Από… θεριακλήδες, αντικαπνιστές

Σημαντικές νίκες μετρά η χώρα μας στην προσπάθεια που διεξάγεται τα τελευταία έτη – με την περσινή χρονιά να αποτελεί έτος-ορόσημο εξαιτίας της εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου – για τη μείωση του ποσοστού των καπνιστών στη χώρα μας. Οπως προκύπτει από νέα μελέτη, οι Ελληνες πέφτουν από τις πρώτες θέσεις των καπνιστών παγκοσμίως, λέγοντας δυναμικό «όχι» στη βλαβερή αυτή συνήθεια. Παράλληλα, όμως, φαίνεται να εμποτίζεται η κοινωνία με την αντικαπνιστική κουλτούρα, γεγονός που αποτυπώνεται στις νέες συνήθειες των καπνιστών οι οποίοι σέβονται τον νόμο σβήνοντας το τσιγάρο στους κλειστούς αλλά και στους ανοιχτούς δημόσιους χώρους – συμπεριλαμβανομένων των πάρκων και των παιδικών χαρών.

Οι θετικές αυτές εξελίξεις και τα νέα δεδομένα αναλύθηκαν χθες, κατά τη διαδικτυακή συνδιάλεξη που οργάνωσαν το Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολεγίου Ελλάδας και το Ινστιτούτο Επιστημονικών Ερευνών του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, με θέμα: «Η νέα γενιά έρχεται, το κάπνισμα φεύγει». Κατά την εκδήλωση που διοργανώθηκε, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Κατά του Καπνίσματος στις 31 Μαΐου, παρουσιάστηκαν μεταξύ άλλων τα αποτελέσματα της νέας μελέτης του Αμερικανικού Κολεγίου Ελλάδας που αποτυπώνουν ότι η χώρα σταδιακά περνάει σε μια… άκαπνη εποχή.

Θετικά ευρήματα

Πιο συγκεκριμένα, στη μελέτη που διεξήχθη στις αρχές Φεβρουαρίου – λίγες εβδομάδες πριν ο νέος κορωνοϊός ανατρέψει την καθημερινότητά μας – συμμετείχαν 1.976 πολίτες από τις 13 περιφέρειες της χώρας.

Το πρώτο θετικό εύρημα από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων είναι ότι σήμερα μόλις το 17% των Ελλήνων είναι συστηματικοί καπνιστές – καπνίζουν, δηλαδή, σε καθημερινή βάση τουλάχιστον ένα με δύο τσιγάρα. Επιπλέον, ένας στους δέκα ανήκει στην κατηγορία των «κοινωνικών» καπνιστών – ανάβουν, δηλαδή, έως και επτά τσιγάρα την εβδομάδα, κατά κανόνα όταν βρίσκονται με παρέα ή σε στιγμές χαλάρωσης.

Στο ερώτημα πώς συρρικνώθηκε το ποσοστό των καπνιστών που ήταν από τα υψηλότερα παγκοσμίως, την απάντηση δίνει το επόμενο εύρημα της ίδιας μελέτης: 33% των συμμετεχόντων αποκάλυψαν ότι υπήρξαν καπνιστές, παρ’ όλα αυτά έχουν βγάλει οριστικά τη νικοτίνη από τον οργανισμό τους για περισσότερο από έξι μήνες.

Υπό τα δεδομένα αυτά, ο πνευμονολόγος – εντατικολόγος, διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας Αμερικανικού Κολεγίου Ελλάδας, Παναγιώτης Μπεχράκης υπογράμμισε τις εξαιρετικές επιτυχίες που έχουν σημειώσει οι Ελληνες με τη μεταστροφή της φιλοκαπνιστικής αντίληψης της κοινωνίας, την αποδοχή και συνειδητή εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου, καθώς και τη σημαντική μείωση των καθημερινών καπνιστών. Ο ίδιος, δε, επεσήμανε ότι την τελευταία δεκαετία «επιτύχαμε να μειώσουμε στο 50% και την κατανάλωση καπνικών προϊόντων στη χώρα».

