Η αποπαγκοσμιοποίηση θα πλήξει την ανάπτυξη παντού

Η παγκόσμια οικονομία μετά την πανδημία φαίνεται ότι πιθανότατα θα είναι πολύ λιγότερο παγκοσμιοποιημένη, με τους πολιτικούς ηγέτες και τους πολίτες να απορρίπτουν τις ανοικτές οικονομικές σχέσεις με τρόπο που δεν μοιάζει σε τίποτε με τους δασμολογικούς πολέμους και τις ανταγωνιστικές υποτιμήσεις νομισμάτων της δεκαετίας του 1930. Και το υποπροϊόν δεν θα είναι απλώς βραδύτερη ανάπτυξη, αλλά σημαντική μείωση των εθνικών εισοδημάτων για όλους.

Σήμερα, η πανδημία COVID-19 φαίνεται να επιταχύνει μια νέα υποχώρηση από την παγκοσμιοποίηση. Η τρέχουσα υποχώρηση ξεκίνησε με τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ του 2016, οι οποίες οδήγησαν σε πολέμους δασμών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας. Η πανδημία πιθανότατα θα έχει ακόμα μεγαλύτερο αρνητικό μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στο εμπόριο, εν μέρει επειδή οι κυβερνήσεις αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο ότι πρέπει να αντιμετωπίσουν τη δημόσια υγεία ως επιτακτική ανάγκη εθνικής ασφάλειας. Ο κίνδυνος σήμερα για μια υπέρβαση των προβλημάτων της δεκαετίας του 1930 από την αποπαγκοσμιοποίηση είναι τεράστιος, ειδικά εάν η σχέση ΗΠΑ – Κίνας συνεχίσει να καταρρέει. Και είναι ανόητο να σκεφτόμαστε ότι μια χαοτική υποχώρηση από την παγκοσμιοποίηση δεν θα προκαλέσει περισσότερα – και πολύ πιο σοβαρά – προβλήματα. Ακόμα και οι ΗΠΑ, με την εξαιρετικά διαφοροποιημένη οικονομία, την κορυφαία τεχνολογία παγκοσμίως και την ισχυρή βάση φυσικών πόρων, θα μπορούσαν να υποστούν σημαντική μείωση του πραγματικού ΑΕΠ. Για τις μικρότερες οικονομίες και τις αναπτυσσόμενες χώρες που δεν μπορούν να έχουν τόσο ισχυρές οικονομίες και συχνά στερούνται φυσικών πόρων, ένα πλήγμα στο εμπόριο θα αντιστρέψει πολλές δεκαετίες ανάπτυξης. Και αυτό προτού εξετάσουμε τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των μέτρων κοινωνικής απόστασης και καραντίνας.

Παρόλο που ο COVID-19 έχει πλήξει μέχρι στιγμής την Ευρώπη και τις ΗΠΑ πιο σκληρά από ό,τι τις περισσότερες χώρες με χαμηλότερο εισόδημα, εξακολουθεί να υπάρχει τεράστιος κίνδυνος ανθρωπιστικής τραγωδίας στην Αφρική και σε άλλες φτωχότερες περιοχές. Είναι τώρα πραγματικά η κατάλληλη στιγμή να υποτιμήσουμε την ικανότητα αυτών των χωρών να υπερασπιστούν τον εαυτό τους; Ακόμα κι αν οι ΗΠΑ κλείνουν τα μάτια στις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης για τον υπόλοιπο κόσμο, πρέπει να θυμόμαστε ότι η τρέχουσα άφθονη ζήτηση για δολάρια εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ένα τεράστιο εμπορικό και χρηματοοικονομικό σύστημα που ορισμένοι αμερικανοί πολιτικοί σκοπεύουν να συρρικνώσουν. Εάν η αποπαγκοσμιοποίηση προχωρήσει πολύ, καμία χώρα δεν θα γλιτώσει.

Ο Κένεθ Ρογκόφ είναι καθηγητής Οικονομικών και Δημόσιας Πολιτικής στο Harvard University. Διετέλεσε επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από το 2001 έως το 2003