Τα μαθηματικά μοντέλα και {LF}οι προβλέψεις τους

Πολλά φαινόμενα στη φύση ανήκουν σε μια ξεχωριστή κατηγορία που οι μαθηματικοί ονομάζουν «πολύπλοκα». Στην κατηγορία αυτή ανήκουν φαινόμενα όπως οι σεισμοί, τα καιρικά και μετεωρολογικά φαινόμενα, η μετάδοση των ιώσεων και πολλά άλλα φυσικά και βιολογικά φαινόμενα. Το κύριο χαρακτηριστικό αυτών των φαινομένων και των μαθηματικών μοντέλων που τα περιγράφουν είναι η αδυναμία τους να κάνουν μακροπρόθεσμες προβλέψεις για την εξέλιξη του φαινομένου. Οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις στα πολύπλοκα φαινόμενα είναι δύσκολες γιατί η εξέλιξή τους μπορεί να επηρεαστεί από πολλές (δυστυχώς) ελεύθερες παραμέτρους που προσδιορίζουν το φαινόμενο. Ενα μικρό λάθος ή αβεβαιότητα στην εκτίμηση μιας από τις πολλές ελεύθερες παραμέτρους οδηγεί τις προβλέψεις του μαθηματικού μοντέλου σε τελείως διαφορετικά αποτελέσματα.

Το συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι τα μαθηματικά μοντέλα προσφέρουν λίγα για τη μακροπρόθεσμη πρόβλεψη της επιδημίας. Μπορούν να βοηθήσουν στην ερμηνεία της εξέλιξης του φαινομένου, μπορούν να κάνουν προβλέψεις για τις άμεσες εξελίξεις και μπορούν να μελετήσουν ποιες παράμετροι της εξάπλωσης του ιού είναι οι πιο επικίνδυνες.

Ας αφήσουμε τους «προφήτες» να παίζουν με τα μαθηματικά τους μοντέλα και εμείς να βασιστούμε στις πιο παραδοσιακές λύσεις που προσφέρουν συνήθως οι μηχανικοί (για τους σεισμούς) και οι γιατροί (για την επιδημία). Για παράδειγμα, οι σεισμολόγοι προτείνουν στους μηχανικούς να φροντίσουν οι αντοχές των κτιρίων σε σεισμούς να είναι μεγάλες και ο αντισεισμικός κανονισμός, όταν τηρείται, είναι η ασφαλέστερη λύση. Αντίστοιχα λοιπόν, προτείνω να βασιστούμε στις παραδοσιακές οδηγίες των γιατρών (μάσκες, αποστάσεις, καθαριότητα κ.λπ.). Οι προβλέψεις των μαθηματικών μοντέλων στο πολύπλοκο φαινόμενο της διάδοσης του ιού δεν μας αφορούν για την ώρα. Απλά προσθέτουν περισσότερο θόρυβο και δίνουν τροφή σε παρερμηνείες, ενισχύοντας χωρίς να το θέλουν πολλές φορές τους αρνητές της επιστημονικής γνώσης.

Ο Λουκάς Βλάχος ήταν καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης