Εκκλησία και πανδημία

Πολιτεία και Εκκλησία, με ωριμότητα, αποφασιστικότητα και υπευθυνότητα, έλαβαν, με υψηλό κόστος για την καθεμιά, την απόφαση υπέρ της ζωής. Η Εκκλησία της Ελλάδος στάθηκε αρωγός της Πολιτείας στην αποτροπή του πρώτου κύματος της πανδημίας του Covid-19. Η συνετή στάση της Εκκλησίας, ιδιαίτερα κατά την ευαίσθητη περίοδο του εορτασμού του Πάσχα, συνέβαλε αποφασιστικά στο εντυπωσιακό επίτευγμα της Ελλάδας. Διαχειρίστηκε την επέλαση της πανδημίας με τις λιγότερες απώλειες από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Η υπεύθυνη στάση του Αρχιεπισκόπου και της συντριπτικής πλειοψηφίας των ιεραρχών, που τήρησαν με ευλάβεια όλα τα υγειονομικά μέτρα που εισηγήθηκε η επιστημονική επιτροπή των λοιμωξιολόγων, είχε αποφασιστική συμβολή.

Καθώς προχωρούμε, με μελετημένα και προσεκτικά βήματα στη σταδιακή χαλάρωση των μέτρων, πρέπει να γίνει συνείδηση του κάθε πολίτη ότι ο πόλεμος με τον κορωνοϊό δεν έχει τελειώσει. Τίποτα δεν έχει κριθεί οριστικά. Ο πόλεμος συνεχίζεται. Χάρη στον οδυνηρό αλλά σωτήριο εγκλεισμό μας, αποκρούσαμε την πρώτη επίθεση του ιού. Συνεχίζει όμως να μας πολιορκεί, ενώ παραμένουμε άοπλοι. Δεν διαθέτουμε ακόμη ούτε το κατάλληλο όπλο για να τον αντιμετωπίσουμε, το φάρμακο, ούτε το υπερόπλο για να τον τρέψουμε σε φυγή, το εμβόλιο. Ο υποχρεωτικός εγκλεισμός έκανε τη ζωή μας δύσκολη. Η μάχη για «να πάρουμε τη ζωή μας πίσω» και να ξαναβρούμε μια μορφή κανονικότητας είναι δυσκολότερη. Η έκβασή της εξαρτάται από την υπευθυνότητα κάθε φορέα και συλλογικότητας και την ατομική ευθύνη κάθε πολίτη. Ατομική ευθύνη που ταυτίζεται με την κοινωνική αλληλεγγύη και τον νέο πατριωτισμό που περιέγραψε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Η ευθύνη της Πολιτείας, ιδίως σε περιόδους κρίσης, είναι ακεραία. Δεν μπορεί όμως να πραγματωθεί χωρίς τη συνυπευθυνότητα των πολιτών. Δεν μπορούμε να ζητάμε από την Πολιτεία τα πάντα, ενώ χρειαζόμαστε την Αστυνομία για να κρατήσουμε την απόσταση των 2 μέτρων.

Μείζων στόχος πλέον είναι η σταδιακή άρση των περιορισμών χωρίς οπισθοδρόμηση. Χωρίς να διακινδυνεύσουμε ένα νέο κύμα πανδημίας. Οι συνέπειες θα είναι καταστρεπτικές όχι μόνο για τη ζωή και την υγεία, αλλά και την οικονομία και την εργασία. Γιατί φτώχεια και ανεργία σκοτώνουν εξίσου με τον ιό.

Αποτελεί όρο επιβίωσης Πολιτεία, Κοινωνία και Εκκλησία να προχωρήσουν συντεταγμένα με υπευθυνότητα και πειθαρχία στις υποδείξεις των επιστημόνων για τη μετάβαση στη νέα κανονικότητα με ασφάλεια.

Η Εκκλησία προετοιμάζεται για το άνοιγμα των ναών από τις 17 Μαΐου για τις λατρευτικές ανάγκες των πιστών. Στην προετοιμασία της οι υγειονομικοί κανόνες εξακολουθούν να διαδραματίζουν κυρίαρχο ρόλο ώστε να αποφευχθεί η διασπορά του κορωνοϊού. Πρόκειται για τα ίδια μέτρα που τηρούνται από το κοινοβούλιο μέχρι τα σχολεία. Παραμένει όμως ανοιχτή μια κρίσιμη παράμετρος. Η ΔΙΣ, σε πρόσφατη συνεδρίασή της, αποδέχθηκε την απόφαση της Πολιτείας για το άνοιγμα των εκκλησιών «υπό τις παρούσες υγειονομικές συνθήκες και προϋποθέσεις». Επανέλαβε όμως τη θέση της στο ζήτημα της Θείας Κοινωνίας, την οποία χαρακτήρισε «αδιαπραγμάτευτη».

