Γιατί απειλεί τώρα η Τουρκία;

Οταν δεν σταθμίζεις έγκαιρα τα πράγματα, είσαι υποχρεωμένος να υποστείς τις συνέπειες. Μάλιστα σε χρόνο που δεν έχεις την πρωτοβουλία των κινήσεων, που δεν σε ευνοούν οι περιστάσεις και οι διεθνείς συμμαχίες, δεν είναι προς όφελός σου.

Θα έπρεπε να παρακολουθούμε τις κινήσεις Ερντογάν στο εσωτερικό της Τουρκίας, σε άλλες περιοχές ενδιαφέροντός του, τις στρατηγικές του κινήσεις με τους ηγέτες μεγάλων χωρών αλλά και τις προσωπικές του φιλοδοξίες, που πολύ καλά ξέρει ότι περιορίζονται από τον βιολογικό του κύκλο αλλά και τις διεθνείς συγκυρίες.

Ο Ερντογάν και οι σύμβουλοί του, ειδικά ο καθηγητής Ιμπραήμ Καλίν, ξέρουν πού πάνε τα πράγματα παγκόσμια. Γεωπολιτικά και οικονομικά. Γνωρίζουν ότι η παγκόσμια ύφεση δεν είναι αποτέλεσμα μόνο του κορωνοϊού. Η οικονομική κρίση έχει σχέση με τη ζήτηση, την αυξανόμενη φτωχοποίηση λόγω των ανισοτήτων, όχι μόνο μεταξύ χωρών αλλά και στο εσωτερικό των χωρών. Η κρίση αυτή θα φέρει ανταγωνισμούς για φυσικούς πόρους, σπάνια μέταλλα, ενεργειακούς πόρους και θαλάσσιους δρόμους μεταφοράς τους (Sea Lines of Communications – SLOCs). Η Τουρκία παραπονιόταν ανέκαθεν ότι είναι περιορισμένη από την Ελλάδα, την Κύπρο, τις αραβικές χώρες και το Ισραήλ. Δεν έχει απ’ ό,τι φαίνεται στο έδαφός της ενεργειακούς πόρους και οι γραμμές μαζικής μεταφοράς δεν μπορούν να είναι χερσαίες. Οι προσπάθειές της να επεκταθεί νοτιότερα στον χερσαίο χώρο αποκλείστηκαν από τη Συρία, το Ιράν, το ιρακινό Κουρδιστάν και το Ισραήλ. Βλέπει λοιπόν ότι μόνη διέξοδός της είναι μέσω της θάλασσας. Για να το πετύχει θα πρέπει να παρακάμψει ή να ποδηγετήσει την Ελλάδα, την Αίγυπτο και να αδρανοποιήσει τις μεγάλες δυνάμεις, ΗΠΑ, Ρωσία αλλά και το Ισραήλ. Η απόσυρση των Αμερικανών από την περιοχή την ευνοεί.

Δεν είναι όμως το ζήτημα μόνο γεωπολιτικό ή οικονομικό για την Τουρκία. Ο Ερντογάν βλέπει μια Τουρκία ηγέτιδα δύναμη στον μουσουλμανικό κόσμο. Αυτό επιδίωξε αρχικά με τη συνεργασία με τους τζιχαντιστές και το χαλιφάτο που πήγε να δημιουργηθεί στη Συρία, διπλό στόχο έχει στη Λιβύη, τέτοιο στόχο δείχνουν οι επισκέψεις Τσαβούσογλου στο υπογάστριο της Σαχάρας (Τόγκο, Νίγηρα, Ισημ. Γουινέα) και οι αντιδράσεις των Γάλλων έτσι εξηγούνται.

Δυστυχώς, η ελληνική συμφωνία με την Αίγυπτο αφήνει χώρο δράσης για την Τουρκία ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, αποκαλύπτει τα πλευρά της Κύπρου και επόμενα εκεί επικεντρώνεται η τουρκική πίεση. Αρχικά, γιατί στη συνέχεια οι επιδιώξεις της «Γαλάζιας Πατρίδας» θα επεκταθούν νότια της Κρήτης, στο Αιγαίο και πιθανώς στη Θράκη. Η «εξαφάνιση» της επήρειας στο Καστελλόριζο και η μειωμένη επήρεια στα άλλα νησιά θα κοστίσουν ακριβά στην Ελλάδα. Η υποτονική αντίδραση δεν αποδίδει. Χρειάζεται σκληρή αντίδραση των Ενόπλων Δυνάμεων, παρόμοια με το 2018 στο Καστελλόριζο. Μόνο τότε οι Δυτικοί θα αναγκαστούν να επέμβουν μπροστά στον κίνδυνο γενικότερης αποσταθεροποίησης και θα επιβάλουν κυρώσεις. Τυχόν συμφωνίες κάτω από το τραπέζι αποθρασύνουν τον αντίπαλο. Κάποιοι βλέπουν το «τυράκι» των κερδών και αγνοούν τη φάκα της απώλειας κυριαρχίας. Οι επιδιώξεις του αντιπάλου είναι στρατηγικές, γι’ αυτό και η στάση μας πρέπει να είναι σθεναρή, όχι φοβίες. Συζητήσεις μόνο για υφαλοκρηπίδα. Διεθνοποίηση με σκληρή στάση, όχι παρακάλια. Δεν είμαστε αδύναμη χώρα. Χωρίς κυριαρχία δεν υπάρχουν κοινωνικές επιδιώξεις, ούτε δημοκρατία, ούτε ελευθερίες. Η κυβέρνηση να μη χρησιμοποιήσει την ένταση για εσωτερικούς λόγους.

Κόψιμο του βήχα του αντιπάλου πριν πάρει περισσότερο αέρα…

Ο Νίκος Τόσκας είναι υποστράτηγος ε.α., πρώην υπουργός