτίζουν. Η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει καταφέρει να στηρίζεται στο παραδοσιακό δεξιό και φιλελεύθερο ακροατήριο για την εκλογή της, κερδίζοντας όμως μαζί ένα μεγάλο κομμάτι του πολιτικού Κέντρου. Η διάθεση που έχει δείξει μέχρι τώρα ο ίδιος ο πρωθυπουργός είναι να εκμεταλλευτεί τις σχέσεις που έχει δημιουργήσει προς τα αριστερά του κόμματός του, ακόμα και οι επιλογές του στον πρόσφατο ανασχηματισμό το αποδεικνύουν. Οσο στρέφεται προς το Κέντρο, τόσο συμπυκνώνει τον χώρο που διεκδικούν ο ΣΥΡΙΖΑ και το Κίνημα Αλλαγής. Η ΝΔ, βέβαια, δεν είναι μια ενίαια πολιτική οντότητα – η συνύπαρξη των κεντρώων με τη λαϊκή Δεξιά, τους σαμαρικούς και ειδικά τους καραμανλικούς, δεν θα είναι πάντα τόσο εύκολη όσο είναι σήμερα. Η αναμενόμενη (μικρή σε αυτή τη φάση) κυβερνητική φθορά, όμως, μέχρι τώρα δεν έχει έναν συγκεκριμένο αποδέκτη. Και σίγουρα αυτός ο αποδέκτης δεν είναι η αξιωματική αντιπολίτευση.