Διπλωματικός αιφνιδιασμός με την ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου

Σε έναν ακόμα «διπλωματικό αιφνιδιασμό» με απόλυτο σεβασμό στη διεθνή νομιμότητα και τους κανόνες καλής γειτονίας προχώρησε η Αθήνα, υπογράφοντας χθες τη συμφωνία οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών Ελλάδας – Αιγύπτου. Τη συμφωνία που έρχεται ύστερα από 15 χρόνια διαπραγματεύσεων υπέγραψαν χθες στο Κάιρο ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας και ο ομόλογος του Σάμεχ Σούκρι. Μία υπογραφή που μπαίνει στη σκιά των τουρκικών απειλών και αποδομεί τις προσπάθειες της Αγκυρας να σφετεριστεί κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Ακολουθεί επίσης την πολιτική και το πνεύμα της συμφωνίας οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Ιταλία.

Για μία συμφωνία «σύμφωνη με το Διεθνές Δίκαιο, με την οποία αναγνωρίζονται όλα τα δικαιώματα των νησιών μας στις θαλάσσιες ζώνες τους» μίλησε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τονίζοντας ότι «δημιουργεί μία νέα πραγματικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και επαναφέρει τη νομιμότητα στην περιοχή. Νομιμότητα που επιχειρήθηκε να διασαλευθεί από το παράνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο».

Ο Νίκος Δένδιας τόνισε ότι η συμφωνία Αθήνας – Καΐρου «συμβάλλει στη σταθερότητα και την ασφάλεια στην περιοχή μας», καλώντας όποια άλλη χώρα το επιθυμεί να ακολουθήσει το παράδειγμα των συμφωνιών που υπέγραψε η Ελλάδα με την Ιταλία και την Αίγυπτο. Σύμφωνα με τον Σούκρι «οι σχέσεις Ελλάδας – Αιγύπτου είναι θεμέλιο για τη διασφάλιση της σταθερότητας και της ασφάλειας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και για την αντιμετώπιση κινδύνων που προέρχονται από παιδιάστικες προσπάθειες για τη διατάραξη αυτής της σταθερότητας και ασφάλειας».

Οι προσπάθειες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο εντάθηκαν ιδιαίτερα μετά το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την προσπάθεια της Τουρκίας να σφετεριστεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Ιδιαίτερα μετά τη συμφωνία Ελλάδας – Ιταλίας για τις θαλάσσιες ζώνες, η ελληνική διπλωματία έριξε όλο της το βάρος στις συνομιλίες με την Αίγυπτο, με τις δύο τελευταίες μέρες να υπάρχει μπαράζ επαφών ανάμεσα σε Δένδια και Σούκρι, με έντονο διπλωματικό παρασκήνιο. Οι τελικές τηλεφωνικές συνομιλίες ανάμεσα στους δύο ΥΠΕΞ άρχισαν το πρωί της Τετάρτης, με τον Νίκο Δένδια να πηγαίνει στο Μαξίμου και να ενημερώνει τον Πρωθυπουργό. Ακολούθησε και νέος γύρος τηλεφωνημάτων Δένδια – Σούκρι μέχρι αργά το βράδυ, ενώ η τελική συναίνεση επιβεβαιώθηκε το πρωί της Πέμπτης, δίνοντας στον Δένδια τη δυνατότητα να μεταβεί αιφνιδίως στο Κάιρο για την υπογραφή. Πληροφορίες αναφέρουν δε ότι ο ΥΠΕΞ φεύγοντας είπε ότι αν δεν γυρίσει με συμφωνία δεν υπάρχει κανένα άλλο περιθώριο για κατάληξη στις συνομιλίες.

Για τις κινήσεις και τις σαφείς προθέσεις της Αθήνας να προχωρήσει στους σχεδιασμούς της άλλωστε είχε ενημερώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ, καθώς το Βερολίνο μεσολάβησε για την εκτόνωση της έντασης με την Τουρκία, αλλά έχει και την προεδρία της ΕΕ.