Εντούτοις, όπως υπογραμμίζουν και οι πολίτες που συμμετείχαν στην έρευνα, το ζητούμενο είναι η προσπάθεια αυτή να αφήσει το αποτύπωμά της στη νέα γενιά, με στόχο την αυριανή, άκαπνη κοινωνία.

Στο πλαίσιο αυτό και σύμφωνα με την ομότιμη καθηγήτρια Ιατρικής του ΕΚΠΑ Αννα Κοκκέβη, τις τρεις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται προοδευτική μείωση του πληθυσμού των εφήβων που καπνίζουν στη χώρα μας, γεγονός που δημιουργεί αισιοδοξία στους ειδικούς.

Για την επίτευξη, δε, του σημαντικού αυτού σκοπού, όπως σημείωσε από την πλευρά του ο ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας ΕΚΠΑ Γεώργιος Χρούσος, είναι κρίσιμη η αποδόμηση της άποψης ότι το κάπνισμα βοηθάει στη διαχείριση του άγχους – είτε αυτό αφορά τους εφήβους είτε τους ενηλίκους.

Μάλιστα, κατά την ομιλία του ο παγκοσμίου φήμης επιστήμονας έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία της διαχείρισης του στρες των ενηλίκων, ιδιαίτερα εν μέσω της πανδημίας, ως προϋπόθεση για τη σωστή λειτουργία της οικογένειας ώστε να στηρίξει τα παιδιά και τους εφήβους στην αποφυγή του στρες.

Ποτέ δεν είναι αργά…

Οι περισσότεροι καπνιστές – ιδίως εκείνοι που άναβαν επί δεκαετίες τσιγάρο – πιστεύουν ότι οι βλάβες που προκαλεί ο καπνός στους πνεύμονες είναι μη αναστρέψιμες, γεγονός που τους αποτρέπει από το να κόψουν το κάπνισμα ή δικαιολογεί την απόφασή τους να συνεχίσουν τη βλαβερή αυτή συνήθεια.

Νέα δεδομένα, εντούτοις, που δημοσιεύτηκαν στις αρχές του χρόνου στο επιστημονικό περιοδικό «Nature» δείχνουν ότι οι πνεύμονες έχουν τη… μαγική ικανότητα να επιδιορθώνουν τις καρκινικές μεταλλάξεις που προκαλεί το κάπνισμα υπό την προϋπόθεση βέβαια της διακοπής του καπνίσματος.

«Οι άνθρωποι που καπνίζουν επί 30 ή 40 χρόνια πιστεύουν ότι είναι αργά να κόψουν το κάπνισμα γιατί η ζημιά στους πνεύμονες έχει ήδη γίνει», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr Peter Campbell από το Wellcome Sanger Institute. «Τα ευρήματα μας αποδεικνύουν ότι η άποψη αυτή είναι λάθος. Ποτέ δεν είναι αργά. Μερικοί από τους εθελοντές μας είχαν καπνίσει επί τέσσερις δεκαετίες και λίγα χρόνια μετά τη διακοπή πολλά από τα πνευμονικά κύτταρά τους ήταν υγιή», καταλήγει.

Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό, δεδομένης της σημαντικής αντικαπνιστικής «στροφής» που κάνει η χώρα μας, επιχειρώντας να πείσει τους καπνιστές να το… σβήσουν από τη ζωή τους, προστατεύοντας παράλληλα και τους παθητικούς καπνιστές.

Είναι ενδεικτικό ότι 85% των Ελλήνων σημειώνουν ότι για (πρώτη φορά) τηρείται ο αντικαπνιστικός νόμος στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος και στους κλειστούς χώρους, με τουλάχιστον επτά στους δέκα πολίτες να στηρίζουν τα αυστηρά μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση.