Ευρω-καταδίκη για την ονοματοδοσία

Η αναγραφή σε ληξιαρχική πράξη γέννησης σημείωσης με τη λέξη «ονοματοδοσία», που υπονοούσε ότι το παιδί δεν βαπτίστηκε, παραβίασε το δικαίωμα της οικογένειας στη μη αποκάλυψη των θρησκευτικών της πεποιθήσεων. Στην παραδοχή αυτή, που έχει άμεσες κοινωνικές επιπτώσεις, κατέληξε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, που καταδίκασε την Ελλάδα για την πρακτική που ακολουθείται από ορισμένα ληξιαρχεία τα οποία στις σχετικές βεβαιώσεις αναγράφουν τη λέξη «ονοματοδοσία» των παιδιών.

Η υπόθεση έφτασε στο Δικαστήριο του Στρασβούργου ύστερα από προσφυγή όπου οι γονείς του παιδιού παραπονέθηκαν ότι η επίδικη χειρόγραφη σημείωση – ονοματοδοσία – στη ληξιαρχική πράξη γέννησης της κόρης, δίπλα στο όνομά της, υπονοούσε ότι δεν είχε βαπτιστεί.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επί της ουσίας δικαίωσε τους προσφεύγοντες κρίνοντας ότι η σημείωση του ληξιαρχείου είχε ιδιαίτερη χροιά, καθώς πρόκειται για ένα δημόσιο έγγραφο με πολυχρηστικότητα και ως εκ τούτου η επίδικη αναγραφή συνιστά παρέμβαση στο δικαίωμά τους να μην αποκαλύψουν τις θρησκευτικές πεποιθήσεις τους.

Στο σκεπτικό της απόφασης σημειώνεται ότι, αν και η σημείωση αυτή δεν μπορεί από μόνη της να θεωρηθεί ως απόδειξη θρησκευτικών πεποιθήσεων ή ένδειξη απουσίας συγκεκριμένης θρησκευτικής πεποίθησης, η προσθήκη της στη ληξιαρχική πράξη γέννησης, λαμβάνοντας υπόψη το ευρύτερο περιεχόμενο του εγγράφου, υπονοούσε ότι το παιδί δεν είχε βαπτιστεί.

Υπό αυτό το πρίσμα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο συμμερίστηκε την άποψη των προσφευγόντων ότι η σημείωση «ονοματοδοσία» δίπλα στο όνομα του παιδιού τους είχε μια ιδιαίτερη χροιά, δηλαδή ότι δεν είχε βαπτιστεί και ότι είχε λάβει το όνομα μέσω ονοματοδοσίας.

ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ. Επιπλέον, θεώρησε ότι η συμπερίληψη αυτών των πληροφοριών σε ένα έγγραφο που ήταν τόσο βασικό και απαραίτητο (π.χ. για εγγραφή στο σχολείο) είχε αποτελέσει παρέμβαση στο δικαίωμα των προσφευγόντων να μην αποκαλύψουν τις πεποιθήσεις τους, όπως αυτό προστατεύεται από το άρθρο 9 της ΕΣΔΑ, που προστατεύει την ελευθερία της συνείδησης και της θρησκείας. Θα μπορούσε ακόμη και να εκθέσει το παιδί σε μελλοντικό κίνδυνο διακρίσεων στις συνδιαλλαγές του με τις διοικητικές Αρχές.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι γονείς είχαν υποβάλει αίτηση στο Συμβούλιο της Επικρατείας για ακύρωση της σημείωσης «ονοματοδοσία». Υποστήριξαν ότι αποτελούσε αναφορά στο γεγονός ότι το παιδί τους δεν είχε βαπτιστεί και έτσι αποκαλύπτονταν οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις.

Η αίτησή τους απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, επειδή η επίδικη χειρόγραφη σημείωση δίπλα στο όνομα του παιδιού απλώς επανέλαβε τη διατύπωση του εσωτερικού νόμου, δηλαδή του άρθρου 25 του νόμου αρ. 344/1976, που προέβλεπε ότι η αστική πράξη της «ονοματοδοσίας» ήταν ο μόνος νόμιμος τρόπος απόκτησης ενός ονόματος.

Για την ιστορία, τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το ελληνικό Δημόσιο καλείται να καταβάλει στους προσφεύγοντες 10.000 ευρώ από κοινού για ηθική βλάβη και 1.800 ευρώ για έξοδα και δαπάνες.