Αλλος για πόλεμο

Την ώρα που η Ελλάδα προσπαθεί να προσελκύσει επισκέπτες για να διασώσει ό,τι μπορεί από τη «βαριά βιομηχανία» της οικονομίας, τη βιομηχανία των διακοπών και της ραστώνης, διαπιστώνω ότι έχουν βγει στη γύρα διάφοροι που, μέσα στην κάψα, έχουν ζωστεί φυσεκλίκια και ετοιμάζονται να κάνουν πόλεμο με τους Τούρκους. Ανάμεσα σε εκείνους που διοργανώνουν πολεμικές επιχειρήσεις, μάλιστα, βρίσκονται και κυβερνητικά στελέχη. Ο υπουργός Αμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος είναι ο πρώτος που απειλεί τους Τούρκους ότι θα τους δείξουμε τα δόντια μας σε περίπτωση, π.χ., που επιχειρήσουν να κάνουν υποθαλάσσιες έρευνες νοτίως του τόξου Ρόδου – Καρπάθου – Κάσου – Κρήτης.

Δεν ξέρω τι έχει στο μυαλό του ο υπουργός κι όσοι, στην κυβέρνηση ή στο στράτευμα, τον υπερκερνούν σε υπερπατριωτική ρητορική. Αν πάντως εννοεί ότι θα κάνουμε πόλεμο με τους Τούρκους, ή έστω ότι θα επιτρέψουμε να αποσταθεροποιηθεί η περιοχή προκαλώντας ένα θερμό επεισόδιο, ας συνοδεύσει την ηρωική απήχηση των δηλώσεών του με κάποιες από τις άμεσες επιπτώσεις μιας τέτοιας εκτροπής: θα υπάρξει στρατιωτικοποίηση της ζωής μας, αύξηση της θητείας και, σε περίπτωση σύγκρουσης, πιθανές απώλειες. Οι νέοι, αντί να ονειρεύονται μεταπτυχιακά, ταξίδια, δουλειές, θα κληθούν στο χακί. Ο τουρισμός θα εξαχνωθεί οριστικά ενώ μεγάλο μέρος της οικονομίας θα περιστραφεί γύρω από την άμυνα. Ο εθνολαϊκισμός θα ανθήσει και πιθανόν να μετατραπεί, ακόμα μια φορά, σε κίνημα κατά της ανοιχτής δημοκρατικής κοινωνίας που θα αμφισβητήσει τον ευρωπαϊκό δρόμο της χώρας, μια που θεωρούμε ότι η Ευρώπη, που δεν θα συμμερίζεται τις θέσεις της εξωτερικής πολιτικής μας, a priori πρέπει να συντάσσεται μ’ αυτές. Κι όλα αυτά, σε πιθανές συνθήκες μιας αντικειμενικής εθνικής υποχώρησης και ήττας, αντίστοιχης άλλων εποχών με ηρωικές εξάρσεις (η πιο πρόσφατη, ο Αττίλας στην Κύπρο, που ακολούθησε το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου από τη χούντα του Ιωαννίδη).

Προτάσσω όλα αυτά για να ξέρουμε μερικές από τις επιπτώσεις μιας σύγκρουσης όσοι ακούμε εκείνους που την πιθανολογούν με βάση μια αντίληψη για την υφαλοκρηπίδα, τα κυριαρχικά μας δικαιώματα και τις ΑΟΖ με την οποία δεν συμφωνεί η Τουρκία. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται κανενός τύπου σύγκρουση – και εδώ που τα λέμε δεν τη χρειάζεται ούτε η Τουρκία. Τι χρειάζεται; Το μαχαίρι στο θηκάρι. Διπλωματία και ρεαλισμό. Δεν αρκεί να μεταφέρεις μια φαντασιακή αίσθηση κεκτημένων από το Αιγαίο στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρέπει και να ξέρεις τι ζητάς: τα κυριαρχικά μας δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα υπάρχουν αλλά τα κυριαρχικά δικαιώματά μας στην ΑΟΖ, που χρειάζονται ανακήρυξη, δεν μπορούν να ασκηθούν χωρίς οριοθέτηση, δηλαδή χωρίς διαπραγμάτευση ή, αν αυτή δεν τελεσφορήσει, χωρίς προσφυγή σε διεθνές δικαστήριο. Οσοι μάλιστα φαντάζονται ότι θα γίνουμε Εμιράτα, ας σκεφτούν ότι η ενεργειακή οικονομία αλλάζει γρήγορα και το πετρέλαιο δεν είναι πια αυτό που ήταν.

