Εξωτερική πολιτική… εσωτερικού

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Πρωθυπουργός πρέπει να φανεί «προβλέψιμος» για να ταιριάξει στο αφήγημα του ΣΥΡΙΖΑ. Στις αρχές του περασμένου Μαρτίου, όταν ο Ερντογάν επιχείρησε να εργαλειοποιήσει τους πρόσφυγες στη δίοδο του Εβρου, έμεινε σχεδόν εκτός κάδρου, κατά την περισπούδαστη ανάλυση της Κουμουνδούρου: «Η χρονική στιγμή που επέλεξε να πραγματοποιήσει την απειλή δεν είναι τυχαία: έρχεται μετά από ένα επτάμηνο ανεύθυνων επιλογών από την πλευρά της κυβέρνησης, με κορυφαία την άρνηση της επιλογής της αποσυμφόρησης. Αντιθέτως, το τελευταίο διάστημα επιχειρεί και με τη βία να επιβάλει αυθαίρετες αποφάσεις, μετατρέποντας τα νησιά σε πεδία μάχης». Με άλλα λόγια, δεν ευθυνόταν -σκέτο – ο Ερντογάν, αλλά ήταν συνυπεύθυνος με τον Μητσοτάκη, ο οποίος δεν δεχόταν μεγαλύτερες εισροές. Σύμφωνα με τα non paper που άντεξαν μία εβδομάδα και τον απόηχο των τρολ, ο «σουλτάνος» γινόταν προκλητικός επειδή του το επέτρεπε ο έλληνας Πρωθυπουργός. Το πρόβλημα δεν ήταν η διακεκαυμένη ζώνη της Συρίας, αλλά η Μυτιλήνη που δεν δεχόταν Σύρους. Κάπως έτσι, ένα ζήτημα που αφορούσε την εσωτερική πολιτική της Τουρκίας και τα ριφλέξ της Ευρωπαϊκής Ενωσης μετατρεπόταν σε εσωτερικό ζήτημα της Ελλάδας. Η τεχνογνωσία υπήρχε ανέκαθεν: «Μετατρέψτε τα διεθνή ζητήματα σε τίτλους για το Twitter». «Κάντε το λιανά για το πλήθος».

Το αφήγημα άντεξε λίγες μόνο ημέρες. Μέχρι να ομολογήσει ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης ότι και ο ΣΥΡΙΖΑ θα έκλεινε τα σύνορα – δήλωση ψυχρολουσία για τους φίλους του κόμματος που ξεσπάθωναν την πρώτη εβδομάδα για την ανάγκη ανοιχτών συνόρων τον 21ο αιώνα. Το διάταγμα να μετατραπεί η Αγία Σοφία σε τέμενος προσφέρει τη δεύτερη ευκαιρία. «Η “διπλωματία της ενημέρωσης και του δεδομένου συμμάχου”, του κ. Μητσοτάκη, έχει κοστίσει πολλά στη χώρα… Τώρα που θυμήθηκε τις κυρώσεις, είναι πολύ αργά. Δυστυχώς, η αλλοπρόσαλλη εξωτερική πολιτική του κ. Μητσοτάκη συνέβαλε στην προκλητική απόφαση του τούρκου προέδρου για μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος» ανακοίνωσε πριν από ημέρες ο ΣΥΡΙΖΑ. Το μοτίβο επαναλαμβανόμενο: ο Μητσοτάκης είναι υπεύθυνος για την προκλητικότητα του Ερντογάν. Μέσα σε οκτώ μήνες δεν κατάφερε να τιθασεύσει τη νεο-οθωμανική στρατηγική που ο γείτονας χτίζει επιμελώς τα τελευταία χρόνια.

