Η ελευθερία του λόγου

Τι είναι η ελευθερία του λόγου, άρα και η ελευθερία του Τύπου για τον δυτικό πολιτισμό, εξηγεί ο καθηγητής Σταύρος Τσακυράκης (1951-2018), σε μια συνέντευξη προς τον (τότε δήμαρχο Αθηναίων) Γιώργο Καμίνη και εμένα («The Books’ Journal», τχ. 86, Μάιος 2018):

«Το 1993 που πήγα πρώτη φορά διάβασα πολύ, και έτσι κατά κάποιον τρόπο ενημερώθηκα για το δίκαιο της Αμερικής και κυρίως για την ελευθερία του λόγου – με την επιστροφή μου, άλλωστε, έγραψα το βιβλίο “Η ελευθερία του λόγου στις ΗΠΑ”, που κυκλοφόρησε το 1997. Κατά καιρούς πολλοί εκφράζουν την αποδοκιμασία τους για την έμφαση που δίνω στην ελευθερία του λόγου. Η συνήθης ένσταση λέει ότι όλα τα δικαιώματα είναι σημαντικά. Οχι, απαντώ. Το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου είναι θεμελιώδες επειδή είναι το μόνο δικαίωμα που άπτεται της δημοκρατίας. Χωρίς ελευθερία του λόγου δεν υπάρχει δημοκρατία και, επίσης, χωρίς ελευθερία του λόγου δεν υπάρχει ατομική ολοκλήρωση. Αυτός ο διπλός χαρακτήρας είναι που κάνει ξεχωριστή την ελευθερία του λόγου. Μια χώρα δεν καταδικάζεται αν, π.χ., δεν έχει πλήρες πλέγμα προστασίας προσωπικών δεδομένων. Αν όμως δεν υπάρχει ελευθερία του λόγου, εκεί τα πράγματα είναι σαφή: πρόκειται για μια χώρα που δεν έχει δημοκρατία και που, προφανώς, δεν προστατεύονται, ή δεν προστατεύονται επαρκώς η ελευθερία και τα δικαιώματα του ατόμου».