Το μανιφέστο {LF}της Main Street

Οι μαζικές διαμαρτυρίες μετά τον θάνατο του Τζορτζ Φλόιντ από αστυνομικό της Μινεάπολης αφορούν τον συστημικό ρατσισμό και την αστυνομική βία στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και πολλά άλλα. Εκείνοι που έχουν βγει στους δρόμους σε περισσότερες από 100 αμερικανικές πόλεις εκφράζουν μια ευρύτερη κριτική κατά του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και αυτού που εκπροσωπεί. Μια τεράστια κατηγορία των ολοένα και πιο χρεωμένων, κοινωνικά τελματωμένων Αμερικανών – Αφροαμερικανών, Λατίνων και, όλο και περισσότερο, λευκών – επαναστατεί εναντίον ενός συστήματος που τους έχει απογοητεύσει.

Οι ιστορικές διαμαρτυρίες που έπληξαν την Αμερική αναμένονταν εδώ και καιρό όχι μόνο ως απάντηση στον ρατσισμό και στην αστυνομική βία αλλά και ως εξέγερση ενάντια στην παγιωμένη πλουτοκρατία. Με έναν αυξανόμενο αριθμό Αμερικανών να οδηγείται στην ανεργία και στην οικονομική ανασφάλεια, και τις μεγάλες εταιρείες να παίρνουν κρατικό χρήμα και να μειώνουν το κόστος εργασίας, κάτι έπρεπε να γίνει.

Αυτό το φαινόμενο δεν περιορίζεται φυσικά στις ΗΠΑ. Μόνο το 2019, μαζικές διαδηλώσεις έπληξαν τη Βολιβία, τη Χιλή, την Κολομβία, τη Γαλλία, το Χονγκ Κονγκ, την Ινδία, το Ιράν, το Ιράκ, τον Λίβανο, τη Μαλαισία και το Πακιστάν, μεταξύ άλλων χωρών. Αν και αυτά τα επεισόδια είχαν διαφορετικό έναυσμα, όλα αντανακλούσαν τη δυσαρέσκεια για την οικονομική κακουχία, τη διαφθορά και την έλλειψη οικονομικών ευκαιριών.

Οι ίδιοι παράγοντες βοηθούν στην εξήγηση της αυξανόμενης εκλογικής υποστήριξης των λαϊκιστικών και αυταρχικών ηγετών τα τελευταία χρόνια. Μετά την οικονομική κρίση του 2008, πολλές εταιρείες προσπάθησαν να αυξήσουν τα κέρδη μειώνοντας το κόστος, ξεκινώντας από την εργασία. Αντί να προσλαμβάνουν εργαζομένους με κανονικές συμβάσεις εργασίας, με καλούς μισθούς και παροχές, οι εταιρείες υιοθέτησαν ένα μοντέλο βασισμένο σε μερική απασχόληση, ωριαία και ελεύθερη εργασία, δημιουργώντας αυτό που ο οικονομολόγος Γκι Στάντινγκ αποκαλεί «Precariat» («Επισφαλείς») αναφερόμενος στη νέα κοινωνική τάξη που δεν έχει ασφάλεια στη ζωή της.

Η ομάδα αυτή είναι η σύγχρονη εκδοχή του προλεταριάτου του Καρλ Μαρξ: μια νέα τάξη αποξενωμένων, ανασφαλών εργαζομένων που είναι ώριμοι για ριζοσπαστικοποίηση και κινητοποίηση ενάντια στην πλουτοκρατία (ή αυτό που ο Μαρξ ονόμασε αστική τάξη/μπουρζουαζία).

Το αμερικανικό όνειρο ήταν πάντα περισσότερο φιλοδοξία παρά πραγματικότητα. Αλλά καθώς αυξάνεται η ανισότητα, οι σημερινοί νέοι έχουν δίκιο να είναι θυμωμένοι. Το νέο προλεταριάτο – οι Επισφαλείς – τώρα ξεσηκώνεται. Για να παραφράσω τον Μαρξ και τον Φρίντριχ Ενγκελς στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο: «Αφήστε τις τάξεις των πλουτοκρατών να τρέμουν για μια επανάσταση των Επισφαλών. Οι Επισφαλείς δεν έχουν τίποτα να χάσουν παρά τις αλυσίδες τους. Εχουν έναν κόσμο για να κερδίσουν. Επισφαλείς εργαζόμενοι όλων των χωρών, ενωθείτε!».

Ο Νουριέλ Ρουμπινί είναι καθηγητής Οικονομικών στη Stern School of Business του New York University και πρόεδρος της Roubini Macro Associates.