Ιστορικές ημέρες

O κορωνοϊός δεν σκότωσε μόνο ηλικιωμένους. Δεν κατέστρεψε μόνο νέους. Αποτέλειωσε και ιδεολογίες. Μια απόδειξη είναι τα μέτωπα που έχουν δημιουργηθεί σε σχέση με το Ταμείο Ανάκαμψης. Η κατ’ εξοχήν εκπρόσωπος της λιτότητας, η καγκελάριος Μέρκελ, συντάχθηκε με τους «τζογαδόρους» του Νότου. Οι «εγκρατείς» του Βορρά, πάλι, λαμπρύνονται από την παρουσία των σοσιαλδημοκρατών της Δανίας και της Σουηδίας.

Μπορεί, πάλι, οι ιδεολογίες, με την έννοια των εμμονών και όχι των πολιτικών προσεγγίσεων, να έπεσαν θύματα της ευρωπαϊκής ιδέας. Που χρειαζόταν ακριβώς ένα σοκ όπως αυτό της πανδημίας για να ανασκουμπωθεί, να επουλώσει τις πληγές της και να απογειωθεί. Ας μη γελιόμαστε: οι ημέρες είναι ιστορικές. Ο τίτλος που έδωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην πρόταση που παρουσίασε προχθές, «Next generation EU», είναι κυριολεκτικός. Η Ευρωπαϊκή Ενωση εγκαταλείπει το θατσερικό «Ι want my money back» (Θέλω τα λεφτά μου πίσω) και κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς το ομοσπονδιακό μοντέλο που οι εθνικιστές πάντα φοβούνταν και οι φεντεραλιστές πάντα ονειρεύονταν.

Πολλές εξελίξεις οδηγούν σε αυτό που αρκετοί τολμούν να χαρακτηρίσουν «επανάσταση». Ο απομονωτισμός των Ηνωμένων Πολιτειών, σε συνδυασμό με τον επιθετικό αυταρχισμό της Κίνας, έπεισαν τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις ότι πρέπει να εγκαταλείψουν το μοντέλο που ακολουθούν εδώ και σαράντα χρόνια: τη διαρκή μετεγκατάσταση των επιχειρήσεων σε περιοχές με χαμηλό κόστος παραγωγής, ώστε να ευνοούνται τα συμφέροντα του μετόχου και του καταναλωτή έναντι των συμφερόντων του εργαζομένου. Η βιομηχανική κυριαρχία της Ενωσης θα συνοδευτεί μοιραία και από την πολιτική της κυριαρχία, τη δικαίωση δηλαδή του Ζακ Ντελόρ που έλεγε πάντα ότι μετά την κοινή αγορά και το κοινό νόμισμα πρέπει να υπάρξει και η πολιτική ένωση της Ευρώπης.

Αν ληφθεί υπόψη και η έμφαση στην πράσινη ανάπτυξη, την ψηφιακή οικονομία και την ενιαία πολιτική για την υγεία, θα μπορούσε να πει κανείς ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση μπαίνει επιτέλους στον 21ο αιώνα. Κι αν οι Βόρειοι στυλώσουν τα πόδια; Ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ έχει μια ωραία ιδέα. Για να διασκεδαστούν οι φόβοι τους ότι οι Νότιοι θα χρησιμοποιήσουν τους ευρωπαϊκούς πόρους όπως στο παρελθόν, λέει ο πρώην ευρωβουλευτής στην «Corriere della Sera», να ορίσει κάθε χώρα μια προσωπικότητα εγνωσμένου κύρους που θα έχει την ευθύνη της διαχείρισής τους. Για την Ιταλία, εκείνος προτείνει τον Μάριο Μόντι. Για την Ελλάδα, η στήλη θα σκεφτόταν αρκετούς υποψήφιους: τον Γιώργο Παπακωνσταντίνου, την Αννα Διαμαντοπούλου, τον Τάσο Γιαννίτση, τον Πάνο Τσακλόγλου.

Για λόγους τόσο συμβολικούς όμως όσο και ουσιαστικούς, ο καταλληλότερος «επόπτης» θα ήταν ένας άνθρωπος που κράτησε τα ηνία της χώρας σε μια πολύ κρίσιμη περίοδο και που πριν από τρία ακριβώς χρόνια κόντεψε να χάσει τη ζωή του από μια τρομοκρατική επίθεση: ο πρώην πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος.