Εγκαίνια της νέας γέφυρας με μια μεγάλη απουσία

Ο πρώτος πολίτης της Ιταλίας, ο Σέρτζιο Ματαρέλα, ήταν και ο πρώτος που πέρασε με αυτοκίνητο τη νέα γέφυρα που σχεδίασε ο Ρέντσο Πιάνο, ένα από τα διασημότερα παιδιά της Γένοβας. Ο ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε ήταν ένας από τους πολλούς που εκφώνησαν ομιλία. Το ακροβατικό σμήνος της ιταλικής πολεμικής αεροπορίας πέρασε πάνω από την πόλη. Ολα τα πλοία που βρίσκονταν στο μεγάλο λιμάνι της σφύριξαν ταυτόχρονα. Ομως τα χθεσινά, μεγαλοπρεπή εγκαίνια της νέας Viadotto Genova-San Giorgio, που συνδέει το δυτικό κομμάτι της Γένοβας με το κέντρο της πόλης, σημαδεύτηκαν από μία ηχηρή απουσία: έλειπαν οι συγγενείς των 43 ανθρώπων – ανάμεσά τους και τέσσερα παιδιά – που έχασαν τη ζωή τους στις 14 Αυγούστου του 2018, όταν υπό κατακλυσμιαία βροχή, κι έπειτα από ένα τρομερό βουητό, η προηγούμενη γέφυρα Morandi κατέρρευσε.

«Δεν θέλαμε να τελειώσει η τραγωδία σαν καρναβάλι» δήλωσε ένας από αυτούς. Τα ονόματα των νεκρών αναγνώστηκαν λοιπόν χθες ερήμην τους, τα τρία λεπτά σιγής που ακολούθησαν τηρήθηκαν χωρίς τη συμμετοχή τους. Και αυτή δεν είναι η μοναδική σκιά του νέου έργου, που ολοκληρώθηκε σε χρόνο – ρεκόρ, και το οποίο η γονατισμένη από την πανδημία Ιταλία θα ήθελε να μετατρέψει σε σημείο αφετηρίας για την αναγέννηση της χώρας.  Οι συγγενείς των νεκρών θα ξαναβρεθούν στη δεύτερη επέτειο της τραγωδίας, για να τιμήσουν με τον δικό τους τρόπο τούς ανθρώπους που χάθηκαν. «Θα μπορούσαμε να κάνουμε μία μεγάλη γιορτή αυτού του είδους, αν η γέφυρα είχε καταστραφεί επειδή ήταν παλιά και είχαμε φτιάξει στη θέση της μία καινούργια και κανένας δεν είχε πεθάνει» εξηγούσε προκαταβολικά την άρνησή της να παραστεί στα χθεσινά εγκαίνια η Εγκλε Ποσέτι, που έχασε στις 14 Αυγούστου του 2018 την αδελφή της, τον γαμπρό της και δύο ανίψια. Η γέφυρα Morandi είχε κατασκευαστεί τη δεκαετία του 1960 και η κατάρρευσή της αποτελεί αντικείμενο ποινικής έρευνας: στο στόχαστρο βρίσκονται τόσο στελέχη της Autostrade per l’Italia, της εταιρείας που διαχειρίζεται το ήμισυ και πλέον των 6.400 χιλιομέτρων των αυτοκινητοδρόμων με διόδια της Ιταλίας, όσο και αξιωματούχοι του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Εκτιμάται πως θα χρειαστούν χρόνια μέχρι να καταλήξουν οι έρευνες σε πορίσματα. To επονομαζόμενο blame-game λοιπόν, το «παιχνίδι» της απόδοσης ευθυνών, παραμένει επί του παρόντος πρωτίστως πολιτικό.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΚΡΑΤΟΣ. Αμέσως μετά την κατάρρευση της γέφυρας, το «αντισυστημικό» Κίνημα Πέντε Αστέρων (M5S) που συγκυβερνούσε τότε με τη Λέγκα και σήμερα με το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα, έσπευσε να κατηγορήσει ως υπεύθυνο τον όμιλο Benetton, πλειοψηφούντα μέτοχο της Autostrade μέσω της εταιρείας υποδομών Atlantia. Κατηγορούσε τη γνωστή από την ομώνυμη μάρκα ειδών ένδυσης οικογένεια πως είχε εξασφαλίσει μια σκανδαλωδώς ευνοϊκή συμφωνία όταν ιδιωτικοποιήθηκε μέρος της Αρχής Εθνικών Αυτοκινητοδρόμων, τη δεκαετία του 1990. Υπό την πίεση των Πεντάστερων, λοιπόν, και χάρη στη χαλάρωση των ευρωπαϊκών κανόνων περί δαπανών ένεκα της πανδημίας, η ιταλική κυβέρνηση υποχρέωσε τον Ιούλιο τους Benneton να εκχωρήσουν στο κράτος την πλειοψηφική τους συμμετοχή στην Autostrade. Χρειάστηκε μάλιστα να περάσει ένας νέος νόμος τον περασμένο Δεκέμβριο, χωρίς πρότερες διαπραγματεύσεις με την εταιρεία, που περιορίζει σε περίπου επτά δισεκατομμύρια ευρώ το ποσό των 20 δισεκατομμυρίων που προέβλεπε η αρχική σύμβαση ότι θα έπρεπε να καταβάλει το κράτος στους Benetton αν η συμφωνία τους τερματιζόταν πριν από το προγραμματισμένο τέλος της, το 2038.

Οπως επισημαίνουν οι «New York Times», η νέα συμφωνία στην οποία εξαναγκάστηκε η Benetton αποτελεί για τους Πεντάστερους έναν πολιτικό θρίαμβο, «ένα έπαθλο που μπορούν να εκθέσουν στους όλο και λιγότερους υποστηρικτές τους ενόψει των εκλογών που θα πραγματοποιηθούν τον Σεπτέμβριο στη Λιγουρία, την περιφέρεια που έχει ως πρωτεύουσα τη Γένοβα». Κάποιοι όμως θεωρούν πως ο τρόπος με τον οποίο άλλαξε η κυβέρνηση τη σύμβαση με την Autostrade στέλνει ένα ανησυχητικό μήνυμα στους εν δυνάμει επενδυτές, σε μία χώρα που συνοδεύεται χρόνια από τη φήμη της αστάθειας όσον αφορά τους επιχειρηματικούς κανόνες. Επιπλέον, αρκετοί αναρωτιούνται αν η κυβέρνηση είναι σε θέση να αναλάβει τη διαχείριση ενός γηραιού συστήματος αυτοκινητπδρόμων και υποδομών, που χρειάζεται απελπισμένα επενδύσεις – ένας από τους λόγους για τους οποίους είχε ιδιωτικοποιηθεί, εξαρχής, η διαχείρισή του.