«Βλέπω τα ερείπια {LF}ενός πολιτισμού»

Αγάπησε τη Βηρυτό όταν ήταν νέος, την έζησε ως δημοσιογράφος και διανοούμενος, τη μίσησε από την εξορία του για να την αγαπήσει και πάλι μέσα από τα βιβλία του. Αλλά αυτό που βλέπει τώρα ο Αμίν Μααλούφ, ο λιβανέζος συγγραφέας, πολλά βιβλία του οποίου έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά, είναι μόνο τα ερείπια ενός πολιτισμού. «Εχω ξανά την αίσθηση που είχα πολλά χρόνια πριν. Ηταν 13 Απριλίου του 1975. Ηταν Κυριακή. Ημουν ένας δημοσιογράφος που μόλις είχε επιστρέψει από το Βιετνάμ, αλλά θυμάμαι με τρόμο εκείνα τα λίγα δευτερόλεπτα που κρύφτηκα πίσω από έναν τοίχο για να αποφύγω τους πυροβολισμούς, από τους οποίους έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από είκοσι άνθρωποι. Δεν ήθελα να μεγαλώσω τα παιδιά μου σε ένα μέρος όπου ένας 14χρονος μπορεί να πάρει ένα τουφέκι και να σκοτώσει. Ετσι, έφυγα. Τον ίδιο τρόμο θα έζησε όποιος ήταν στη Βηρυτό στις 4 Αυγούστου» λέει στην «Κοριέρε ντελα Σέρα».

ΗΤΑΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ. Η Βηρυτός ήταν ένα υπόδειγμα πολυπολιτισμικής συγκατοίκησης όπου συνυπήρχαν χριστιανοί (μαρωνίτες, ουνίτες, ελληνορθόδοξοι), μουσουλμάνοι (σουνίτες, σιίτες) και δρούζοι. Αλλά σήμερα; «Η αποσύνθεση των πλουραλιστικών κοινωνιών προκάλεσε μια ηθική κατάπτωση, η οποία έπληξε την ανθρώπινη κοινωνία. Είναι μια παρακμή που ξεκίνησε το 1979 με την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, η οποία γεννήθηκε στα ερείπια μιας μοναρχίας που θεωρείτο πολύ μοντερνίζουσα και δυτικότροπη. Τον ρόλο της έπαιξε και η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να εξοπλίσουν τους μουτζαχεντίν στο Αφγανιστάν. Μετά ήρθαν η επίθεση στο Μεγάλο Τέμενος της Μέκκας από σαουδάραβες ισλαμιστές, η σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν και η νέα τζιχάντ. Από τότε έχει χαθεί κάθε ελπίδα στη Μέση Ανατολή. Εκρήξεις σαν και αυτή που έγινε στη Βηρυτό είναι το αγωνιώδες θέαμα ενός πολιτισμού που καταρρέει κάτω από το βάρος των λαθών του» επισημαίνει.

Σύμφωνα με τον συγγραφέα της «Σαμαρκάνδης» και του «Ναυαγίου των πολιτισμών», τώρα απαιτείται διαύγεια για να δει κανείς με αντικειμενικό τρόπο ποιος έχει την ευθύνη και ποιος επέτρεψε να φτάσει ο Λίβανος σε αυτό το σημείο. «Από εκεί πρέπει να ξεκινήσουμε» λέει. «Μια χώρα γεννιέται με πολλά όνειρα και ελπίδες. Γεννιέται με την ελπίδα πως θα εκσυγχρονιστεί και θα γνωρίσει μια περίοδο ειρήνης και ευημερίας. Οταν στη συνέχεια ανακαλύπτει κανείς πως αυτή η χώρα δεν θα γνωρίσει αυτήν την περίοδο, πως δεν θα μπορέσει να πραγματοποιήσει αυτά τα όνειρα, αρχίζει να νιώθει νοσταλγία γι’ αυτήν την ημέρα που δεν θα έρθει ποτέ. Μπορούμε λοιπόν να αποδώσουμε την ευθύνη στην οικονομική κρίση, τη διαφθορά, την πολιτική κρίση. Αλλά αυτή η διαδικασία της αποσύνθεσης έχει ξεκινήσει από πολύ μακριά. Και την ευθύνη έχουν πολλοί, όχι ένας» συμπληρώνει.

Ηταν το 1993 όταν ο Αμίν Μααλούφ τιμήθηκε με το βραβείο Γκονκούρ των γαλλικών γραμμάτων. Και ήταν με αφορμή εκείνη τη βράβευση που είχε πει πως εξακολουθούσε να έχει πίστη στον άνθρωπο και ας τον περνούσαν κάποιοι για ερημίτη. Αλλά σήμερα; Εχει την ίδια πίστη; «Δεν είναι αυτός ο κόσμος στον οποίο είχα ελπίσει» απαντά. «Δεν είναι η κοινωνία που είχε ονειρευτεί η γενιά μου. Ημασταν σίγουροι πως με λίγη σύνεση, ορθή σκέψη και ανθρωπισμό θα καταφέρναμε να ζήσουμε ειρηνικά παρά τις όποιες διαφορές μας. Δεν συνέβη κάτι τέτοιο και γι’ αυτό λυπάμαι πολύ. Συγχρόνως όμως είμαι σίγουρος πως κάποια στιγμή η Βηρυτός και ο Λίβανος θα βρουν τη δύναμη να σηκωθούν ξανά. Για τους νέους ανθρώπους δεν υπάρχει άλλη επιλογή από αυτήν».