Ο ιός SARS-CoV-2 που… ραγίζει καρδιές

Η προκαλούμενη από τον ιό SARS-CoV-2 πανδημία βρίσκεται σε εξέλιξη και οι καρδιαγγειακές επιπλοκές των νοσούντων προκαλούν ανησυχία, καθώς συνδέονται με δυσμενέστερη έκβαση και η ύπαρξή τους αναγνωρίζεται ολοένα και συχνότερα. Μυοκαρδιακή συμμετοχή περιγράφεται σε 17%-30% των κρουσμάτων, ενώ σε σοβαρή νόσο το ποσοστό προσεγγίζει το 60%. Οι μηχανισμοί που ευθύνονται για την ποικίλης βαρύτητας καρδιακή δυσλειτουργία κατά τη λοίμωξη από τον νέο κορωνοϊό δεν είναι σαφείς. Η κυρίαρχη υπόθεση είναι ότι η καρδιά αδυνατεί να αντεπεξέλθει στις αυξημένες ανάγκες για οξυγόνο, δεδομένου ότι βρίσκεται σε ένα περιβάλλον που κατακλύζεται από φλεγμονή, διαταραχή της πηκτικότητας και στρες. Οι κλινικές εκδηλώσεις της καρδιακής δυσπραγίας ποικίλλουν. Περιλαμβάνουν περιπτώσεις μυοκαρδιακής βλάβης που διαπιστώνεται μόνο εργαστηριακά, εμφράγματος μυοκαρδίου, μυοκαρδίτιδας και πρόσφατα, περιστατικών με σύνδρομο TakoTsubo.

Γνωστό και ως σύνδρομο «ραγισμένης καρδιάς» ή μυοκαρδιοπάθεια από στρες, το σύνδρομο TakoTsubo περιγράφηκε πρώτη φορά το 1983 στo νοσοκομείο της Hiroshima. Πρόκειται για καρδιακή πάθηση που συμβαίνει αιφνίδια, συχνότερα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, και μοιάζει με έμφραγμα μυοκαρδίου χωρίς να οφείλεται σε απόφραξη στεφανιαίου αγγείου. Συνήθως προηγείται κάποιο στρεσογόνο ερέθισμα, ψυχικό ή σωματικό, και το σύνδρομο χαρακτηρίζεται από παροδική και ποικίλης βαρύτητας ανεπάρκεια της συστολικής δύναμης της καρδιάς. Στην τυπική του μορφή, η καρδιακή σιλουέτα παίρνει σχήμα που ο Hikaru Sato παρομοίωσε με παγίδα χταποδιού (TakoTsubo στα ιαπωνικά). Οι ακριβείς μηχανισμοί που το προκαλούν αποτελούν αντικείμενο μελέτης της Νευροκαρδιολογίας, ωστόσο η αυξημένη δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος φαίνεται να είναι μεταξύ των επικρατέστερων.

Το πρώτο περιστατικό TakoTsubo σχετιζόμενο με την πανδημία ανακοινώθηκε στη Φλόριντα των ΗΠΑ σε γυναίκα 85 ετών και αποδόθηκε στο υπέρμετρο στρες της ασθενούς από το ενδεχόμενο να μολυνθεί από κορωνοϊό. Ακολούθησαν περιγραφές του συνδρόμου σε νοσηλευόμενους με σοβαρή μορφή COVID-19, στους οποίους κυρίως το σωματικό στρες της ιογενούς λοίμωξης πυροδότησε την καρδιακή δυσλειτουργία.

Η πανδημία του κορωνοϊού απαριθμεί σήμερα πάνω από 20 εκατομμύρια κρούσματα και ο ιός με τις πολύπλευρες επιπτώσεις του «ραγίζει» τις καρδιές μας μεταφορικά και κυριολεκτικά. Ολοένα και περισσότερες πληροφορίες γίνονται γνωστές για τις επιπτώσεις της λοίμωξης από τον νέο κορωνοϊό, ενώ η έρευνα για αποτελεσματικές θεραπείες και εμβόλια συνεχίζεται με αμείωτη ένταση. Για την ώρα, η συστηματική εφαρμογή όλων των μέτρων για την πρόληψη της μετάδοσης και διασποράς του νέου κορωνοϊού αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την προάσπιση της υγείας σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας του ΕΚΠΑ