Τμηματική οριοθέτηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι η παρούσα οριοθέτηση είναι τμηματική, φτάνει μέχρι το μέσον της Ρόδου, στο όριο του 28ου μεσημβρινού. Δεν περιλαμβάνει δηλαδή το Καστελλόριζο, με διπλωματικές πηγές να τη χαρακτηρίζουν ως τμήμα συνολικής μεταγενέστερης οριοθέτησης μεταξύ των δύο χωρών, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επέκτασής της, τονίζοντας ότι οι διαπραγματεύσεις με την Αίγυπτο δεν σταματούν και σημειώνοντας ότι η Ελλάδα δεν χάνει τα δικαιώματά της.

Διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για μία κίνηση η οποία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική διευθέτησης διμερών εκκρεμοτήτων, οικοδόμησης συμμαχιών με τρίτους με τρόπο που προωθεί τα εθνικά συμφέροντα, στη βάση του σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και χαρακτηρίζουν τη συμφωνία ισορροπημένη. Οπως τονίζουν δε με αυτή την κίνηση η Ελλάδα στέλνει μήνυμα ότι δεν κάνει παράνομες συμφωνίες και δεν εξαναγκάζει άλλες χώρες σε λεόντειες συμφωνίες. Υπογραμμίζουν δε ότι ύστερα από μία περίοδο αδράνειας και δισταγμών στην εξωτερική πολιτική, η χώρα αυξάνει σημαντικά το κυριαρχικό της αποτύπωμα και κατοχυρώνει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της, δημιουργώντας ένα κεκτημένο που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από κανέναν.

Εκνευρισμός και NAVTEX. Δριμύτατη ήταν η αντίδραση της Τουρκίας που δεν αναγνωρίζει την ύπαρξη θαλασσίων συνόρων Ελλάδας – Αιγύπτου, επομένως ούτε τη νομιμότητα της συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι θα αντιδράσει και στο πεδίο. Για το τουρκικό ΥΠΕΞ η περιοχή βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, σύμφωνα με τις συντεταγμένες που έχει καταθέσει – μονομερώς – στον ΟΗΕ, ενώ κάνει λόγο για προσπάθεια σφετερισμού των δικαιωμάτων της Λιβύης. Απειλεί δε ότι δεν θα επιτρέψει καμία δραστηριότητα σε περιοχές όπου τόσο η Τουρκία όσο και οι Τουρκοκύπριοι έχουν νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα.

Ο σαφής τόνος εκνευρισμού στην ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ, καθώς και οι πρώτες πληροφορίες από την Αγκυρα δείχνουν ότι η Τουρκία θα θελήσει να χρησιμοποιήσει τη συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου προκειμένου να υπαναχωρήσει από τις διερευνητικές. Ωστόσο ανώτατες κυβερνητικές και διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν στα «ΝΕΑ» ότι κάτι τέτοιο αφήνει έκθετη την ίδια την Αγκυρα, καθώς αποδεικνύει την εμμονή στις μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις της, την αμφισβήτηση συμφωνιών που συνάπτονται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και επιμένει να επιχειρεί την επιβολή τετελεσμένων, μέσω εκβιασμών. Κάτι που η διεθνής κοινότητα θα πρέπει, όπως λένε, να λάβει υπόψη της. Σε κάθε περίπτωση υπενθυμίζεται ότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Στέλιος Πέτσας, δεν επιβεβαίωσε ότι έχει κλειδώσει η ημερομηνία των διερευνητικών αντίθετα τόνισε ότι «ο χρόνος εξαρτάται και από τις δύο πλευρές. Εμείς είμαστε έτοιμοι, εφόσον υπάρχει έμπρακτη αποκλιμάκωση με συνέχεια και συνέπεια, να ξεκινήσουμε ακόμη και τον Αύγουστο».

Ο εκνευρισμός της Τουρκίας απέναντι στη συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου, η οποία αναμενόταν εδώ και κάποιες μέρες, αποτυπώνεται – συντηρητικά – και στη νέα NAVTEX που εκδόθηκε χθες το μεσημέρι, για ασκήσεις με πραγματικά πυρά σε θαλάσσια περιοχή μεταξύ Ρόδου και Καστελλορίζου από τις 10 έως τις 11 Αυγούστου κοντά στα τουρκικά παράλια.