Τα μηνύματα από τον «δημοσιονομικό χώρο»

Ενώ πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες αυξάνουν τις κυβερνητικές δαπάνες σε πρωτοφανή επίπεδα για να μετριάσουν την οικονομική επίπτωση της πανδημίας COVID-19, οι περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες έχουν αγωνιστεί να χρησιμοποιήσουν ακόμη και σχετικά μικρά πακέτα διάσωσης. Αυτές οι διαφορές αντικατοπτρίζουν ένα συστημικό ελάττωμα στην παγκόσμια οικονομία.

Η δημοσιονομική απάντηση στις περισσότερες αναπτυσσόμενες οικονομίες ήταν λιγότερο έντονη, αλλά όχι επειδή οι οικονομικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν αυτές οι κυβερνήσεις είναι λιγότερο δύσκολες. Αν μη τι άλλο, τα μέτρα περιορισμών και η αναστάτωση του παγκόσμιου εμπορίου και των επενδύσεων έχουν ήδη προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη ζημιά στις αναπτυσσόμενες και αναδυόμενες οικονομίες από ό,τι στον πλούσιο κόσμο.

Μεγάλο μέρος αυτής της διαφοράς στις δημοσιονομικές αντιδράσεις μεταξύ των χωρών μπορεί να εξηγηθεί από μακροχρόνιες συστημικές ανισότητες στην παγκόσμια οικονομία, με βάση τις οποίες οι αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να δανείζονται σε διεθνώς αποδεκτά αποθεματικά νομίσματα. Ως αποτέλεσμα, απλώς δεν έχουν τη φορολογική ελευθερία που απολαμβάνουν οι χώρες που έχουν τέτοια ισχυρά νομίσματα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μια νέα έκδοση του αποθεματικού ενεργητικού του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τα Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα, έχει καταστεί τόσο επείγουσα προτεραιότητα.

Η οικονομική επίπτωση από την πανδημία έχει κάνει την ουσιαστική αύξηση των δημοσίων δαπανών απαραίτητη για τις περισσότερες αναπτυσσόμενες οικονομίες. Η εκτεταμένη παύση της οικονομικής δραστηριότητας σημαίνει ότι τα φορολογικά έσοδα μειώνονται ακριβώς όταν οι κυβερνήσεις πρέπει να αυξήσουν τις δαπάνες.

Πόσους ξένους επενδυτές εκτός από εκείνους που ενδιαφέρονται να αρπάξουν περιουσιακά στοιχεία φθηνά θα προσελκύσουν οικονομίες που έχουν μείνει εντελώς απροστάτευτες λόγω της έλλειψης δημοσιονομικών αντιμέτρων; Πολύ πριν φτάσει η πανδημία, ήταν προφανές ότι ο τρόπος για τη χρηματοδότηση των χωρών στην παγκόσμια οικονομία είχε τροφοδοτήσει τεράστια επίπεδα ανισότητας και περιττή οικονομική αστάθεια. Σε αυτήν την άνευ προηγουμένου κρίση, η ανάγκη να αντιμετωπιστεί αυτό το πολύ σοβαρό πρόβλημα έχει γίνει κυριολεκτικά ζήτημα ζωής ή θανάτου.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο Jawaharlal Nehru University στο Νέο Δελχί, εκτελεστική γραμματέας της International Development Economics Associates και μέλος της Ανεξάρτητης Επιτροπής για τη Μεταρρύθμιση Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας.