Τα κυβερνητικά μέτρα, οι αριστερές προτάσεις και οι παρενέργειες

Τα παραδείγματα που μοίρασαν οι κομματικές πηγές για να εξηγήσουν τι σημαίνει πρακτικά, για την τσέπη των ψηφοφόρων, το «Μένουμε όρθιοι 2» είναι δελεαστικά. Η σύγκριση μεταξύ συριζαϊκών παροχών και κυβερνητικών μέτρων συνοψίζεται σε ευπώλητα μοντέλα σαν το «αυτοαπασχολούμενος που διατηρεί γραφείο εκτός της οικίας του ή κατάστημα, παντρεμένος με ένα παιδί με περσινό καθαρό εισόδημα 10.000 ευρώ με την πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ θα λάμβανε: 2.000 από μη επιστρεπτέα ενίσχυση, 2.800 από το εισόδημα έκτακτης ανάγκης, 1.100 από τη μείωση της προκαταβολής φόρου στο 50%. Σύνολο: 5.900 ευρώ. Με ΝΔ: Μείωση προκαταβολής φόρου: Αγνωστη». Τι γίνεται όμως με τη μεγάλη, τη μακροοικονομική, εικόνα;

Μπορούν τα εμπροσθοβαρή μέτρα που εισηγείται η αξιωματική αντιπολίτευση να λύσουν το καινούργιο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας; Ή μήπως η κυβέρνηση έχει δίκιο όταν κρίνει πως τα κρατικά ταμεία δεν πρέπει να αδειάσουν αμέσως επειδή ο ιός θα επιστρέψει;

Η πρόταση της Κουμουνδούρου, που παρουσιάστηκε στο Ζάππειο, βασίζεται – επαναλαμβάνουν συχνά οι αριστεροί – στην ανάληψη από το κράτος του μεγαλύτερου μέρους των βαρών που προκύπτουν από τα λοκντάουν. Η λογική είναι απλή και γνωστή στους λάτρεις του Κέινς. Ετσι, μια κυβέρνηση δρα προληπτικά και περιορίζει το μέγεθος της ύφεσης στηρίζοντας τους εργαζομένους – και μέσω εκείνων τις επιχειρήσεις.

Η ΔΙΑΡΚΕΙΑ. «Οντως είναι πολύ σημαντικό να ανασχέσεις την ύφεση. Αν, π.χ., η ανεργία ανέβει πάνω από 20% είναι εξαιρετικά δύσκολο να μαζευτεί μετά» επισημαίνει γνωστός οικονομολόγος. Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας εξέλιξης στην οικονομία θα είχαν, εκτιμά, μεγαλύτερη διάρκεια. Εξού και δεν βρίσκει το σκεπτικό του ΣΥΡΙΖΑ «εκτός πραγματικότητας». «Με ένα εμπροσθοβαρές πακέτο μάλιστα» συνεχίζει «πιθανόν να κατόρθωνε μια κυβέρνηση να μειώσει και τις διψήφιες προβλέψεις για την ύφεση».

Για έναν πρώην τσάρο της οικονομίας, βέβαια, αυτού του είδους οι λύσεις προϋποθέτουν μια πολύ κρίσιμη γνώση ώστε να αποδώσουν τα αναμενόμενα: «Τη γνώση της χρονικής διάρκειας της κρίσης». Η ελληνική οικονομία ωστόσο – όπως και η παγκόσμια – βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση που κανείς δεν γνωρίζει πότε θα τελειώσει, γιατί δεν ξέρει πότε θα βρεθεί το φάρμακο ή το εμβόλιο για τον Covid-19.

Επομένως, ένα νέο λοκντάουν εξαιτίας ενός δεύτερου κύματος της πανδημίας το φθινόπωρο δεν γίνεται να αποκλειστεί. «Αυτό υπάρχει πιθανότητα να είναι πιο άγριο, μιας κι η οικονομία δεν θα έχει προλάβει να συνέλθει από το πρώτο. Και ο τουρισμός δεν θα συνεισφέρει στο ΑΕΠ τα συνήθη κέρδη. Οπότε σε εκείνη τη φάση ενδέχεται να βρεθεί το κράτος χωρίς ρευστότητα αν έχει ξοδέψει τα πάντα τώρα» σημειώνει ο παραπάνω οικονομολόγος.

Για τους γνώστες των οικονομικών η συριζαϊκή προσέγγιση πιθανόν να ήταν ιδανική – ακόμη και μέσα στην αβεβαιότητα του κορωνοϊού – για μια χώρα ήδη πλούσια, σαν τη Γερμανία. Αλλά δεν δουλεύει για μια που είχε δημόσιο χρέος πέρυσι 179,2% του ΑΕΠ. Ή συνεχίζει να έχει και φέτος πεπερασμένα αποθεματικά, όπως η Ελλάδα. Ο λόγος είναι πως κρύβει τον κίνδυνο μιας εκτόξευσης του χρέους στο 200% του ΑΕΠ. Εξάλλου, με βάση τους υπολογισμούς του υπουργείου Οικονομικών «ο τελικός λογαριασμός των προτάσεων του ΣΥΡΙΖΑ υπερβαίνει τα 36,5 δισ. ευρώ. Δηλαδή, ξεπερνά τα ταμειακά διαθέσιμα του κράτους», τα οποία ανέρχονταν τη Δευτέρα σε 32,5 δισ. ευρώ. Και παραβλέπει την υστέρηση των κρατικών εσόδων λόγω της ύφεσης.

Το πραγματικό πρόβλημα, λοιπόν, είναι η επόμενη της κρίσης ημέρα. Εκεί, σύμφωνα με τον καθηγητή Οικονομικών, προκειμένου να μη βρεθεί η χώρα πάλι στην ανάγκη ενός προγράμματος λιτότητας θα πρέπει να εξασφαλίσει την ύπαρξη δημοσιονομικών περιθωρίων. Ταυτόχρονα, ενόψει της διαπραγμάτευσης για τους πόρους από το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης το λογικό θα ήταν η κυβέρνηση να μην επιθυμεί να «κάψει» το κεφάλαιο αξιοπιστίας του δημοσιονομικά υπεύθυνου κράτους που έχει αποκτήσει η Ελλάδα.

ΤΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ. Οσοι ενστερνίζονται τη συγκεκριμένη ανάγνωση επιμένουν ότι η στάση της παρούσας κυβέρνησης – η απόφασή της να μην καταφύγει σε μέτρα τόσο γενναιόδωρα όσο εκείνα που προτάσσει ο πολιτικός της αντίπαλος – ίσως αποδειχθεί πλεονέκτημα. Ισως της εξασφαλίσει παραπάνω πόρους από την ΕΕ. Η σχετική επιχειρηματολογία υποστηρίζει πως αφού εμφανίζεται σε έκτακτες συνθήκες να ξοδεύει με σύνεση θα έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει περισσότερα από τα ευρωπαϊκά χρήματα χωρίς να εξαγριώσει τον προτεσταντικό Βορρά. Μέχρι και μια ύφεση της τάξης του 9% θα μπορούσε να αποδειχθεί διαπραγματευτικό ατού για την ελληνική πλευρά, λένε. Εφόσον το υφεσιακό ποσοστό – όπως φαίνεται από την πρόταση που κατέθεσε η Κομισιόν για το Ταμείο Ανάκαμψης – παίζει ρόλο στους κοινοτικούς πόρους που θα καταλήξει να πάρει κάθε χώρα.

Αν έχει μια αξία η συζήτηση σχετικά με τα κυβερνητικά μέτρα και τις αριστερές προτάσεις, αυτή είναι πως επιβεβαιώνει την ισχύ ενός ιατρικού αξιώματος και στην οικονομία, είτε μικρο- είτε μακρο- επιπέδου: Κάθε φάρμακο έχει τις παρενέργειές του, το σωστό είναι εκείνο που προκαλεί τις λιγότερες.