Παρρησία

O Σωτήρης Τσιόδρας έχει πολλά κοινά σημεία με την Κατερίνα Σακελλαροπούλου: χαλάει τη σούπα και ανατρέπει τα στερεότυπα. Είναι ήπιος, αλλά μαχητικός. Μετριοπαθής, αλλά συναρπαστικός. Ανθρωπος με βαθιά παιδεία, δεν διστάζει να ανοίξει δρόμους με τις τοποθετήσεις του. Και δεν προσφέρει εύκολα έδαφος για αντιπολίτευση – κάτι που είναι πολύ διαφορετικό από την κριτική.

Πάρτε ένα θέμα για το οποίο έχει δεχθεί επιθέσεις, την άποψή του για τις μάσκες. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας ήταν αρχικά αντίθετος στην υποχρεωτική χρήση μάσκας, όχι γιατί δεν αναγνωρίζει τη χρησιμότητα του μέτρου, αλλά επειδή φοβάται την αίσθηση χαλάρωσης που δημιουργεί. Το εξήγησε σε όλους τους τόνους. Ξεκαθάρισε ότι όταν αλλάξουν οι συνθήκες μπορεί να τροποποιήσει κι εκείνος τη θέση του, όπως και συνέβη. Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για τους επικριτές του, που έχουν συνηθίσει στη μονολιθικότητα, την προσδοκούν, την αγαπούν, κι όταν δεν την εισπράττουν τους λείπει.

Το ίδιο γίνεται τώρα με το άνοιγμα των δημοτικών σχολείων. Το θέμα είναι δύσκολο, τα επιχειρήματα και των δύο πλευρών σοβαρά, ο φόβος δικαιολογημένος: δύο στους τρεις πολίτες είναι αντίθετοι. Ο Τσιόδρας έλαβε θέση, αδιαφορώντας για την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Οι τελευταίες μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά δεν μεταδίδουν τον ιό, είπε. Η συνεχιζόμενη παραμονή τους στο σπίτι οξύνει τις κοινωνικές ανισότητες. Κι όταν παίζουν στη γειτονιά χωρίς κανόνες κινδυνεύουν περισσότερο απ’ όσο όταν βρίσκονται στο σχολείο με κανόνες. Ναι, υπάρχει πιθανότητα να προσβληθούν και στην τάξη. Ναι, δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς το ενδεχόμενο να νοσήσουν βαριά. Γι’ αυτό και η τελική απόφαση ανήκει στους γονείς.

Να όμως που μερικοί από αυτούς φαίνεται να μην είναι ικανοποιημένοι με αυτή την τοποθέτηση. Θα προτιμούσαν από τον κορυφαίο επιστήμονα είτε να ανακοινώσει αποφάσεις είτε να μην πάρει καθόλου θέση. Στην πρώτη περίπτωση θα μιλούσαν για αυταρχισμό, στη δεύτερη για δειλία. Η επίκληση της ατομικής ευθύνης, όμως, τους αποσυντονίζει. Δεν φταίνε αυτοί. Ετσι λειτουργούσε πάντα αυτή η χώρα. Οι επιστήμονες κρύβονταν πίσω από τους πολιτικούς και οι πολιτικοί πίσω από τις δημοσκοπήσεις. Εκείνοι που εξέφραζαν με παρρησία την άποψή τους, τολμώντας να πάνε κόντρα στο ρεύμα, ήταν οι τρελοί του χωριού.

Ο Τσιόδρας δεν είναι βέβαια κανένας άγιος ούτε έχει το αλάθητο. Η απόφασή του να ψάλει στην εκκλησία σε μια περίοδο που όλοι ήμασταν κλεισμένοι στα σπίτια μας ήταν αμφιλεγόμενη (αλλά, διάβολε, ανθρώπινη). Η άρνησή του να ταχθεί υπέρ του υποχρεωτικού εμβολιασμού των νοσηλευτών για τη γρίπη δημιούργησε ερωτηματικά (εδώ δεν τίθεται ζήτημα ατομικών δικαιωμάτων ή προσωπικής ευθύνης, είναι κάτι που άπτεται της δημόσιας υγείας). Είναι βέβαιο όμως ότι ακούει τις αντιρρήσεις, λαμβάνει υπόψη του τις ενστάσεις, αναγνωρίζει ότι στα σύνθετα ερωτήματα μπορεί να υπάρχουν πολλές απαντήσεις.

Κι αυτό τον κάνει ακόμη πιο γοητευτικό.