Υπάρχει μια αντίφαση στην απόφαση της Ιεραρχίας. Οταν γίνονται αποδεκτές οι επιστημονικές υποδείξεις για τα μέτρα υγειονομικής προστασίας σε όλες τις λατρευτικές εκδηλώσεις, από τα χειροφιλήματα έως τον ασπασμό των εικόνων, δεν μπορεί να μην απολυμαίνεται το κουταλάκι της Θείας Κοινωνίας ή να μην αντικαθίσταται από πλαστικό μιας χρήσης. Γιατί ουδείς μπορεί να αγνοήσει το επιστημονικό δεδομένο της ταχύτατης μετάδοσης του ιού με το σάλιο του ασθενούς. Δεν διανοούμαι να πιστέψω ότι η Εκκλησία μπορεί να αναλάβει το βάρος της ευθύνης απέναντι στην υγεία και τη ζωή των πιστών. Πολύ δε περισσότερο που στην πλειοψηφία τους ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Οπως υπενθύμισε διακεκριμένος πανεπιστημιακός δάσκαλος, μέχρι τον 9ο αιώνα, ο πιστός έπαιρνε από το «δισκάριο» τον άρτο, τον βουτούσε στο «ποτήριο με τον οίνο» και έτσι κοινωνούσε των αχράντων μυστηρίων. Η αλήθεια της Εκκλησίας είναι η πίστη και όχι το υλικό αντικείμενο που θεοποιείται.

Οσοι ισχυρίζονται ότι καμιά ασθένεια δεν μεταδίδεται με τη Θεία Κοινωνία, δεν έχουν παρά να μεταβούν στα νοσοκομεία αναφοράς του Covid-19, συνοδευόμενοι ενδεχομένως και από βουλευτές που για λόγους ψηφοθηρικούς υπερθεματίζουν, να κοινωνήσουν τους ασθενείς και στη συνέχεια να μεταλάβουν και οι ίδιοι. Εάν δεν προσβληθούν, θα έχουν δώσει αδιάσειστη απάντηση σε εκείνους που δυσπιστούν. Υπενθυμίζω ότι τα πρώτα κρούσματα της πανδημίας και ο πρώτος νεκρός εμφανίστηκαν στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, την Ηλεία, έπειτα από ομαδική επίσκεψη στους Aγίους Τόπους και προσκύνημα στον Πανάγιο Τάφο. Ανάμεσά τους κι ένας ιερωμένος.

Σε κάθε περίπτωση η Πολιτεία οφείλει να αναλάβει όλα τα προσήκοντα μέτρα, ώστε να τηρηθούν οι υγειονομικοί κανόνες στη δύσκολη φάση της χαλάρωσης των μέτρων. Το παράδειγμα της Νότιας Κορέας είναι διδακτικό.

Η Νότια Κορέα χάρη στη μεθοδικότητα και την προσοχή στη λεπτομέρεια αναδείχθηκε παγκοσμίως σε χώρα – πρότυπο ως προς τη διαχείριση της πανδημίας. Πέτυχε να ελέγξει τη διασπορά του κορωνοϊού, μέσω μιας επιθετικής ιχνηλάτησης των επαφών και μαζικών τεστ στις ύποπτες ομάδες. Για τους καθολικούς πιστούς, εκτός από την τήρηση των αποστάσεων και της μάσκας μέσα στις εκκλησίες, επέβαλε στους υπευθύνους των ναών την καταγραφή των στοιχείων των πιστών ώστε να είναι εύκολη η ιχνηλάτηση των επαφών. Η αποτελεσματική ιχνηλάτηση σε χώρους όπου συναθροίζονται περισσότερα άτομα αποτελεί κυρίαρχο μέτρο. Εντούτοις, με τη χαλάρωση των μέτρων ο ιός επανέκαμψε, έπειτα από μόλυνση που προκάλεσε ένας ασυμπτωματικός νεαρός σε 70 πελάτες των μπαρ που επισκέφθηκε στη Σεούλ. Τα κρούσματα εκτοξεύθηκαν και διατάχθηκε το κλείσιμο των μπαρ και των χώρων εστίασης.

Ο ιός δεν κάνει διάκριση ανάμεσα σε πιστούς των διαφόρων θρησκειών ούτε σε πιστούς των πολιτικών εκκλησιών. Είμαστε όλοι ίσοι απέναντί του και πιο ευάλωτοι οι ασθενέστεροι. Θέλω να ελπίζω ότι η Εκκλησία της Ελλάδος δεν θα συμπαραταχθεί με το μέτωπο του ανορθολογισμού και της ανυπακοής που υπονομεύουν την ασφαλή πορεία προς τη νέα κανονικότητα. Γιατί αυτό που αντιμάχονται είναι η κανονικότητα, και πριν και τώρα.