Συμβαδίζοντας με τη Fed

Καθώς η πανδημία COVID-19 οδηγεί την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση, ο πειρασμός να επιδιώξει κάθε κεντρική τράπεζα επιθετική νομισματική χαλάρωση αυξάνεται. Ηδη η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ ώθησε τα επιτόκια σχεδόν στο μηδέν και δεσμεύτηκε να ρίξει τρισεκατομμύρια δολάρια στην οικονομία. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει επίσης αυξήσει τις αγορές ομολόγων, αν και το συνταγματικό δικαστήριο της Γερμανίας δείχνει κάποια αντίσταση. Οπως και η χαλάρωση που ακολούθησε την οικονομική κρίση του 2008, τέτοιες πολιτικές θα επηρεάσουν παγκοσμίως μέσω των διακυμάνσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Με τη Fed να έχει δηλώσει την προθυμία της να αυξήσει περαιτέρω την προσφορά δολαρίων, αυτή η τάση είναι πιθανό να συνεχιστεί – με σοβαρές επιπτώσεις για τις ιαπωνικές και ευρωπαϊκές οικονομίες. Εξάλλου, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών. Μετά την κρίση του 2008, το μειονέκτημα του εξαγωγικού κόστους που δημιουργήθηκε από ένα γεν που έφτασε στα ύψη άφησε την Ιαπωνία σε χειρότερη θέση από ό,τι ορισμένες χώρες που επηρεάζονται άμεσα από την οικονομική κρίση, ξεκινώντας από τις ίδιες τις ΗΠΑ. Αυτό αφήνει τις χώρες με μία μόνο πραγματική επιλογή: να αυξήσουν την προσφορά στο δικό τους νόμισμα. Οπως έδειξε ο κυβερνήτης της Τράπεζας της Ιαπωνίας Χαρουχίκο Κουρόντα όταν εφάρμοσε επεκτατικές πολιτικές – μέρος του ευρύτερου προγράμματος οικονομικής ανάκαμψης, που ονομάστηκε «Abenomics», το οποίο παρουσιάστηκε το 2012 -, η αύξηση της προσφοράς χρήματος μπορεί να κάνει τη διαφορά, ακόμη και όταν τα επιτόκια είναι αρνητικά.

Σήμερα, οι κυβερνήσεις επικεντρώνονται γενικά είτε στην «εξομάλυνση της καμπύλης» του πρώτου κύματος μολύνσεων του COVID-19, είτε στην αποφυγή ενός δεύτερου κύματος μολύνσεων, καθώς διευκολύνουν τα πρωτόκολλα που επηρεάζουν την κοινωνική δραστηριότητα και επιτρέπουν την επανάληψη της οικονομικής δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, πολλοί εφαρμόζουν προγράμματα και πολιτικές για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με την ελπίδα να μετριάσουν την οικονομική πτώση της καραντίνας.

Ομως, με την προφανή πρόθεση των ΗΠΑ να πλημμυρίσουν τις παγκόσμιες αγορές με δολάρια, ακόμη και οι οικονομίες που έχουν μέχρι τώρα διαχειριστεί αποτελεσματικά την κρίση μπορεί να μην έχουν άλλη επιλογή από το να συνεχίσουν τη νομισματική τους χαλάρωση. Η Ιαπωνία βρίσκεται στην κορυφή αυτής της λίστας.

* Ο Κοίτσι Χαμάντα είναι επίτιμος καθηγητής στο Yale University και ειδικός σύμβουλος του πρωθυπουργού της Ιαπωνίας Σίνζο Αμπε.