Θα μπορούσε κανείς να εξαντλήσει την ερμηνεία στην αντιπολιτευτική γυμναστική. Εχοντας «απαλλοτριώσει» τόσες και τόσες αφορμές για την ημερήσια διάταξη των ανακοινώσεων, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα ορρωδούσε ούτε μπροστά στα βυζαντινά ψηφιδωτά. Υπάρχει, ωστόσο, μία βαθύτερη ερμηνεία που πασχίζει να γίνει σύνθημα: ο Μητσοτάκης δεν πρέπει να τα πάει καλά έξω, όσο συγκρατεί το πολιτικό του κεφάλαιο στο εσωτερικό. Αν ο Πρωθυπουργός δεν έπαιζε το χαρτί του «δεδομένου συμμάχου» απέναντι στους ισχυρούς του κόσμου, ο Ερντογάν δεν θα προχωρούσε στο μεγάλο βήμα. Είναι η οπτική του κόσμου από τον παράδρομο της Κουμουνδούρου. Η ανάλυση της διεθνούς πολιτικής με όρους εθνικού διχασμού. Περιλαμβάνει και μια μονοθεματική σύγκριση: εμείς έχουμε τις Πρέσπες, εσείς δεν έχετε τίποτε. Μια ανάλυση καταδικασμένη σε φτηνά επιχειρήματα, χωρίς εσωτερική λογική, με μπόλικο εθνικό μελοδραματισμό.

ΕΡΓΑΛΕΙΟΠΟΙΗΣΗ. Θα έλεγε κανείς ότι είναι μια λύση ανάγκης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης φτάνει ως εδώ με δημοσκοπικό ούριο άνεμο έχοντας δώσει εξετάσεις σε δύο «εθνικά» τεστ: τα σύνορα και την πανδημία χωρίς σύνορα. Η αξιωματική αντιπολίτευση, από την άλλη, αναμένει τον δεύτερο γύρο του κορωνοϊού και το πρώτο κύμα της οικονομικής δυσπραγίας. Ο κόσμος της πολιτικής είναι πέραν του καλού και του κακού, οπότε δύσκολα θα μπορούσε να χρεώσει κανείς στον ΣΥΡΙΖΑ «ανηθικότητα». Μπορεί εύκολα, ωστόσο, να του χρεώσει καιροσκοπισμό και ένδεια προτάσεων. Αναμένοντας το τεστ της οικονομίας παίζει το χαρτί της εξωτερικής πολιτικής. Πρέπει να ανοίξει τη μεγάλη εικόνα για να αυξήσει τις πιθανότητες αποτυχίας των κυβερνητικών. Η Αγία Σοφία είναι απλώς ένα εργαλείο μετά την εθνική κατακραυγή, στην οποία εκών άκων συμμετείχε ο ΣΥΡΙΖΑ – με την εξαίρεση του Νίκου Καρανίκα, ο οποίος μας υπέβαλε σε τεστ Αλώσεων. Σ’ αυτό το σημείο ίσως διαφαίνεται η πρώτη χαραμάδα για την αμφιθυμία του κόμματος: δεν έχετε δίκιο που επικρίνετε την ισλαμοποίηση του μνημείου, επειδή δεν γνωρίζετε ότι υπήρξε και λατινοποίηση. Εφτασε η στιγμή, λοιπόν, που ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να κουνήσει το δάχτυλο στο μάθημα πατριδογνωσίας προς τη Δεξιά.

Ακόμη κι έτσι, το μοτίβο μαρτυρά την καταγωγή του: η αντιπολίτευση προσδοκά την αποτυχία για να προκύψει μια «θαυμάσια κατάσταση». Στα πρώτα γενέθλια της κυβέρνησης η αντιπολίτευση ποντάρει ήδη στην τακτική του ώριμου φρούτου. Ισως και να μην μπορεί να κάνει αλλιώς. Εχει και αυτή τη δική της «ατζέντα» που την κυνηγά από το παρελθόν. Διογκώνοντας το βυζαντινό background θολώνουν οι φωνές στο πρόσφατο ηχητικό. Η φωνή του μουεζίνη είναι πιο δυνατή από του «μαγαζάτορα».