Πολιτιστική καραντίνα;

Αυτό που γράφω δεν είναι το κεντρικό μου επιχείρημα, αλλά αυτό που μπορεί να καταλάβει και το πολιτικό στέλεχος που πιθανόν δεν έχει ανοίξει βιβλίο ή δεν έχει πατήσει το πόδι του στο θέατρο. Το να πίνει τη δέκατη μπίρα του, ένας ευπρόσδεκτος τουρίστας, κόκκινος κόκκινος, είναι σημαντικό. Δεν κάνει ίσως καλό στο συκώτι του, αλλά για τον ταλαιπωρημένο και ημικατεστραμμένο έλληνα μικροεπιχειρηματία είναι «μια κάποια λύσις». Η επιλογή του δε, να ξεκινήσει από τα παράλια της Βαλτικής για να κάνει μια βουτιά στο ζεστό και ταραγμένο Αιγαίο, είναι κάτι που στήριξε την ελληνική οικονομία στα δύσκολα.

Το όριο του μαζικού τουρισμού το έχουμε ξεπεράσει. Το 2018 αγγίξαμε τα τριάντα τρία εκατομμύρια τουρίστες. Μπίρα και κονσέρβες στο δωμάτιο του ξενοδοχείου έχουν ολοκληρώσει αυτό που αποπειράθηκε η Ελλάδα, κυρίως από τη δεκαετία του 1970 και εντεύθεν. Από το «στάσου, μύγδαλα» του Βόγλη μέχρι το παιδί με Phd στα οικονομικά, που εξηγεί σε οξφορδιανά αγγλικά στους πελάτες των οικογενειακών ενοικιαζόμενων δωματίων πού θα βρουν φτηνά ροδάκινα (για να «ψυχοπιαστούν» κατά τη διάρκεια του μπάνιου), υπάρχει μια τεράστια απόσταση. Γιατί αποδυναμώνεται τόσο έντονα το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου; Γιατί ακυρώνονται παραστάσεις; Γιατί εκτοπίζονται σημαντικοί καλλιτέχνες, ενώ συγχρόνως αίρεται κάθε μέτρο πρόληψης στον μαζικό τουρισμό; Από την αρχαία τραγωδία, από το Ηρώδειο, από την Πειραιώς 260 ξαναγυρίζουμε στην ηθογραφική κανονικότητα των «μύγδαλων» και του βουκολικού οριενταλισμού; Μα αφού έχουμε δει ότι οι απλές αφίξεις δεν αποδίδουν. Θέλουμε ποιοτική αλλαγή του επισκέπτη. Θέλουμε τον φιλομαθή, τον αποφασισμένο να γνωρίσει, να περιπλανηθεί, να επενδύσει.

Ενας τέτοιος τουρίστας θα πάει στην Επίδαυρο, προαγοράζοντας διαδικτυακά εισιτήριο, θα πάρει το πρόγραμμα, θα διαβάσει ένα ακριβές θεωρητικό κείμενο για τα στοιχεία έργου και σκηνικής διαπραγμάτευσης, ενδεχομένως θα κατεβάσει την εφαρμογή με τη μουσική της παράστασης, θα πάει στο Λυγουριό για «βίγκαν σπληνάντερα», θα γυρίσει αποφασισμένος να εξερευνήσει αυτή τη μυστηριώδη και αντιφατική χώρα. Αύριο θα νοικιάσει 4×4 ή θα μπει στο πλοίο για τα νησιά.

Ξαναλέω. Το ισχυρότερο (και φτηνότερο) επιχείρημα να έρθει κάποιος να δει τον τόπο μας βρίσκεται μέσα στην ψυχή του, στην περιέργειά του, όχι στην κατανάλωση ενός «εθίμου διακοπών» όπως όπως. Βρίσκεται μέσα στην πνευματικότητά του. Γιατί ακυρώνουμε το πρόσωπο του Υψηλού με τη μη πραγματοποίηση μεγάλων πολιτιστικών εκδηλώσεων; Τι επιλογή είναι αυτή;

Εν τέλει είναι λαϊκιστική, αφού φαίνεται ότι χρειαζόμαστε τον πολιτισμό μόνο ως άλλοθι για να καλλιεργήσουμε μια ποσοτική φιλαρέσκεια, μια στατιστική της ξαπλώστρας και του αλκοόλ. Ο τουρισμός όμως είναι και πνευματική ανταλλαγή, αισθητική αντιπρόταση, εθιμική δοκιμασία, πολιτισμικός διάλογος. Δεν είναι κονσέρβα και «φραπές». Το πρώτο μοντέλο μπορεί κανείς να το βρει και σε φτηνά μέρη της πατρίδας μας, το δεύτερο, σε φτηνά μέρη απλώς, σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο.

Το θέατρο δεν μπορούν να το αντιπροτείνουν οι τουριστικοί μας ανταγωνιστές στην Ανατολική Μεσόγειο. Μπορούν όμως να το αγοράσουν ή να το σφετεριστούν…