Αναγκαία {LF}τα προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης

Το 1955, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντουάιτ Αϊζενχάουερ υπέστη οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, παρέμεινε νοσηλευόμενος για επτά εβδομάδες και του συστήθηκε περιορισμός στη σωματική δραστηριότητα για ένα έτος. Με την πρόοδο στη φαρμακευτική αγωγή και με την έγκαιρη διάνοιξη της αποφραγμένης αρτηρίας με το στεντ, έχει μειωθεί ο χρόνος νοσηλείας μετά από ένα οξύ καρδιακό επεισόδιο, ενώ η ανάγκη για γρήγορη και πλήρη επανένταξη των ασθενών οδήγησε τα τελευταία χρόνια στην ανάπτυξη εξειδικευμένων προγραμμάτων αποκατάστασης.

Καρδιακή αποκατάσταση είναι ένα εξατομικευμένο διεπιστημονικό πρόγραμμα που σκοπό έχει όχι μόνο τη σταθεροποίηση της κλινικής κατάστασης του ασθενούς μετά από ένα οξύ καρδιακό επεισόδιο (π.χ. μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου ή χειρουργείο καρδιάς, καθώς και σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια ή περιφερική αρτηριοπάθεια) αλλά και να βελτιστοποιήσει τη φυσική, ψυχολογική και κοινωνική κατάσταση του ασθενούς στοχεύοντας στη βελτίωση της πρόγνωσης και της ποιότητας ζωής του. Συντονιστής κάθε ομάδας καρδιακής αποκατάστασης είναι καρδιολόγος, έχοντας στο πλευρό του εξειδικευμένους φυσικοθεραπευτές, νοσηλευτές, ψυχολόγο, διαιτολόγο αλλά και παθολόγο για τη σφαιρικότερη προσέγγιση του ασθενούς.

Ενα τυπικό πρόγραμμα καρδιακής αποκατάστασης διεξάγεται σε επίπεδο ημερήσιας νοσηλείας, με μια συχνότητα δύο-τρεις φορές την εβδομάδα και διάρκεια περίπου 3 μήνες. Σε κάθε επίσκεψη υπάρχει ωριαίο πρόγραμμα εξατομικευμένης γυμναστικής, ενώ προγραμματίζονται συνεδρίες με ψυχολόγο για μείωση του στρες, με διαιτολόγο για την υιοθέτηση υγιεινότερου τρόπου ζωής και με το ιατρείο διακοπής καπνίσματος στη περίπτωση των καπνιστών. Διεξάγεται περιοδικός έλεγχος και ρύθμιση των παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου (πίεση, χοληστερόλη, σάκχαρο) και των συννοσηροτήτων του ασθενούς, όπως συχνά είναι η υπνική άπνοια και η στυτική δυσλειτουργία. Η εκτίμηση της συμπεριφοράς του ασθενούς κατά την άσκηση δίνει τη δυνατότητα για αποτελεσματικότερη τιτλοποίηση και προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η καρδιακή αποκατάσταση μειώνει κατά 26% τον καρδιαγγειακό θάνατο και κατά 11% την ολική θνητότητα και την ανάγκη για νοσηλείες. Επιπρόσθετα βελτιώνει τη λειτουργική κατάσταση και την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Αυτά τα δεδομένα οδήγησαν τις ευρωπαϊκές αλλά και αμερικανικές οδηγίες να δώσουν σύσταση υψηλής προτεραιότητας για καρδιακή αποκατάσταση μετά από ένα καρδιακό επεισόδιο. Πολλές αναπτυγμένες χώρες, όπως π.χ. η Βόρεια Ιταλία και η Γερμανία, έχουν ολοκληρωμένα προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης που καλύπτονται από τα συστήματα υγείας. Είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη να αποκτήσει και η χώρα μας δομημένα προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης με προφανή οφέλη για τον ασθενή και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας του ΕΚΠΑ