Οι πορείες δοκιμάζουν τη συναίνεση

Η δημόσια συζήτηση ανάμεσα στον Κυριάκο Μητσοτάκη και στη Φώφη Γεννηματά εξελίχθηκε, τελικά, σε έναν win-win διαξιφισμό. Ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε το πακέτο των οικονομικών μέτρων που θα πάρει η κυβέρνηση, βγάζοντας εκτός κάδρου τον Αλέξη Τσίπρα, ενώ η πρόεδρος του Κινήματος Αλλαγής έγινε ο βασικός αντίπαλος πόλος στο κεντρικό κυβερνητικό αφήγημα, έστω για λίγο. Η συζήτηση μεταξύ τους έκλεισε με μια προειδοποίηση του Μητσοτάκη: η κυβέρνηση είναι ανοιχτή σε αλλαγές, όμως το νομοσχέδιο για τις συναθροίσεις δεν θα απονευρωθεί μόνο και μόνο για να επιτευχθεί η συναίνεση.

Το λεκτικό τζαρτζάρισμα ανάμεσα στους δύο αρχηγούς στην «Ωρα του Πρωθυπουργού», πάντως, αν και άγγιξε το θέμα των συναθροίσεων, επιβεβαίωσε πως στο Κίνημα Αλλαγής συνεχίζουν να τάσσονται υπέρ ενός σχεδίου που θα ρυθμίζει τις διαδηλώσεις, ζητούν ωστόσο αυτό που ονομάζουν «θεσμικές εγγυήσεις». Αυτές συνοψίζονται σε τρία βασικά σημεία: στη σύμπραξη ενός δικαστικού λειτουργού, όπως του προέδρου Πρωτοδικών, στις περιπτώσεις που μια απεργία θα κηρύσσεται παράνομη, στην παρουσία και τη σύμφωνη γνώμη του εισαγγελέα έτσι ώστε να διαλυθεί μια διαδήλωση σε εξέλιξη και σε βελτιωτική ρύθμιση για την αστική ευθύνη του «οργανωτή» σε περίπτωση που μια διαδήλωση καταλήξει σε επεισόδια. Ηδη ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, στο βήμα της αρμόδιας επιτροπής, δεσμεύτηκε προφορικά για το δεύτερο σημείο, ενώ, παρά τους αρχικούς υψηλούς τόνους, υπουργείο και Μέγαρο Μαξίμου δείχνουν διάθεση συζήτησης. Σύμφωνα με συνταγματολόγους που έχουν ασχοληθεί με το θέμα, άλλωστε, η «απονεύρωση» που ξορκίζει η κυβέρνηση δεν επέρχεται με τέτοιου είδους διορθώσεις, οι οποίες λειτουργούν βελτιωτικά και δεν αλλάζουν την ουσία του νόμου – προϋπόθεση που έθεσαν τόσο ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη όσο και ο Πρωθυπουργός στις δημόσιες τοποθετήσεις τους.

Περιορισμός του ασύλου. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, τη δεδομένη στιγμή, είναι το κοινοβουλευτικό προηγούμενο του ασύλου. Το περασμένο φθινόπωρο το Κίνημα Αλλαγής έθεσε παρόμοιες πρoϋποθέσεις για να ψηφίσει τον περιορισμό του ασύλου, τον οποίο τοποθέτησε στη βάση του νόμου Διαμαντοπούλου. Οι συνομιλίες, μάλιστα, έφτασαν σε ανώτατο επίπεδο, με απευθείας επικοινωνία του Μητσοτάκη και της Γεννηματά, ωστόσο το υπουργείο Παιδείας, στο τελικό κείμενο που κατέθεσε προς ψήφιση, δεν προέβη στις διορθώσεις που ζητήθηκαν. Ετσι οι βουλευτές του κεντροαριστερού φορέα βρέθηκαν στο «παρών». Αυτή τη φορά είναι μάλλον απίθανο να τηρηθεί η ίδια στάση, καθώς οι περισσότεροι στο κεντροαριστερό στρατόπεδο τάσσονται υπέρ ενός ξεκάθαρου «ναι» ή «όχι». Το αν τελικά θα επιλεγεί το ένα ή το άλλο θα εξαρτηθεί από τη στάση που θα κρατήσει η κυβέρνηση – παρόλο που φαίνεται ότι, σε αυτή την περίπτωση, το Μέγαρο Μαξίμου δεν θα επαναλάβει την τακτική του νόμου για τα πανεπιστήμια.

Στην πραγματικότητα, το νομοσχέδιο για τις συναθροίσεις είναι ένα ακόμα τεστ για τις σχέσεις της ΝΔ και του Κινήματος Αλλαγής, που έχει περάσει από πολλές φάσεις τον τελευταίο χρόνο. Ενα πράγμα είναι σαφές: τα δύο κόμματα έχουν θεσμικά αντιθετικούς ρόλους και λίγες ιδεολογικές συγκλίσεις. Τη δεδομένη στιγμή, η ελάχιστη συνεννόηση ανάμεσά τους μπορεί να διαμορφώσει ένα νέο μοντέλο αντιπαράθεσης ανάμεσα σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Οχι ότι θα λείψουν οι προσωπικές αντεγκλήσεις – δεν έλειψαν, άλλωστε, ούτε την Παρασκευή στη Βουλή. Ομως μια κυβέρνηση που υποχωρεί χάριν υπερκομματικών μεταρρυθμίσεων και μια αντιπολίτευση που λέει «ναι» όταν τα αιτήματά της ικανοποιούνται επιτρέπουν ίσως την πιο πραγματική «επιστροφή στην κανονικότητα». Ακόμα, βέβαια, ούτε οι προθέσεις του ενός ούτε οι προθέσεις του άλλου μπορούν να θεωρούνται δεδομένες.