Το «Εμείς» {LF}του Μακρυγιάννη

^«Από τα ’26, που έπεσαν στα χέρια μου τα «Απομνημονεύματα», ως τα σήμερα, δεν πέρασε εβδομάδα χωρίς να συλλογιστώ αυτή την τόσο ζωντανή έκφραση», γράφει ο Γιώργος Σεφέρης στις «Δοκιμές». Ο Ιωάννης Τριανταφύλλου – το επώνυμό του αντικαταστάθηκε αργότερα από το   Μακρυγιάννης λόγω του αναστήματός του – μυήθηκε παραμονές της Επανάστασης στη Φιλική Εταιρεία, λαμβάνοντας, ως πρωταγωνιστής, μέρος  σε πολλές μάχες: «Ενα πράμα μόνον με παρακίνησε κι εμένα να γράψω, ότι τούτην την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι αμαθείς και πλούσιοι και φτωχοί και πολιτικοί και στρατιωτικοί και οι πλέον μικρότεροι άνθρωποι·. Είμαστε εις το «εμείς» κι όχι εις το «εγώ»».

Στην επαναστατική αλλά και στην  μετεπαναστική περίοδο το «εμείς» δοκιμάζεται ποικιλοτρόπως:  εμφύλιος, προσωπικές αντιπαραθέσεις, η ακραία ένδεια των αγωνιστών, πολιτική καταπίεση, το αίτημα για Σύνταγμα:  «Ορκιζόμαστε αβιάστως να φυλάξωμεν την πατρίδα μας, ότι κινδυνεύει από τους τοιούτους… Και ορκίζομαι εγώ πρώτος ο Mακρυγιάννης να φυλάξω όλα αυτά…».

Το  «εμείς», το συλλογικό συμφέρον, το κοινό καλό, συνδυάζεται με την αγνότητα των αγωνιστών και την ανιδιοτελή τους αγάπη για την πατρίδα, έστω και αυτά τα χαρακτηριστικά δοκιμάζουν την επιβίωση και τη συνείδηση των Ελλήνων: «Είχα δυο αγάλματα περίφημα, μια γυναίκα κι ένα βασιλόπουλο, ατόφια – φαίνονταν οι φλέβες, τόσην εντέλειαν είχαν. Οταν χάλασαν τον Πόρο, τα ‘χαν πάρει κάτι στρατιώτες, και στ’ Αργος θα τα πουλούσαν κάτι Ευρωπαίων χίλια τάλαρα γύρευαν. […]Πήρα τους στρατιώτες, τους μίλησα: Αυτά και δέκα χιλιάδες τάλαρα να σας δώσουνε, να μη καταδεχτείτε να βγουν από την πατρίδα μας. Γι’ αυτά πολεμήσαμε».

Η πατρίδα μαζί με τη  θρησκεία κατέχουν κυρίαρχη θέση στο «εμείς». Η πατρίδα  είναι ταυτισμένη με τους νόμους και την τάξη, έτσι (θα) υπάρχει πατρίδα, όταν (θα) υπάρχουν καλοί νόμοι.

Η θρησκεία έχει  κεντρική θέση στο «εμείς», το «Υπέρ Πίστεως και Πατρίδος» είναι στα γραπτά και στα χείλη όλων και αυτή η στάση και πράξη ζωής εμφανίζει το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της  προσωπικής σχέσης.  Από το πανηγύρι τ’ Αγιαννιού στη Δεσφίνα, σε ηλικία δεκατεσσάρων χρόνων, ο Μακρυγιάννης «έκανε» «τις πρώτες συμφωνίες με τον άγιο», για την πατρίδα, ενώ η  Πίστη του   κορυφώνεται στην ομολογία των «Οραμάτων και θαμάτων» του.   Η  Ελευθερία, η Ανάσταση της Ελλάδας αποδίδεται στον ίδιο το Θεό αφιερώνοντας σ΄ Αυτόν  τον πρώτο από τους πίνακες που δημιούργησε ο Π. Ζωγράφος με οδηγίες του Μακρυγιάννη: «είναι αδύνατες οι θέσεις κ’ εμείς, όμως είναι δυνατός ο Θεός οπού μας προστατεύει· και θα δείξωμεν την τύχη μας σ’ αυτές τις θέσες τις αδύνατες. Κι αν είμαστε ολίγοι εις το πλήθος του Μπραΐμη, παρηγοριώμαστε μ’ έναν τρόπον, ότι η τύχη μας έχει τους Ελληνες πάντοτε ολίγους. Οτι αρχή και τέλος, παλαιόθεν και ως τώρα, όλα τα θεριά πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε· τρώνε από μας και μένει και μαγιά».

Υ. Γ. Το «εμείς» της Πατρίδας και της Πίστης έχει ανυπέρβλητες δυσκολίες,  ωστόσο είναι  ομολογίας και αντιστασιακή πράξη  μπροστά σε κάθε είδους σκλαβιά, δουλεία, εξανδραποδισμό: «Οταν μου πειράξουν την πατρίδα και τη θρησκεία μου, θα μιλήσω, θα’νεργήσω κι’ ό,τι θέλουν ας μου κάνουν»

Ο Θεοφάνης Μαλκίδης είναι Δρ Κοινωνικών Επιστημών