Εθνικό το αληθές ή το κομματικό;

Μία διαχρονική παθογένεια του συστήματος χάραξης εξωτερικής πολιτικής ήταν η απουσία θεσμών και η κομματικοποίηση ακόμη και αυτού του ευαίσθητου τομέα, ο οποίος θα έπρεπε να ταυτίζεται με την εθνική συνεννόηση, τη σύμπνοια και τη συνεργασία. Ενάντια στη συγκεκριμένη πρακτική, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έκανε βήματα, με στόχο την αξιοποίηση των κορυφαίων επιστημόνων προς όφελος του εθνικού συμφέροντος, μέσω νομοθετικής πρωτοβουλίας το 2017 για την ίδρυση του Κέντρου Ανάλυσης και Σχεδιασμού και την ανασύσταση του Επιστημονικού Συμβουλίου.

Δυστυχώς, μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας από τη ΝΔ τον Ιούλιο του 2019, αυτή η πολιτική εγκαταλείφθηκε. Αντί ενός Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας διεπιστημονικά διαρθρωμένου με κατοχυρωμένες διαδικασίες ανατροφοδότησης και με συμμετοχή των σημαντικότερων αξιωματούχων, υπεράνω κομμάτων, προτιμήθηκε η σύσταση ενός γραφείου υπαγόμενου στην εποπτεία του Πρωθυπουργού και άρα, πλήρως χειραγωγημένου. Μάλιστα, ο αναπληρωτής Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας και προσωπική επιλογή του κ. Μητσοτάκη κ. Θάνος Ντόκος παρουσιάζεται ξεκάθαρα υπέρμαχος της στρατηγικής του κατευνασμού, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την πρότασή του για συνεκμετάλλευση του Αιγαίου.

Η σημερινή κυβέρνηση έχει αποφασίσει να μην ακολουθήσει τον δρόμο των λεγόμενων «checks and balances» (δικλίδων ασφαλείας), τα οποία διασφαλίζουν τη λογοδοσία και τον έλεγχο σε κάθε αιρετό ή υπηρεσιακό αξιωματούχο, ιδιαιτέρως όταν τα καθήκοντά του άπτονται ζητημάτων εθνικού συμφέροντος. Οι εν λόγω δικλίδες ενδεχομένως είναι «ενοχλητικές» σε όσους επιθυμούν να ασκήσουν μια βοναπαρτικού τύπου εξωτερική πολιτική, αλλά είναι προϋπόθεση δημοκρατίας και νομιμοποίησης των κυβερνητικών πεπραγμένων από τους πολίτες.

Οι συνέπειες της «κομματικής φιλοσοφίας» της σημερινής κυβέρνησης φαίνονται καθημερινά. Αν υπήρχε θεσμική οργάνωση της εξωτερικής πολιτικής, ο υπουργός Αμυνας κ. Παναγιωτόπουλος θα περιέγραφε δημοσίως λεπτομέρειες από τον χειρισμό ενός ελληνοτουρκικού επεισοδίου σε κοπή πίττας της ΝΟΔΕ Καβάλας; Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών κ. Βαρβιτσιώτης θα υποστήριζε ότι «είναι στρατηγική μας να μην επιβάλουμε κυρώσεις στην Τουρκία» ή θα προέβλεπε ότι «ο Ερντογάν δεν θα μετατρέψει την Αγια-Σοφιά σε τζαμί»; Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης θα υπερθεμάτιζε της άποψης ότι «η Τουρκία είναι απομονωμένη» διαψεύδοντας ταυτόχρονα αρκετά κορυφαία στελέχη της ΝΔ που τονίζουν το αντίθετο, αλλά και την ίδια την πραγματικότητα;

Η υλοποίηση της βέλτιστης πολιτικής έχει ως προαπαιτούμενο την επίκληση υπαρκτών δεδομένων και την ορθή ανάλυση αυτών. Γι’ αυτό τον λόγο, σημείο εκκίνησης πρέπει να είναι τα διασταυρωμένα και επιστημονικά επαληθευμένα στοιχεία, όχι οι προσωπικές επιθυμίες του κάθε κυβερνητικού στελέχους ή η ανάγκη τήρησης του κομματικού πατριωτισμού. Απαιτείται πατριωτισμός… σκέτο. Οταν το πολιτικό σύστημα αναφέρεται σε ζητήματα εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής, οφείλει να έχει ενιαία και βαθιά τεκμηριωμένη φωνή, χωρίς παλινωδίες και ταλαντεύσεις, χωρίς κομματικές υστεροβουλίες, χωρίς επικοινωνιακούς τακτικισμούς εσωτερικής κατανάλωσης. Μια φωνή, που να εκπέμπει μηνύματα αποτροπής, ισχύος και βούλησης προς όλους όσους επιβουλεύονται την εθνική μας κυριαρχία.

Ο Ιωάννης Αθ. Σαρακιώτης είναι δικηγόρος, βουλευτής Φθιώτιδας ΣΥΡΙΖΑ