Κατά τα άλλα, το πλαίσιο των δυνατοτήτων της εξωτερικής πολιτικής μας το έδωσε προχθές ο Ευάγγελος Βενιζέλος, σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση: η Ελλάδα είναι χώρα που σέβεται το Διεθνές Δίκαιο, είναι διατεθειμένη να συμφωνήσει με τις γειτονικές χώρες, είναι διατεθειμένη να διαπραγματευτεί, γιατί χωρίς διαπραγμάτευση, κατά το Διεθνές Δίκαιο, δεν υπάρχει οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και χωρίς οριοθέτηση δεν μπορούμε να εκμεταλλευτούμε και να αξιοποιήσουμε τις θαλάσσιες ζώνες, ούτε το υπέδαφος, ούτε τον ορυκτό πλούτο, ούτε τη δύναμη των κυμάτων, ούτε τον αέρα με ανανεώσιμες πηγές στη θάλασσα. Οπως και τη δυνατότητά μας να δεχθούμε μειωμένη επήρεια νησιών ή να κάνουμε αντιμεταθέσεις περιοχών για να έχουμε ένα τελικό καλό αποτέλεσμα.

Ενα γκρίζο σχολείο
Η έκδοση, χθες, του ΦΕΚ με το νέο ωρολόγιο πρόγραμμα των Λυκείων έκρυβε μια δυσάρεστη έκπληξη: το υπουργείο Παιδείας επιλέγει να αφαιρέσει τα δημιουργικά μαθήματα επιλογής από το σχολείο. Στην Α’ Λυκείου, π.χ., οι μαθητές είχαν ένα δίωρο μάθημα επιλογής κοντά στις δεξιότητες και στα ενδιαφέροντά τους (π.χ. ιστορία τέχνης, ευρωπαϊκός πολιτισμός ή καλλιτεχνικά μαθήματα). Από χθες αυτά αφαιρούνται. Οπως αφαιρούνται και τα δίωρα μαθήματα ελεύθερου και γραμμικού σχεδίου της Γ’ Λυκείου – η υπουργός Νίκη Κεραμέως αντιγράφει ό,τι είχε γίνει και επί υπουργίας Αρβανιτόπουλου. Στο εξής, οι υποψήφιοι π.χ. για την Αρχιτεκτονική πρέπει να καταφύγουν υποχρεωτικά στο φροντιστήριο που θα τους προετοιμάσει για τις εξετάσεις.
Μου κάνει εντύπωση πόσο εύκολα, έπειτα από μια φορτισμένη ιδεολογικά συζήτηση για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό της, το υπουργείο Παιδείας παραδίδει τη μέση εκπαίδευση στη χρησιμοθηρία συστημάτων απομνημόνευσης και αφαίρεσης κάθε δημιουργικού στοιχείου, ιδίως από το Λύκειο.
Το σχολείο γίνεται ακόμα περισσότερο ένα πέρασμα παπαγάλων, έτοιμων για την ηθικοπλαστική παπαγαλία τύπου Βουλής των Εφήβων. Χωρίς καμία δημιουργικότητα και καμία χαρά.
Να μην ξεχάσουν, πάντως, την επόμενη χρονιά να βάλουν έκθεση στις εισαγωγικές για τη σημασία της τέχνης και των πανανθρώπινων μηνυμάτων της.