2020: ιστορικό {LF}σημείο καμπής {LF}της ΕΕ λόγω Covid-19

Σε δύο εβδομάδες, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης αναμένεται να οριστικοποιήσουν το σχέδιο ανάκαμψης της ΕΕ. Πιστεύω ότι, εάν επικρατήσει το αίσθημα ευθύνης έναντι της μικροψυχίας, η Ευρωπαϊκή Ενωση θα έχει κατορθώσει να παραμείνει ενωμένη, ανταγωνιστική και βαθύτατα αλληλέγγυα.

Η πανδημία Covid-19 πυροδότησε μια πρωτόγνωρη κρίση στη δημόσια υγεία, την οικονομία και την κοινωνία – ακόμη δε και στον θεσμό της δημοκρατίας σε ορισμένα κράτη μέλη -, χωρίς να έχουμε δει όμοιά της από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τους τρεις μήνες που κύλησαν από τα μέσα Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Ενωση διέγραψε μια αλλαγή πορείας που ήταν αδιανόητη στην αρχή ακόμη του έτους. Τα πάλαι ποτέ ακλόνητα ταμπού καταρρίπτονται και αλλαγές που αναμένονταν εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια συντελούνται πλέον εντός εβδομάδων ή και ημερών.

Μόλις στα τέλη Φεβρουαρίου η σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης με θέμα το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο απέτυχε παταγωδώς λόγω της διαφωνίας στα κλάσματα ενός ποσοστού και των παλινωδιών‧ παλινωδίες όπου όλοι ζητούσαν τα πάντα, ενώ επιδίωκαν να πληρώσουν ακόμη λιγότερα απ’ό,τι τις προηγούμενες δεκαετίες και μάλιστα με περισσότερους όρους.

Από τις 13 Μαρτίου, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξήγγειλε τα αρχικά μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας, και από τις 17 Μαρτίου, όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έκανε χρήση της δύναμης πυρός της για να αποτρέψει την κατάρρευση των δημόσιων οικονομικών των κρατών μελών, έχουν αλλάξει τα πάντα.

Πρόκειται να διατεθούν περισσότερα από 3 τρισ. ευρώ (δηλαδή, ποσό υπερτριπλάσιο του γνωστού μεταπολεμικού Σχεδίου Μάρσαλ σε τρέχουσες τιμές). Για του λόγου το αληθές, αναφέρω την προσωρινή αναστολή του Συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης ή τις σημαντικές εξαιρέσεις από τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, χάρη στις οποίες θα εκταμιευτούν 2 τρισ. ευρώ με τη μορφή άμεσων κρατικών παρεμβάσεων για τη διάσωση επιχειρήσεων.

Στη συνέχεια έχουμε το μέσο ανάκαμψης επόμενης γενιάς της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το οποίο συνίσταται σε συνολικό ποσό 750 δισ. ευρώ – επιπλέον των πόρων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (δηλαδή του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ενωσης) – το οποίο θα κατανεμηθεί μέσω επιχορηγήσεων (500 δισ. ευρώ) και μέσω δανείων προς τα κράτη μέλη (250 δισ. ευρώ) – δάνεια τα οποία θα αποπληρωθούν στο σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα των 30 ετών.

Η σημασία της πρότασης δεν έγκειται μόνο στα ποσά που περιλαμβάνει, αλλά και στη νέα μορφή δημοσιονομικής αλληλεγγύης. Οι αγορές αντέδρασαν εμφατικά την ημέρα της παρουσίασης της πρότασης, αποτιμώντας τον κίνδυνο εκδήλωσης κρίσης στο άμεσο μέλλον και οδηγώντας την ισοτιμία του ευρώ στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο σχεδόν μηνών.

Βεβαίως, η πορεία μετά την επίτευξη συμφωνίας δεν θα παύσει να είναι μακρά και με αναταράξεις. Ωστόσο, βλέπουμε σαφώς να φυσάει ένας άνευ προηγουμένου άνεμος αλλαγών, ενισχυμένος από τα νέα μέτρα πολιτικής και τη συνένωση των κοινωνικών δυνάμεων.

Συνεπώς, είμαι πεπεισμένος ότι η εξαμηνιαία γερμανική προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η οποία ξεκίνησε την Τετάρτη 1 Ιουλίου, θα μας οδηγήσει μέσα από αυτά τα «αχαρτογράφητα» ύδατα, στην πορεία προς την αναγέννηση της Ευρώπης!

Ο Λούκα Ζαγιέ είναι πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ)