Μια ζωή γεμάτη τραγωδίες

Το να είσαι Λιβανέζος σημαίνει να ζεις μια ζωή τραγωδιών. Μια χώρα που προσελκύει τους τουρίστες με τη ζωντανή νυχτερινή της ζωή και την τόσο γευστική κουζίνα της, είναι συγχρόνως πηγή μόνιμης δυστυχίας για τους κατοίκους της. Και ο λαός της περνάει τη ζωή του μέσα στην απελπισία στην αγαπημένη του χώρα, σαν ένα παιδί που πνίγεται και ζητάει απελπισμένα να πάρει ανάσα.

Η καταστροφική έκρηξη της περασμένης Τρίτης είναι ακόμη μία τραγωδία σε μία μακρά σειρά από τραγωδίες που έχουν χτυπήσει τον λιβανέζικο λαό. Η σειρά είναι τόσο μακριά ώστε δεν είσαι βέβαιος για την αρχή της. Πότε αρχίζει ο πόνος για τον Λίβανο; Στον εμφύλιο πόλεμο του 1860 που άφησε περισσότερους από 10.000 νεκρούς; Στον Μεγάλο Λιμό του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου που ξέκανε το ένα τρίτο του λιβανέζικου πληθυσμού; Στον εμφύλιο πόλεμο της περιόδου 1975-1990 που σκότωσε 150.000 ανθρώπους, πολλοί από τους οποίους θάφτηκαν σε μαζικούς τάφους που δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμη;

Ο Λίβανος είναι μια μικρή, ορεινή χώρα που παράγει πολύ λίγα πράγματα, εκτός από δύο που παράγει σε αφθονία: καταστροφές και μετανάστες. Κάθε γενιά Λιβανέζων τα τελευταία 160 χρόνια κουβαλάει έναν πόνο που περνάει από τις ανοικτές πληγές των παλαιότερων στους νεότερους. Σήμερα ζουν περισσότεροι από δέκα εκατομμύρια Λιβανέζοι έξω από τη χώρα τους, η οποία αριθμεί πέντε εκατομμύρια. Αυτή η αναλογία κάνει τον Λίβανο μία από τις λίγες χώρες όπου η πλειονότητα των κατοίκων της ζει στο εξωτερικό.

Εμείς της διασποράς αισθανόμαστε πως ζούμε μια ζωή στην εξορία. Μας οδήγησε εκεί η ασυγκράτητη πλεονεξία των λίγων και το χάος που έσπειραν από γενιά σε γενιά. Μια ολόκληρη γενιά άφησε την καταστροφή των μέσων του 19ου αιώνα αναζητώντας μια ευκαιρία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εναν αιώνα αργότερα, ο πατέρας μου πήρε την ίδια απόφαση – με τη διαφορά πως εκείνος πήγε στην Αυστραλία. Η γιαγιά μου από τη μεριά της μητέρας μου έκανε το ίδιο όταν είδε τη ζωή της να γίνεται καπνός στον εμφύλιο πόλεμο – έχασε τον άντρα της, αφήνοντάς την με επτά παιδιά, ένα από τα οποία ήταν η μητέρα μου.

Σχεδόν κάθε λιβανέζικη οικογένεια έχει να διηγηθεί ιστορίες σαν αυτή. Το παρελθόν δεν κυνηγάει το παρόν μας, είναι το παρόν μας. Επέστρεψα στη Βηρυτό, και ήμουν ο μόνος που το έκανε από αυτήν την οικογένεια μεταναστών. Εζησα στη χώρα μου από το 2011 έως το 2015 και οι δικοί μου πίστευαν πως ήμουν τρελός να επιστρέψω σε ένα μέρος που τους έχει προκαλέσει τόσο πόνο. Ισως να ήταν η νεανική αφέλεια που με ώθησε να πάρω αυτήν την απόφαση ή η αλαζονική αίσθηση πως τίποτε δεν μπορούσε να με νικήσει. Πίστεψα πάντως πως ήταν δυνατόν να ζήσω στον Λίβανο.

Το διαμέρισμα όπου έζησα θα έχει πιθανότατα καταστραφεί. Η γειτονιά που γνώρισα θα έχει γίνει ερείπια. Οι φίλοι μου δεν έχουν σπίτι πια. Χρόνια ολόκληρα δουλειάς και οικονομίας εξαερώθηκαν. Οι υλικές καταστροφές του 15ετούς εμφυλίου συμπυκνώθηκαν σε μερικά λεπτά. Αυτές οι τραγωδίες στη ζωή των Λιβανέζων φαίνεται πως δεν θα τελειώσουν ποτέ.

Ο Αντουν Ισα είναι συγγραφέας