Διαρκής επαγρύπνηση

Οι τουρκικοί ελιγμοί στην Ανατολική Μεσόγειο και η ελληνική αποτρεπτική στρατηγική, ο απόπλους του τουρκικού ερευνητικού σκάφους «Barbaros» από λιμάνι της Κιλικίας, κατόπιν έκδοσης τουρκικής NAVTEX για σεισμογραφικές έρευνες στην Κυπριακή ΑΟΖ και οι δηλώσεις του Ερντογαν περί προστασίας «των δικαιωμάτων της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο», αποκαλύπτουν την πρόθεση της νεοοθωμανικής ηγεσίας της γείτονος να δώσει συνέχεια στην αναθεωρητική πολιτική της, θέτοντας σε κίνδυνο την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η πρόσφατη ένταση στο Αιγαίο εξαιτίας της επιμονής της Αγκυρας να διεξάγει έρευνες στην ελληνική ΑΟΖ, κατά παράβαση των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου, δεν είχε την έκβαση που επιθυμούσε η τουρκική πλευρά. Η απρόσμενη για την τουρκική ηγεσία αποφασιστικότητα της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας και η ετοιμότητα των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων ανέτρεψαν τα τουρκικά σχέδια, υποχρεώνοντάς την Αγκυρα σε υποχώρηση. Στα παραπάνω να προστεθούν και η έγκαιρη κινητοποίηση ευρωπαίων εταίρων μας, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, οι ηγέτες των οποίων φάνηκαν πρόθυμοι να αναλάβουν διπλωματικές πρωτοβουλίες, καθώς και η θετική συγκυρία της παρουσίας αμερικανικού αεροπλανοφόρου στην περιοχή.

Η αποτυχημένη διπλωματία κανονιοφόρων της Τουρκίας οδήγησε στην υποχώρησή της από το θέατρο επιχειρήσεων και σε μια σειρά από διπλωματικούς ελιγμούς εκ μέρους της. Υποδυόμενη τη φιλειρηνική χώρα που διέπεται από καθεστώς Κράτους Δικαίου, η Αγκυρα έσπευσε να κερδίσει τις εντυπώσεις, προσκαλώντας την Αθήνα σε πολιτικό διάλογο – ενώ η ίδια αποχώρησε οικειοθελώς από αυτόν το 2016 – και εξαγγέλλοντας την έκδοση άδειας τέλεσης λειτουργίας στην Παναγία Σουμελά. Δημοσίευσε επίσης σποτάκι για τη δήθεν ειρηνική συνύπαρξη θρησκευτικών μειονοτήτων στην Τουρκία, ενώ είναι γνωστές οι παραβιάσεις των μειονοτικών δικαιωμάτων στη χώρα. Οι παραπάνω κινήσεις είχαν στόχο να εξωραΐσουν την εικόνα της ολοένα και πιο φανατικής και αυταρχικής ισλαμικής ηγεσίας της Τουρκίας, που επιβαρύνθηκε το τελευταίο διάστημα εξαιτίας της επεκτατικής πολιτικής της στην Ανατολική Μεσόγειο (Συρία, Λιβύη, Κύπρος) και τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας, ενός μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς, σε μουσουλμανικό τέμενος.

Η ελληνική αποτρεπτική στρατηγική σημείωσε σημαντική επιτυχία, συμβάλλοντας προς την κατεύθυνση της ειρήνης και της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, η προσπάθεια προάσπισης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας στην περιοχή, απαιτεί διάρκεια στο χρόνο. Κι αυτό διότι η νεοοθωμανική στρατηγική νοοτροπία υπαγορεύει μια ορθολογική δράση και προσαρμογή στα νέα δεδομένα, προκειμένου να μην επιτευχθούν, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν, οι διαχρονικοί και συγκυριακοί πολιτικοί στόχοι της Τουρκίας, όπως η ηγεμόνευση επί των ανίσχυρων κρατών της Ανατολικής Μεσογείου και η οικειοποίηση μέρους της ΑΟΖ της Ελλάδος και της Κύπρου. Η μετατόπιση του ενδιαφέροντος της Αγκυρας στην Κυπριακή ΑΟΖ δεν σημαίνει οριστική απομάκρυνση του κινδύνου. Αλλωστε, είναι στο λιγότερο προστατευμένο κομμάτι του ελληνισμού που κατεξοχήν ασκούνται οι τουρκικές πιέσεις. Το πρόσφατο παρελθόν διδάσκει ότι οι τουρκικές προκλήσεις θα συνεχιστούν και ότι απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση.

Ο Νικόλαος Ραπτόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής, Τμήμα ΔΕΣ, Πανεπιστήμιο Πειραιώς