Κομισιόν κατά Γερμανίας για το Ευρωδικαστήριο

Προς μετωπική σύγκρουση οδεύουν η Κομισιόν και η Γερμανία μετά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της χώρας που ουσιαστικά αμφισβητεί τη νομιμότητα της χάραξης νομισματικής πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και υπονομεύει την ανεξαρτησία της. Πρόκειται για νομική γνωμάτευση που μπορεί να προκαλέσει πολλά πολιτικά και οικονομικά προβλήματα στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Σε μια κίνηση χωρίς προηγούμενο η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν απείλησε να πάει τη Γερμανία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για την υπόθεση αυτή, δείχνοντας ότι αναμένονται εξελίξεις.

Το γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο στην Καρλσρούη αποφάσισε την περασμένη εβδομάδα να δώσει στην ΕΚΤ προθεσμία τριών μηνών για να δικαιολογήσει το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης που περιλαμβάνει αγορές κρατικών ομολόγων, απειλώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση η κεντρική τράπεζα της Γερμανίας, η Bundesbank, δεν θα πρέπει να συμμετάσχει σε αυτό.

Αμέσως απάντησε το ανώτατο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με έδρα το Λουξεμβούργο, το οποίο το 2018 είχε εγκρίνει το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, και με αρκετά σκληρή γλώσσα προειδοποίησε πως το δίκαιο της ΕΕ υπερισχύει των εθνικών δικαίων και ότι οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου είναι δεσμευτικές για τα δικαστήρια σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Στη συνέχεια η Φον ντερ Λάιεν πέταξε τη βόμβα λέγοντας ότι ο εκτελεστικός βραχίονας της ΕΕ μπορεί να κινηθεί νομικά κατά της Γερμανίας. Οπως προειδοποίησε η ίδια, η πρόσφατη απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας θίγει δύο ζητήματα, το Ευρωσύστημα και το ευρωπαϊκό νομικό σύστημα. Για τον λόγο αυτό η Κομισιόν εξετάζει τώρα την απόφαση του γερμανικού δικαστηρίου για να αποφασίσει τα επόμενα βήματα, που μπορεί να είναι προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με βάση τους κανονισμούς που αφορούν την παραβίαση νομοθεσίας της ΕΕ από ευρωπαϊκή χώρα – μέλος της Ενωσης. Σε μια τέτοια περίπτωση το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θα μπορούσε να απαιτήσει να υπακούσει η χώρα που κατηγορείται ή να αντιμετωπίσει βαριά πρόστιμα. Πρόκειται ουσιαστικά για σημαντική κλιμάκωση της έντασης με το επίκεντρο να βρίσκεται στη Γερμανία, την ισχυρότερη πολιτικά και οικονομικά ευρωπαϊκή χώρα.

Πρόκειται ουσιαστικά για την πρώτη φορά στην ιστορία που εθνικό δικαστήριο χώρας της ευρωζώνης αμφισβητεί ανοικτά προηγούμενη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Στις Βρυξέλλες – και όχι μόνο – υπάρχει πλέον η ανησυχία ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε στην πορεία να υπονομεύσει γενικότερα την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και να θέσει σε κίνδυνο ακόμη και την ύπαρξη του ευρώ. Ταυτόχρονα με την κίνησή του αυτή το γερμανικό δικαστήριο θεωρείται ότι πλήττει και την ανεξαρτησία της ΕΚΤ, η οποία κινείται τελείως αυτόνομα με εντολή να διασφαλίσει τη νομισματική σταθερότητα στη ζώνη του ευρώ.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι πλέον η Κομισιόν δεν μπορεί να είναι απλός παρατηρητής στην όλη υπόθεση. Επίσης η Φον ντερ Λάιεν ως Γερμανίδα βρίσκεται σε ακόμη πιο δύσκολη θέση καθώς θα πρέπει να αντικρούσει τυχόν επικρίσεις για μη ανάληψη δράσης κατά του Βερολίνου τη στιγμή που έχει κινηθεί άμεσα κατά χωρών όπως η Ουγγαρία και η Πολωνία.

Με την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας που ουσιαστικά αμφισβητεί τη νομιμότητα της χάραξης νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ και εγείρει ερωτήματα για την ισχύ του ίδιου του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, το θερμόμετρο ανεβαίνει συνεχώς.

Η ΕΚΤ από την πλευρά της αναφέρει επισήμως ότι συνεχίζει κανονικά το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων και ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει λάβει ήδη από το 2018 απόφαση για το θέμα. Η ΕΚΤ μάλιστα μπορεί να μην έχει άλλη επιλογή αλλά να επεκτείνει ακόμη περισσότερο την ποσοτική χαλάρωση λόγω της πανδημίας.