Τρεις άγνωστοι Χ και μία νάρκη

Κάθε καλοκαίρι, τέτοιες μέρες, το οικονομικό επιτελείο αρχίζει να σχεδιάζει τον προϋπολογισμό του επόμενου έτους, προκειμένου την πρώτη Δευτέρα του Οκτωβρίου το προσχέδιο να κατατεθεί στη Βουλή. Το ίδιο συμβαίνει και φέτος, αλλά, όπως αναφέρει πηγή του υπουργείου Οικονομικών, ο προϋπολογισμός του 2021 δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ενσωματώνει μια σειρά από αβεβαιότητες, το βάρος και το εύρος των οποίων καθιστούν την κατάρτισή του εξίσωση για πολύ δυνατούς λύτες.

Το πρώτο το οποίο δεν γνωρίζει με σαφήνεια το οικονομικό επιτελείο είναι το βάθος και η έκταση της ύφεσης του 2020. Παρότι το υπουργείο Οικονομικών δεν έχει μεταβάλει τις εκτιμήσεις του μεταξύ 5% και 8%, οι αναθεωρήσεις διαδέχονται η μία την άλλη εντός και εκτός Ελλάδας για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Η Τράπεζα της Ελλάδος, σύμφωνα με το βασικό σενάριο, βλέπει ύφεση 5,8% το 2020, ενώ με βάση το δυσμενές σενάριο, το οποίο συνδέεται με ένα δεύτερο κύμα πανδημίας, εκτιμάει ότι το ΑΕΠ θα μειωθεί κατά 9,4% το 2020. Ο ΟΟΣΑ στην έκθεσή του για την Ελλάδα βάζει τον πήχη της ύφεσης στο 8% στο βασικό σενάριο και στο 9,8% στο δυσμενές σενάριο. Το εύρος των εκτιμήσεων αναδεικνύει αφενός το μέγεθος της αβεβαιότητας, αφετέρου έρχεται να επιβεβαιώσει την αδυναμία διατύπωσης προβλέψεων με σχετική ασφάλεια. Ο πρώτος μεγάλος άγνωστος Χ του προϋπολογισμού του 2021 είναι πού θα κλείσει φέτος η ύφεση και η αλλαγή των προσδοκιών για τον τουρισμό σε συνάρτηση με τις εξελίξεις στο μέτωπο της πανδημίας που δεν θα αφήσουν τον ορίζοντα των προβλέψεων να καθαρίσει πριν από τον Σεπτέμβριο.

Το δεύτερο μεγάλο ερωτηματικό είναι πότε θα αρχίσουν να έρχονται στην Ελλάδα τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης. Οι αισιόδοξοι εκτιμούν ότι αυτό θα συμβεί στο πρώτο τρίμηνο του έτους, οι ρεαλιστές προβλέπουν μετά το δεύτερο εξάμηνο. Η κυβέρνηση θα ήθελε να αξιοποιήσει ένα μέρος αυτών των κεφαλαίων για μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών ή φόρων. Πρώτος στόχος της κυβέρνησης στο μέτωπο των ελαφρύνσεων, όπως έχει τεθεί από τον Πρωθυπουργό, με τον Χρήστο Σταϊκούρα να επαναλαμβάνει συχνά πυκνά, είναι η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών και οι πληροφορίες αναφέρουν πως οι σχετικές εξαγγελίες θα βρεθούν στον πυρήνα των ανακοινώσεων της φετινής ΔΕΘ παράλληλα με τον νέο οδικό χάρτη μείωσης των φόρων. Για να υπάρξει καθαρός ορίζοντας στο πεδίο των ελαφρύνσεων όμως, πρέπει πρώτα να κατατεθεί στην Κομισιόν το εθνικό σχέδιο ανάκαμψης που θα κρίνει την εκταμίευση των ευρωκονδυλίων.

Το τρίτο μεγάλο ερωτηματικό έρχεται από το μέτωπο των δημοσιονομικών κανόνων που θα ισχύσουν στην ευρωζώνη το 2021. Στο υπουργείο Οικονομικών είναι ξεκάθαρο πως η Ελλάδα δεν θα έχει ειδική μεταχείριση και όποιοι κανόνες ισχύσουν για τις υπόλοιπες χώρες θα ισχύσουν και για εμάς, αλλά κανείς δεν γνωρίζει στην παρούσα φάση εάν η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής, η οποία τέθηκε σε ισχύ φέτος, θα παραμείνει ενεργή και το 2021. Η συζήτηση για τα δημοσιονομικά του 2021 αναμένεται να αρχίσει τον Σεπτέμβριο στο Eurogroup του Βερολίνου. Με βάση τον σχεδιασμό που γίνεται στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ο προϋπολογισμός του 2021 θα προβλέπει στην καλύτερη περίπτωση οριακό πρωτογενές πλεόνασμα.

Η επιστροφή των αναδρομικών ποσών συντάξεων που η κυβέρνηση θέλει να δώσει σε όλους τους συνταξιούχους, ανεξάρτητα εάν έχουν προσφύγει δικαστικά ή όχι, συνιστά μια δημοσιονομική νάρκη 3,9 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση μεταξύ σφύρας και άκμονος καλείται να λύσει τη δύσκολη εξίσωση, σύμφωνα με την οποία αφενός να σεβαστεί την απόφαση επιστρέφοντας τα αναδρομικά σε όλους χωρίς τη νέα εμπλοκή των συνταξιούχων με μακροχρόνιες νομικές διεκδικήσεις, αφετέρου να εξασφαλίσει το οικονομικό κόστος, χωρίς να διολισθήσει σε νέες δημοσιονομικές περιπέτειες. Το κυβερνητικό επιτελείο συνεκτιμά τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας και ετοιμάζει λύσεις με βασικό στοιχείο την απόδοση των αναδρομικών σε όλους τους συνταξιούχους αλλά σε βάθος χρόνου, αρχής γενομένης από το δεύτερο εξάμηνο του 2021.

Το προσχέδιο του προϋπολογισμού, το οποίο κατατίθεται από τον εκάστοτε υπουργό Οικονομικών τον Οκτώβριο κάθε χρονιάς, δεν είναι ασύνηθες να αλλάζει δραστικά με τον τελικό προϋπολογισμό του επόμενου έτους, ο οποίος κατατίθεται στη Βουλή στο τέλος Νοεμβρίου. Συνήθως οι αλλαγές δεν είναι δραματικές. Φέτος δεν μπορεί τίποτα να αποκλειστεί.