Στο μυαλό του Ματθαίου Γατιάδη

Ας αρχίσω με την τελική μου εντύπωση. Κάτι μου λέει ότι οι εκδόσεις Ικαρος πέτυχαν αρτεσιανό με τα δυο βιβλία παιδικής λογοτεχνίας της Ειρήνης Μητροπούλου «Μυστήριο στο Γατονήσι» και «Η παράξενη διαθήκη του Ιερόθεου Νιαρ». Δεν είναι μόνον το γατοσύμπαν – μια γούνινη εκδοχή του κόσμου της Ντίσνεϊ – ούτε οι «τύποι» που καθιερώνει ευθύς εξαρχής η συγγραφέας, ελέγχοντας πλήρως την περιοχή του «Νιαρ νουάρ», όπως ευφυώς ονομάζεται η σειρά. Το βασικό, κατά την ταπεινή μου άποψη, είναι ότι η Ειρήνη Μητροπούλου πέτυχε το σχεδόν ακατόρθωτο. Να μην καταφύγει σε παιδομορφισμούς, ηθικολογίες, διδακτισμούς, συναισθηματολογίες και φλου αρτιστίκ ακροβατικά που τόσο «παιδικά» τα θεωρούν οι μεγάλοι αλλά καθόλου τα ίδια τα παιδιά. Για να μην τα πολυλογούμε, η συγγραφέας πάτησε γερά εκεί όπου ήθελε να πατήσει και μάρκαρε το γήπεδο με τη γειωμένη, την εντυπωσιακά γεωμετρημένη φαντασία της. Κοινώς, έφτιαξε δυο 100% αστυνομικές ιστορίες που μόνον ένα «νιάου» τις ξεχωρίζει από την τεχνική της Αγκαθα Κρίστι και των Αγίων Πάντων του είδους. Ειδοποιός διαφορά, το αβίαστο χιούμορ της, το χάρισμά της να ξέρει τι θέλει να πει ένα παιδί και, κυρίως, με ποια λόγια να το πει.

Θαύμασα την κινηματογραφικής ταχύτητας γλώσσα και αφήγησή της, γι’ αυτό και αρχίζω από αυτά. Γιατί με την παιδική λογοτεχνία υποτίθεται ότι τα παιδιά τελειοποιούν το γλωσσικό τους αισθητήριο, κι άλλο καλύτερο εργαλείο απ’ αυτά τα δυο βιβλιαράκια δύσκολο να μου έρθει αυτή τη στιγμή στο μυαλό.

Φυσικά, πάνω απ’ όλα είναι οι ιστορίες στις οποίες θα αναφερθώ δειγματοληπτικά μόνον, διότι αυτό απαιτεί το νουάρ: να μείνουν αφώτιστα πολλά σημεία μέχρι να ρίξει πάνω τους το αλάνθαστο γατίσιο μάτι του ο διάσημος ντετέκτιβ Ματθαίος Γατιάδης και να λυθούν επιτέλους όλα τα μυστήρια. «Κύριε Γατιάδη, είστε η τελευταία μου ελπίδα! Πρέπει να σας δω αμέσως. Απόψε κιόλας! Είναι επείγον! Ζήτημα ζωής και θανάτου! Πάω να τρελαθώ!».

Ολοι ύποπτοι

Στην πρώτη ιστορία έχουμε να κάνουμε με την απαγωγή μιας πλούσιας κληρονόμου η οποία διέπρεπε στον κλάδο της Γατολογίας της Αρχαίας Αιγύπτου. Μέχρι αποδείξεως του εναντίου, είναι όλοι ύποπτοι: η οικογένεια της απαχθείσης, το υπηρετικό προσωπικό συν οι υψηλοί παρατρεχάμενοι που ακούνε στα ονόματα Λουκία Παπαδογατάκη, Ζαν Ζακ ντε λα Ψιψίν, Μαξίν Γκουρμέ – Καραγάτογλου και πίνουν κοκτέιλ Μανταρίνι – Καναρίνι. Ο Ματθαίος Γατιάδης, σε συνεργασία με τον Πέπε Νιάου, τον αστυνομικό ρεπόρτερ της εφημερίδας «Ο Αδέσμευτος Γάτος», θα ξεψαχνίσουν την υπόθεση μεταφέροντας τη δράση στο Γατονήσι, ένα νησί του Αιγαίου, χειμώνα καιρό, σκηνικό που θα ήθελε κι ο Χίτσκοκ για τη «Ρεβέκκα» του.

Το δεύτερο βιβλίο, «Η παράξενη διαθήκη του Τιμόθεου Νιαρ», εκτυλίσσεται με την τεχνική που χρησιμοποιείται στο «κυνήγι του θησαυρού». Ο δικηγόρος Θέμης Γατοδίκης συγκεντρώνει τους πενθούντες για να τους ανακοινώσει τις αποφάσεις του εκκεντρικού εκλιπόντος, οι οποίες όμως, ούτε λίγο ούτε πολύ, είναι μια σειρά από έμμετρα αινίγματα! Από τι θέλει να προφυλάξει τους απογόνους του ο αείμνηστος Νιαρ και τι θα κάνει ο αγαπητός μας ντετέκτιβ Ματθαίος Γατιάδης, με πρόθυμο βοηθό τον αστυνόμο Ψιψίνη; Ολα αυτά, με ένα εξωφρενικά γρήγορο μοντάζ, εικονογραφημένο με τα ωραία σκίτσα του Πέτρου Χριστούλια που – ω του θαύματος! – δεν επιχειρούν να κλέψουν την παράσταση, όπως συμβαίνει συχνά στην παιδική λογοτεχνία, αλλά ανεβάζουν την ένταση εκεί που χρειάζεται, συμμετέχοντας κι αυτά στη «συγγραφή» με τη δική τους αποστομωτική γλώσσα.

Είπα πολλά, θα ήθελα να πω λιγότερα. Μέχρι να μιλήσουν όμως τα παιδιά, προλαβαίνω να πω κι αυτό. Σε μια εποχή ηθικολογίας και κακοχωνεμένης «ορθότητας», είναι σπάνιο να βρίσκεις το κακό και να το στρώνεις στο κυνήγι επιστρατεύοντας φαντασία, χιούμορ και πονηράδα μαζί. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από το «κακό» για να φέρουν βόλτα το άγχος τους. Και τι καλύτερο από ένα ατόφιο, ένα πραγματικό αστυνομικό μυθιστόρημα με γάτες; Σάμπως οι γάτες δεν έχουν κι αυτές τα μυστικά, τις τσαντίλες και τις καλοσύνες τους. Απ’ όποια πλευρά κι αν το δει κανείς, αυτή η εκδοτική προσπάθεια αξίζει, νομίζω, μια μεγάλη γατίσια συνέχεια.

Ειρήνη Μητροπούλου

Μυστήριο
στο Γατονήσι

Η παράξενη διαθήκη του Ιερόθεου Νιαρ

Εκδ. Ικαρος,
σελ. 104

Τιμή 7,70 ευρώ