7 πράγματα {LF}που μας έμαθε {LF}το «Casa de papel»

Η μάσκα του Νταλί είναι ριγμένη στο έδαφος. Σπασμένη και μαυρισμένη, μέσα σ’ ένα σκούρο περιβάλλον μαρτυρά πως κάτι κακό έχει συμβεί. Το επιβεβαιώνει το μήνυμα που τη συνοδεύει: «Η ληστεία λαμβάνει τέλος. Μέρος 5». Με αυτόν τον τρόπο μέσω Instagram, το Netflix ανακοίνωσε το μεγάλο φινάλε μίας από τις πιο επιτυχημένες του παραγωγές: του «La casa de papel». Της «Τέλειας ληστείας» κατά το ελληνικότερον. Αν κι ακόμα δεν έχουν γίνει επίσημες αναφορές, φαίνεται πως τα γυρίσματα του πέμπτου κύκλου θα ξεκινήσουν σύντομα σε Ισπανία, Δανία και Πορτογαλία και τα επεισόδια θα βγουν στον αέρα του Netflix μέσα στο 2021, κορωνοϊού πάντα επιτρέποντος.

Κάθε αρχή είναι δύσκολη

Σύμφωνα με τον δημιουργό της σειράς, Αλεξ Πίνα η δημιουργική της ομάδα «πέρασε σχεδόν έναν χρόνο αναλογιζόμενη πώς θα διαλύσουμε τη συμμορία. Πώς θα βάλουμε τον καθηγητή στα σχοινιά. Πώς θα οδηγηθούμε σε μη αναστρέψιμες καταστάσεις για πολλούς χαρακτήρες. Το αποτέλεσμα είναι το πέμπτο μέρος του «La casa de papel»». Η αποχαιρετιστήρια αυτή σεζόν της θα είναι επίσης «η πιο επική και συναρπαστική της». Πριν από τρία χρόνια, αυτή η πεποίθησή του θα έμοιαζε μάλλον παράλογη. Αφού όταν προβλήθηκε αρχικώς στην Ισπανία, η αποδοχή από το κοινό ήταν χλιαρή. Το «La casa de papel» έκανε πρεμιέρα στις 2 Μαΐου 2017 στο ισπανικό κανάλι Antena 3 όπου ήταν προγραμματισμένο να παιχτούν 15 συνολικά επεισόδια. Στο 9ο, ωστόσο, η σειρά έκανε μια παύση κι εκεί βρήκε την ευκαιρία και αγόρασε  τα δικαιώματα το  Netflix. Τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς την έβγαλε στον αέρα του Διαδικτύου, βαφτίζοντας ως δεύτερη σεζόν τα επεισόδια 10 με 15 κι αφήνοντάς την ν’ ακολουθήσει την πορεία προς την επιτυχία.

Η τηλεθέαση έρχεται και στα ισπανικά

Η δημοφιλία των ληστών με τα ονόματα πόλεων που κλείστηκαν στο Νομισματοκοπείο της Ισπανίας για να εκτυπώσουν 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ, εκτοξεύτηκε και σύντομα έγινε η πιο δημοφιλής μη αγγλόφωνη σειρά στην ιστορία του Netflix και η τρίτη γενικότερα στην πλατφόρμα. O κάθε νέος κύκλος έσπαγε τα ρεκόρ τηλεθέασης του προηγούμενου, με αποκορύφωμα τον τέταρτο που κυκλοφόρησε τον περασμένο Απρίλιο κι εν μέσω καραντίνας κράτησε 65 εκατομμύρια θεατές μπροστά στις οθόνες τους τις τέσσερις πρώτες εβδομάδες της προβολής. Μάλλον πολλές θεωρήθηκαν αυτές, αφού συνήθως το 70% του κοινού βλέπει όλα τα επεισόδια της νέας σεζόν μέσα σε μόλις επτά ημέρες.

Οι ληστές είναι οι «αντισυστημικοί»

Αποδομώντας κανείς την «Τέλεια ληστεία», θα ανακαλύψει ότι οι λόγοι της επιτυχίας της δεν κρύβονται μόνο στις επιδόσεις των ηρώων της αλλά κυρίως στο σενάριο, το οποίο λειτουργεί σε διαφορετικά επίπεδα, κουμπώνει με τη συγκυρία της οικονομικής και παίζει με το δίπολο κεφάλαιο – σύστημα. «Πρώτα και κυρίως η σειρά προοριζόταν για να ψυχαγωγήσει αλλά μία ιδέα τρέχει από κάτω της. Ο σκεπτικισμός απέναντι στις κυβερνήσεις, τις κεντρικές τράπεζες, το σύστημα… Αυτό το αίσθημα δεν θα υπήρχε εκεί αν δεν μετασχηματιζόταν μέσα σε μια ψυχαγωγική αφήγηση», είχε παραδεχτεί ο Πίνα σε συνέντευξή του στον «Guardian». «Το να εναντιώνεσαι απέναντι στο σύστημα είναι ριψοκίνδυνο και ιδεαλιστικό – γίνεσαι Δον Κιχώτης», σχολίαζε ο σεναριογράφος με νόημα. Και πράγματι, οι θεατές ταυτίστηκαν με τους ληστές, πανηγύρισαν την έξοδό τους από το Νομισματοκοπείο, χάρηκαν με την επιστροφή τους στη δράση και λυπήθηκαν με τον θάνατο κάποιων εξ αυτών. Γιατί οι ήρωες με τις κόκκινες φόρμες είναι οι καλοί της υπόθεσης που στρέφουν το σύστημα εναντίον του ίδιου του τού εαυτού για να αποκομίσουν τα κέρδη που η κοινωνία τους στέρησε περιθωριοποιώντας τους.

Ο «Ελσίνκι» συνάντησε τον Φράνσις Ο. Αντετοκούνμπο

Στον πέμπτο κύκλο η συμμορία ενισχύεται με νέα μέλη. Δύο νέοι ηθοποιοί έρχονται να προστεθούν στο καστ. Πρόκειται για τους Μιγκέλ Ανχελ Σιλβέστρε και Πάτρικ Κριάδο, δύο πρόσωπα που κουβαλάνε ήδη «ένσημα» αναγνωρισιμότητας. Ο Σιλβέστρε έγινε γνωστός από τη συμμετοχή του στις σειρές του Netflix «Sense8» και «Narcos» ενώ ο Κριάδο στο «Invisible line». Η επιλογή τους έρχεται σε αντίθετη με τη μέχρι τώρα τακτική της παραγωγής να φέρνει στο πρωταγωνιστικό μέτωπο πρόσωπα άγνωστα στο ευρύ κοινό κι όχι μάλιστα με καταγωγή από την Ιβηρική Χερσόνησο. Η επιτυχία, άλλωστε, είναι τέτοια που όποιοι υποδύθηκαν τους ρόλους των ληστών, είδαν τις μετοχές τους στο χρηματιστήριο της βιομηχανίας του θεάματος να εκτοξεύονται από τη μία μέρα στην άλλη και τα ονόματά τους να πασπαλίζουν με αστερόσκονη όποια νέα παραγωγή στην οποία συμμετείχαν. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που παράλληλα με τα γυρίσματα της «Τέλειας ληστείας» το Netflix προχώρησε στην παραγωγή κι άλλων ισπανόφωνων σειρών (είδος που έγινε μόδα επίσης τα τελευταία χρόνια) με κοινούς πρωταγωνιστές όπως τα «Εlite», «Toy Boy», «Locked up» (η τελευταία δεν είναι πρωτότυπη παραγωγή της πλατφόρμας). Μια μικρή γεύση αυτής της δυναμικής που φέρουν οι ηθοποιοί του αρχικού καστ πήρε και το ελληνικό κοινό. Ο Ντάρκο Πέριτς, ο Ελσίνκι του «La casa de papel», συμμετείχε ως γκεστ σταρ στο βίντεο κλιπ του νέου σινγκλ του Φράνσις Οφίλι Αντετοκούνμπο «Shekosi», που κυκλοφόρησε πρόσφατα στο Διαδίκτυο.

Ο «Καθηγητής» μοιάζει στον… Νάσο Ηλιόπουλο

H πιο χαρακτηριστική φιγούρα των ηρώων της σειράς είναι ο καθηγητής, ο άνθρωπος που ενορχηστρώνει τη ληστεία μέχρι την τελευταία της λεπτομέρεια. Από αυτόν θέλησε να δανειστεί λίγη δόξα και ο Αλέξης Τσίπρας στις περσινές εκλογές της τοπικής αυτοδιοίκησης, παρουσιάζοντας με μπόλικη… φαντασία τον υποψήφιο δήμαρχο Αθηναίων του ΣΥΡΙΖΑ Νάσο Ηλιόπουλο να μοιάζει στον ηθοποιό Αλβαρο Μόρτε που τον υποδύεται. Σε κομματική εκδήλωση ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης σχολίασε πως κάποιος φίλος του που δεν ασχολείται με την πολιτική, τον ρώτησε ποιος είναι αυτός ο Νάσος Ηλιόπουλος που μοιάζει με τον καθηγητή από το «La casa de papel». Η ομοιότητα των δύο ανδρών, βέβαια, σταματάει στα γυαλιά και το μούσι, αφού το γκελ του υποψηφίου δημάρχου στο νεανικό κοινό που ήταν και το ζήτημα, δεν απέδωσε όπως φάνηκε και στο εκλογικό αποτέλεσμα.

Μπήκε ο Ολυμπιακός σε ντοκιμαντέρ του Netflix

Αν και η σειρά από μόνη της αποτελεί ήδη πολιτιστικό φαινόμενο, στους κόλπους της κρύβει αναφορές σε μια πληθώρα άλλων πολιτιστικών συμβόλων, αποτίοντας έναν ιδιαίτερο φόρο τιμής. Το πιο χαρακτηριστικό είναι ο Σαλβαντόρ Νταλί. Ο μεγάλος ισπανός ζωγράφος με το καμπυλωτό μουστάκι του, δάνεισε το πρόσωπό του στις μάσκες που φορούσαν οι πρωταγωνιστές κατά τη ληστεία. Μαζί τους και το κόκκινο χρώμα, το αγαπημένο του Νταλί που κοσμούσε το τηλέφωνο, τα μεγάφωνα και βέβαια τις φόρμες των ηρώων. Οι ολόσωμες φόρμες με τα φερμουάρ μαζί με τα προσωπεία Νταλί, πλέον θεωρούνται ως το πιο αναγνωρίσιμο τηλεοπτικό κοστούμι των τελευταίων ετών. Κι απέκτησε βέβαια πολιτική σημασία. Χρησιμοποιείται πλέον σε αρκετές διαδηλώσεις όπως στο Πουέρτο Ρίκο αλλά και σε μια πραγματική ληστεία στη γαλλική πόλη της Νάντης. Στα highlights αυτής της δεύτερης ζωής της στολής εντάσσεται σίγουρα και η χρήση της στο κορέο των οπαδών του Ολυμπιακού πριν από δύο χρόνια στον αγώνα ενάντια στη Μίλαν. Εκεί, οι Ερυθρόλευκοι παρουσιάζονταν έτοιμοι να κλέψουν το τρόπαιο του Europa League. Η εντύπωση αυτής της κίνησης ήταν τέτοια που στο ντοκιμαντέρ του Netflix για την επιτυχία του «La casa de papel» υπήρχαν τα πλάνα του κορέο από το «Γεώργιος Καραϊσκάκης» αλλά και του προπονητή του Ολυμπιακού Πέδρο Μαρτίνς που εμφανίστηκε αργότερα σ’ εκείνο το παιχνίδι ως καθηγητής.

Μπήκε το «Bella Ciao» στα κλαμπ

Πέρα από τις μάσκες Νταλί, το «La casa de papel» έκανε να μοιάζει με mainstream επιτυχία ένα στρατευμένο τραγούδι. Το «Bella ciao», ο αντιφασιστικός ύμνος των ιταλών παρτιζάνων, έγινε χορευτικό remix στα κλαμπ (χάρη στη διασκευή των DJ Hardwell και Maddix), επιτυχία στα μουσικά charts, viral στο Youtube και δημοφιλής ανάρτηση στα social media. Η αναγνωρίσιμη και ξεσηκωτική μελωδία ήταν πάντα στα χείλη των ηρώων της σειράς, δίνοντας τον τόνο της αντίστασης όταν τα δύσκολα ήταν προ των πυλών, τους εμψύχωνε και χάρη στους στίχους που μιλάνε για εισβολείς, αντάρτες και θάνατο έγινε το ιδανικό soundtrack. Απαλλαγμένο από το κομμουνιστικό του παρελθόν, δίνει μια ταξική πλέον διάσταση στη μελωδία κι ακούγεται παντού. Από την Πορτογαλία, όπου οι οπαδοί της Πόρτο τραγούδησαν μια διασκευή μετά τη νίκη επί της Μπενφίκα έως και τη Λαμπεντούζα της Ιταλίας όπου τον περσινό Αύγουστο μια βάρκα με 83 πρόσφυγες και μετανάστες μετά από 20 μέρες περιορισμού τους στα ανοιχτά της Σικελίας, κατάφεραν να πατήσουν γη τραγουδώντας το «Bella Ciao». Στην πρόσφατη βέβαια καραντίνα, έγινε κι ένα κομμάτι αναφοράς και αλληλεγγύης στους δοκιμαζόμενους από τον κορωνοϊό Ιταλούς.