Το παρελθόν και η δύσκολη εξίσωση

Στο τελευταίο του τραγούδι, ο δημοφιλής έλληνας ράπερ Snik έχει τον στίχο «χαλάω λεφτά σαν να ‘χει ΠΑΣΟΚ». Οσο κι αν υποτιμούν κάποιοι την ποπ κουλτούρα, αναφορές σαν αυτή υπάρχουν πολλές και αποδεικνύουν βασικά ένα πράγμα. Οτι η κληρονομιά του κόμματος που σημάδεψε το μεγαλύτερο μέρος της Μεταπολίτευσης συνεχίζει να ζει στη συλλογική συνείδηση και στην πολιτική ζωή του τόπου. Το ερώτημα είναι με ποιον τρόπο συμβαίνει αυτό και πού στέκεται σήμερα, σε σχέση με την ιστορία του, το Κίνημα Αλλαγής και τι γραμμές χαράσσει για να μπετονάρει μα και να διευρύνει το κοινό του.

Ο παραπάνω στίχος είναι χαρακτηριστικό δείγμα μιας συζήτησης που θα έπρεπε να είχε από καιρό τελειώσει. Η εικόνα του ΠΑΣΟΚ με το οποίο «είχαμε λεφτά» που αναπαράγεται σταθερά έως και σήμερα, ήταν η εικόνα μιας ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας που αναπτύχθηκαν και μετασχηματίστηκαν σε πολύ πυκνό χρόνο και με όλες τις αντιφάσεις του νεοελληνικού σχηματισμού. Οι προσδοκίες που καλλιέργησε το ΠΑΣΟΚ στην κοινωνία, οι υγιείς κι οι λανθασμένες μαζί, ήταν αυτές που προκάλεσαν την αποδυνάμωσή του την περίοδο των Μνημονίων – κόστος που πάντως πλήρωσε δυσανάλογα. Ολες οι πολιτικές δυνάμεις τότε δεν θέλησαν ή δεν κατάφεραν να εξηγήσουν πειστικά στον λαό τις αιτίες της δημοσιονομικής κρίσης και επικράτησαν άλλες, πιο «εύπεπτες» θεωρίες.

Στις σχηματικές καφενειακές αναλύσεις των social media, το ΚΙΝΑΛ σήμερα είναι σαν να βρίσκεται σε ένα limbo, αναζητώντας την Κεντροαριστερά όταν το πρώτο συνθετικό της λέξης το πριονίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης και το δεύτερο το έχει πάρει εργολαβικά – ή επιχειρεί να το κάνει – ο Αλέξης Τσίπρας.

Η κληρονομιά του εκσυγχρονισμού, που έχει θεωρητικώς μεγαλύτερη απήχηση στο κεντρώο κοινό, είναι σπασμένη στα τρία – στο ΚΙΝΑΛ, με τη διακριτική στήριξη του Κώστα Σημίτη, όπου παραμένει μέρος της βάσης, όπως τα στελέχη που στήριξαν Νίκο Ανδρουλάκη, στη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ. Αυτός όμως που φαίνεται να τη διεκδικεί είναι ο Μητσοτάκης, ο οποίος αξιοποιεί διάφορα στελέχη, τεχνοκράτες και οργανικούς διανοούμενους που είχαν, ο καθένας με τον τρόπο του, δεσμούς με το συγκεκριμένο ιδεολογικό ρεύμα. Στο ΚΙΝΑΛ βέβαια δεν ανησυχούν ιδιαίτερα γι’ αυτό. Θεωρούν πως τα περισσότερα από αυτά τα στελέχη είχαν περιφερειακό ρόλο στον χώρο τους, ενώ για πολλούς σημειώνουν – και μάλλον έχουν δίκιο – πως επελέγησαν περισσότερο γιατί ανήκουν σε μια δεξαμενή έμπειρων τεχνοκρατών που δεν είναι, ούτως ή άλλως, πολύ μεγάλη. Νωπό παράδειγμα μεταγραφής στην κυβέρνηση από τον ευρύ χώρο της Κεντροαριστεράς ο Πάνος Τσακλόγλου.

Παπανδρεϊκή κληρονομιά. Στην πραγματικότητα, το ΚΙΝΑΛ σήμερα αντιμετωπίζει μεγαλύτερα υπαρξιακά προβλήματα με την παπανδρεϊκή του κληρονομιά. Από τη μια, είναι αυτή που έχει μια διακριτή άποψη μέσα στο κόμμα, όπως φάνηκε και με τη διαφοροποίηση των Παπανδρέου – Καστανίδη στο νομοσχέδιο για τις διαδηλώσεις. Από την άλλη, το σύνολο της μεταπολιτευτικής κληρονομιάς είναι αυτό που διεμβολίζει τον ΣΥΡΙΖΑ στην προσπάθειά του να λεηλατήσει τον χώρο.

Και τα πράγματα είναι πιο σύνθετα επειδή ακριβώς η συντριπτική πλειοψηφία της εκλογικής βάσης του ΚΙΝΑΛ αυτή τη στιγμή διακατέχεται ταυτοχρόνως από αντιδεξιά αλλά και από διακριτά αντισυριζαϊκά αντανακλαστικά.

Πρόκειται για μια δύσκολη και προκλητική εξίσωση που μπορεί, ίσως, να λυθεί με ένα συμφιλιωτικό κλείσιμο των λογαριασμών του ΚΙΝΑΛ με το παρελθόν του ώστε να μη λειτουργεί ως ομηρεία. Και, ταυτοχρόνως, με μια πολιτική πλατφόρμα για το μέλλον του. Ολα δείχνουν πως ο δρόμος για τη ΔΕΘ και το φθινόπωρο θα έχει την τελική λύση από τη Φώφη Γεννηματά και το επιτελείο της. Δεν είναι εύκολο. Αλλά το πρώτο θετικό βήμα, αυτό της αναγνώρισης των δύσκολων στόχων, έχει ήδη γίνει.

Ο ειδικός ρόλος του Τσακλόγλου

Η επιλογή του Πάνου Τσακλόγλου για τη θέση του υφυπουργού Εργασίας με αρμοδιότητα το Ασφαλιστικό θεωρήθηκε ένα ακόμη άνοιγμα του Κυριάκου Μητσοτάκη στον χώρο του εκσυγχρονιστικού μπλοκ του ΠΑΣΟΚ. Η ανάγνωση αυτή, ωστόσο, παραβλέπει το ότι ο Τσακλόγλου δεν επελέγη ως ένας κεντροαριστερός αλλά ως ένας έμπειρος τεχνοκράτης υπεράνω… προελεύσεως. Η κοινωνική ασφάλιση είναι ένα πεδίο που κατέχει καλά, έχοντας μεγάλο ερευνητικό έργο και εμπειρία από περιόδους διαπραγματεύσεων με τους θεσμούς. Οι θέσεις του, άλλωστε, για το Ασφαλιστικό αποτυπώνονται στο πόρισμα της επιτροπής Πισσαρίδη στην οποία συμμετείχε και η είσοδός του στην κυβέρνηση έχει ως στόχο την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων στον δύσκολο αυτόν τομέα.