Στο Κρεμλίνο έως το 2036 με «θρίαμβο»

Και αυτή τη φορά τα exit polls έπεσαν έξω. Οι Ρώσοι δεν ενέκριναν με 76% τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέψουν στον Βλαντίμιρ Πούτιν να μείνει στην εξουσία έως το 2036, όπως προέβλεπε το κρατικό ινστιτούτο δημοσκοπήσεων  VTsIOM, αλλά με το ακόμα πιο θριαμβευτικό 78%. Αν εξαιρέσει επομένως κανείς αυτό το μικρό λάθος, τα υπόλοιπα για το Κρεμλίνο δεν έχουν και τόση σημασία – ακόμα λιγότερη σημασία έχουν οι καταγγελίες ανεξάρτητων παρατηρητών ότι η ψηφοφορία δεν ήταν ελεύθερη και ότι το αποτέλεσμα ήταν προϊόν νοθείας.

Σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Golos, σημειώθηκαν πολυάριθμες παρατυπίες κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας, όπως είναι ο εξαναγκασμός υπαλλήλων από τους εργοδότες τους να ψηφίσουν υπό την απειλή της απόλυσης. «Αυτό το δημοψήφισμα δεν είχε προηγούμενο. Θα καταγραφεί στην ιστορία της χώρας ως ένα απτό παράδειγμα καταπάτησης των δικαιωμάτων των πολιτών» αναφέρει η Golos σε ανακοίνωσή της. Ο Αλεξέι Ναβάλνι, ένας από τους ηγέτες της αντιπολίτευσης, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «μαζικό ψέμα».

Οπως μεταδίδει το πρακτορείο Reuters, δεν είναι λίγοι οι κάτοικοι της Μόσχας που δεν πιστεύουν πως είναι αυτό το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. «Κανένας από τους φίλους μου δεν πήγε να ψηφίσει. Το αποτέλεσμα είναι πλαστό. Ολοι ξέρουμε πως αυτοί ψήφισαν και για εμάς, τι να πάμε να ψηφίσουμε;» δήλωσε χαρακτηριστικά μια Μοσχοβίτισσα.

Η εκλογική επιτροπή, από την πλευρά της, μέτρησε τη συμμετοχή στο 68%. «Δεν περιμέναμε αυτή την εξαιρετικά υψηλή συμμετοχή κι αυτή την εξαιρετικά υψηλή υποστήριξη που είδαμε σήμερα» ανακοίνωσε το Κρεμλίνο. Με άλλα λόγια, και αν πιστέψει κανείς το Κρεμλίνο, το αποτέλεσμα δεν ήταν μόνο θριαμβευτικό, ήταν και ανέλπιστο. Είναι με αυτό το αποτέλεσμα πάντως που ο Βλαντίμιρ Πούτιν μπορεί να διεκδικήσει μια νέα θητεία το 2024 και άλλη μία το 2030 για να τερματίσει την προεδρική του καριέρα το 2036, όταν πια θα είναι 84 ετών.

Ο ίδιος ο ρώσος πρόεδρος υποστηρίζει πως δεν έχει αποφασίσει ακόμη εάν θα επιχειρήσει να ανανεώσει τη θητεία του όταν λήξει η σημερινή. Οι επικριτές του όμως δεν έχουν καμία αμφιβολία: ο μακροβιότερος πρόεδρος στην ιστορία της σύγχρονης Ρωσίας μετά τον Ιωσήφ Στάλιν θα προσπαθήσει να μείνει στην εξουσία όσο περισσότερο μπορεί.

Δημοψήφισμα εμπιστοσύνης. Αλλά πώς διαβάζει το Κρεμλίνο το «σταλινικό» 78%; Σαν μια απτή απόδειξη του γεγονότος πως οι Ρώσοι εμπιστεύονται τον πρόεδρό τους. «Ηταν ένα θριαμβευτικό δημοψήφισμα εμπιστοσύνης στο πρόσωπο του προέδρου», όπως το έθεσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πέσκοφ. Η δημοτικότητα του Πούτιν μετρήθηκε στο 60% τον περασμένο μήνα. Το ποσοστό που είναι το χαμηλότερο για τον Πούτιν τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ενώ η πτώση αποδίδεται στην πανδημία του κορωνοϊού και στις επιπτώσεις που είχε στη ρωσική οικονομία.

Αυτό που μένει να φανεί τώρα είναι εάν το νέο Σύνταγμα θα ενισχύσει τη δημοτικότητα του Πούτιν. Ο στόχος πάντως φαίνεται να είναι αυτός. Στις συνταγματικές αλλαγές περιλαμβάνονται η θέσπιση κατώτατου μισθού και σύνταξης, μια αναφορά στην «πίστη στον Θεό», η απαγόρευση του γάμου μεταξύ ομοφύλων, η απαγόρευση σε ανώτατους κρατικούς αξιωματούχους να έχουν διπλή ιθαγένεια, αλλά και αναφορές στην προστασία της ρωσικής γλώσσας και της ρωσικής ιστορίας.

Το δημοψήφισμα ήταν η τελευταία φάση ενσωμάτωσης των τροπολογιών στο Σύνταγμα. Είχε προηγηθεί η έγκρισή τους από τους περιφερειακούς βουλευτές και το ανώτατο δικαστήριο. Απ’ όλες τις περιφέρειες της Ρωσίας, μία και μόνο, ο Αυτόνομος θύλακας της Νενετσίας, στον  Βορρά, ψήφισε εναντίον των τροπολογιών. Στην Τσετσενία, όπου ο ισχυρός άνδρας της περιφέρειας Ραμζάν Καντίροφ έχει δηλώσει πως ο Πούτιν θα έπρεπε να εκλεγεί «ισόβιος πρόεδρος», το «ναι» στις συνταγματικές τροπολογίες έφτασε το 98%. Στη Δυτική Ρωσία, η οποία είναι και η πιο πυκνοκατοικημένη, το «ναι» κινήθηκε γύρω στο 80%, ενώ ελαφρώς χαμηλότερη ήταν η στήριξη πέρα από τα Ουράλια Ορη.