Το «Ορούτς Ρέις» δεν «κείται μακράν»

Την ώρα που γράφονται ετούτες οι γραμμές δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε την κατάληξη που θα έχει ο πλους του «Ορούτς Ρέις» και του στόλου που το συνοδεύει στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν γνωρίζουμε επίσης, εξαιτίας περιορισμένων γνώσεων στο ναυτικό δίκαιο, εάν ο πλους του μπορεί να χαρακτηριστεί «αβλαβής διέλευση». Γνωρίζουμε ότι πλέει με ταχύτητα 3,9 κόμβων, την ταχύτητα δηλαδή με την οποία γίνονται οι σεισμικές έρευνες. Γνωρίζουμε ότι στη στενή του συνοδεία βρίσκονται δύο σκάφη τεχνικής υποστήριξης και πέντε τουλάχιστον πολεμικά πλοία. Γνωρίζουμε ότι έχει «απλώσει καλώδια». Προφανώς ερευνά. Για την ποιότητα των ερευνητικών του πορισμάτων δεν θα μπορούσαμε να πάρουμε όρκο. Γνωρίζουμε επίσης τη θέση του, δεν την κρύβουν οι Τούρκοι. Δεν βρίσκεται πλέον νοτίως του Καστελλόριζου, βρίσκεται (απομεσήμερο της Τρίτης 11 Αυγούστου) νοτίως της Ρόδου. Το πρωί στις 11 βρισκόταν 52 ναυτικά μίλια μέσα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, κατόπιν δεν υπήρχε λόγος πλέον να υπολογίζει κανείς το βάθος της παραβίασης.

Η ελληνική πλευρά παραμένει ψύχραιμη, λιγότερο όμως ψύχραιμη, να το αναγνωρίσουμε, από άλλες φορές. Αυτή τη φορά το τουρκικό πλοίο και ο στόλος του δεν βρέθηκαν εκεί που βρέθηκαν «λόγω των καιρικών συνθηκών», ούτε επειδή «τα πήρε ο αέρας». Από εκεί και πέρα όμως η παρενόχληση της τουρκικής επιχείρησης είναι κυρίως ηχητική. Δεν αναφερόμαστε στον θόρυβο των μηχανών των πλοίων, ο οποίος, σύμφωνα με τους έλληνες αρμοδίους, καταστρέφει την καλή ποιότητα των ερευνών. Σε τακτά χρονικά διαστήματα το πλοίο καλείται να αποχωρήσει από την ελληνική υφαλοκρηπίδα. Οποτε δεν βαριούνται οι πλοίαρχοι των τουρκικών πλοίων, ανταπαντούν ότι βρίσκονται μέσα στην τουρκική υφαλοκρηπίδα. Δεν γνωρίζουμε εάν με τη σειρά τους καλούν τα ελληνικά πλοία να αποχωρήσουν αμέσως.

Οταν αυτά συνέβαιναν στην Κύπρο, η Αθήνα εφησύχαζε: «Η Κύπρος κείται μακράν». Οταν γίνονταν γενικές δοκιμές του εγχειρήματος, έσπευδε να δικαιολογήσει: οι κακές καιρικές συνθήκες, οι ισχυροί άνεμοι – προφανώς οι ίδιοι που πήραν άλλοτε τη σημαία από τα Ιμια. Τώρα που το πρόβλημα μεταφέρθηκε στην εσωτερική της αυλή ανακαλύπτει με αμηχανία ότι τόσα χρόνια κατευνασμού και υποχωρητικότητας την οδήγησαν απλά στο αδιέξοδο και στο κατώφλι του «θερμού επεισοδίου». Προσπαθεί να επιλύσει ίδια προβλήματα με ίδιες συνταγές: προσφυγή στο ΝΑΤΟ, έκτακτη σύγκληση συμβουλίου υπουργών Ευρωπαϊκής Ενωσης, δηλώσεις Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Από τη Φυσική γνωρίζουμε ότι στις ίδιες συνθήκες το ίδιο πείραμα θα δώσει πάντα τα ίδια αποτελέσματα: συμπάθεια και παραινέσεις. Συνθηκολόγηση δηλαδή.

Οπως γράψαμε στην αρχή του σημειώματος, δεν γνωρίζουμε πού θα καταλήξει αυτή η ιστορία. Σε χώρες και σε λαούς όπου τα παθήματα γίνονται μαθήματα, ετούτο το κουρέλιασμα της εθνικής κυριαρχίας και αξιοπρέπειας θα μπορούσε να οδηγήσει ίσως σε κάποια επανεκκίνηση – restart στα νέα ελληνικά. Σε έναν επαναπροσανατολισμό πολιτικών, τακτικών, στρατηγικών, επιλογών. Είναι αμφίβολο εάν η πολιτική ελίτ μπορεί να κάνει τέτοιο πράγμα. Ο λαός μπορεί;

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας ΑΠΘ