Πώς οι ανισότητες προκαλούν θανάτους από την COVID-19

Τρεις χώρες – οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βραζιλία και το Μεξικό – αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ (46%) των παγκόσμιων αναφερόμενων θανάτων από COVID-19, αλλά έχουν μόνο το 8,6% του παγκόσμιου πληθυσμού. Περίπου το 60% των θανάτων της Ευρώπης συγκεντρώνεται σε τρεις μόνο χώρες – την Ιταλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο – που αντιπροσωπεύουν το 38% του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Υπήρχαν πολύ λιγότεροι θάνατοι και χαμηλότερα ποσοστά θανάτου στα περισσότερα κράτη στη Βόρεια και την Κεντρική Ευρώπη.

Αρκετοί παράγοντες καθορίζουν το ποσοστό θανάτου από COVID-19 μιας χώρας: η ποιότητα της πολιτικής ηγεσίας, η συνοχή της ανταπόκρισης της κυβέρνησης, η διαθεσιμότητα νοσοκομειακών κλινών, η έκταση των διεθνών ταξιδιών και η ηλικιακή δομή του πληθυσμού. Ωστόσο, ένα βαθύ διαρθρωτικό χαρακτηριστικό φαίνεται να διαμορφώνει τον ρόλο αυτών των παραγόντων: η διανομή εισοδήματος και πλούτου των χωρών.

Η ανισότητα σίγουρα δεν είναι θανατική ποινή. Η Κίνα είναι μάλλον άνιση χώρα αλλά οι εθνικές και τοπικές της κυβερνήσεις υιοθέτησαν αυστηρά μέτρα ελέγχου μετά το αρχικό ξέσπασμα του Γουχάν, καταστέλλοντας ουσιαστικά τον ιό. Το πρόσφατο ξέσπασμα της πανδημίας στο Πεκίνο, έπειτα από εβδομάδες μηδενικών νέων περιπτώσεων, οδήγησε σε νέα μέτρα.

Ωστόσο, στις περισσότερες άλλες χώρες, παρατηρούμε για άλλη μια φορά το τεράστιο κόστος της μαζικής ανισότητας: ανίκανη διακυβέρνηση, κοινωνική δυσπιστία και μεγάλος πληθυσμός ευάλωτων ατόμων που δεν μπορούν να προστατευθούν. Είναι ανησυχητικό ότι η ίδια η επιδημία διευρύνει ακόμα περισσότερο τις ανισότητες. Οι πλούσιοι τώρα εργάζονται και ευδοκιμούν στο Διαδίκτυο (ο πλούτος του ιδρυτή της Amazon Τζεφ Μπέζος έχει αυξηθεί κατά 49 δισ. δολάρια από την αρχή του έτους, χάρη στην αποφασιστική μετάβαση στο ηλεκτρονικό εμπόριο), ενώ οι φτωχοί χάνουν τις δουλειές τους και συχνά την υγεία και τη ζωή τους. Και το κόστος της ανισότητας είναι βέβαιο ότι θα αυξηθεί περαιτέρω, καθώς οι κυβερνήσεις που στερούνται εσόδων μειώνουν τους προϋπολογισμούς και τις δημόσιες υπηρεσίες ζωτικής σημασίας για τους φτωχούς. Αλλά πλησιάζει η ώρα της κρίσης. Ελλείψει συνεκτικών, ικανών και αξιόπιστων κυβερνήσεων που μπορούν να εφαρμόσουν μια δίκαιη και βιώσιμη αντίδραση για την πανδημία και στρατηγική για οικονομική ανάκαμψη, ο κόσμος θα υποκύψει σε περαιτέρω κύματα αστάθειας που δημιουργούνται από μια αυξανόμενη σειρά παγκόσμιων κρίσεων.

Ο Τζέφρι Σακς είναι καθηγητής Διατηρήσιμης Ανάπτυξης και Πολιτικών Υγείας και Μάνατζμεντ στο Columbia University. Είναι διευθυντής του Κέντρου Διατηρήσιμης Ανάπτυξης του Columbia.