Αυτοβοήθεια και η «εθνική μας μοναξιά»

Οι σχέσεις των κρατών στο διεθνές σύστημα χαρακτηρίζονται από ανταγωνισμό αλλά και συνεργατικές εκφάνσεις. Η ίδια η δομή του διεθνούς συστήματος άλλωστε επιτρέπει αυτό το διεπίπεδο οξύμωρο. Ο ανταγωνισμός προκρίνει την αναγκαιότητα της ανάπτυξης από το κάθε κράτος της αρχής της Αυτοβοήθειας, ενώ οι συνεργατικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη συμμαχιών που στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτε άλλο παρά γάμοι συμφέροντος και ταυτόχρονα ορθολογικές διαδικασίες αύξησης των φορτίων ισχύος όλων των συμμετεχόντων.

Για λόγους που έχουν να κάνουν κυρίως με το ισχυρό και υπερκομματικό τόξο του λαϊκισμού στο ελληνικό πολιτικό γίγνεσθαι, έχει υπερπροβληθεί η άποψη ότι η «μικρή, πλην τιμία Ελλάς» είναι μόνη της στο διεθνές γίγνεσθαι, ενώ ακολουθεί η έτερη άποψη ότι «όλοι μάς φθονούν και θέλουν το κακό μας».

Κι όμως, αν κάποιος δει προσεκτικά την ιστορική εξέλιξη του ελληνικού νεωτερικού οικοδομήματος θα διαπιστώσει ότι η Ελλάδα ουδέποτε ήταν μόνη της. Η Ελληνική Επανάσταση και το ισχυρό κίνημα των Φιλελλήνων, ο Πρώτος και ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, η σημαντική οικονομική και πολιτική βοήθεια που η χώρα έλαβε με το Δόγμα Τρούμαν και το Σχέδιο Μάρσαλ, τα γενναιόδωρα Μεσογειακά Προγράμματα στο πλαίσιο της παρουσίας της χώρας μας στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια είναι τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα μιας χώρας που ποτέ δεν ήταν μόνη. Και η περίφημη και πολυτραγουδισμένη «εθνική μας μοναξιά»; Μια λυρική παραμυθία των αποτυχιών των πολιτικών ελίτ της χώρας σε διάφορες φάσεις της ιστορικής μας εξέλιξης με σκοπό την αποποίηση των ευθυνών και την μετακύλιση αυτών στους «σκοτεινούς κύκλους που κυνηγούν τον Ελληνισμό».

Ακόμη και σε αυτή την κρίση που ξεδιπλώνεται σήμερα στο Αιγαίο με υπαιτιότητα τον μαξιμαλισμό της τουρκικής πλευράς η Ελλάδα δεν είναι μόνη της. Κομβικά κράτη της περιοχής, όπως η Αίγυπτος, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχουν εκδηλώσει την υποστήριξή τους προς την Ελλάδα, το State Department πιέζει διαρκώς την Αγκυρα, έχοντας ταυτόχρονα ως στόχο τη διατήρηση της ήδη πληττόμενης ενότητας της νοτιοανατολικής πτέρυγας της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, ενώ και ο γαλλογερμανικός άξονας με διαφορετικό τρόπο και διαδικασίες δείχνει στην Αθήνα ότι δεν είναι μόνη της για άλλη μια φορά.

Αντιλαμβάνομαι ότι κάποιοι θα ήθελαν η διπλωματική υποστήριξη που λαμβάνει η χώρα μας σήμερα να κάλυπτε πρωτίστως το συλλογικό μας θυμικό. Η Διεθνής Πολιτική όμως δεν κινείται στο πλαίσιο της γοητείας της κοινής γνώμης των κρατών αλλά στη στόχευση της διατήρησης της συστημικής ισορροπίας ισχύος. Η Ελλάδα δεν είναι μόνη. Το επίπεδο της ήπιας ισχύος της χώρας είναι πολύ υψηλό. Οφείλει η Αθήνα όμως παράλληλα με τις ορθές διπλωματικές κινήσεις που ακολουθεί σήμερα να στοχεύσει παράλληλα στην ενδυνάμωση της Ελλάδας σε επίπεδο Σκληρής και Οξείας Ισχύος. Αλλωστε οι συμμαχικοί δεσμοί ενός κράτους ενισχύονται περαιτέρω από τη δυνατότητά του να εφαρμόζει επιτυχημένα το Δόγμα της Αυτοβοήθειας.

Ο Σπύρος Ν. Λίτσας είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Μακεδονίας