Πόσο γρήγορα περνάει ο καιρός…

Ο τίτλος («The last dance») θυμίζει το παλιό μεγάλο σουξέ του Νίκου Καρβέλα και της Αννας Βίσση – «Ο τελευταίος χορός». Ο πρωταγωνιστής, όμως, του δεκάωρου ντοκιμαντέρ που προβάλλουν αυτό τον καιρό το ΕSPΝ και το Netflix δεν χορεύει: ο Μάικλ Τζόρνταν διηγείται την καριέρα του με πρόσχημα το τελευταίο πρωτάθλημα που κέρδισε με τους Μπουλς και το κάνει με εντιμότητα και διάθεση για εξομολογήσεις. Οι συνθήκες που υπάρχουν ενώ η ιστορία ξεκινά δεν είναι συνηθισμένες. Οι Μπουλς έχουν κερδίσει το πέμπτο τους πρωτάθλημα. Ο τζένεραλ μάνατζερ Τζέρι Κραάουζε θέλει να κάνει ανανέωση στην ομάδα. Ο προπονητής Φιλ Τζάκσον, πριν η σεζόν αρχίσει, είναι στον αέρα. Κι όμως οι παραγωγοί αποφασίζουν την καταγραφή των γεγονότων αυτής της χρονιάς χωρίς να γνωρίζουν αν αυτό που θα προκύψει θα είναι το χρονικό ενός θριάμβου ή μιας διάλυσης. Αλλωστε το αποτέλεσμα είναι το λιγότερο που ενδιαφέρει: η προσωπικότητα του Τζόρνταν εγγυάται πως ό,τι καταγραφεί δεν μπορεί παρά να είναι εντυπωσιακό και ενδιαφέρον – το παιχνίδι και οι ήρωές του είναι ψηλότερα από ήττες και νίκες. Προκύπτει μια ιστορία με σπάνιο σασπένς που δεν θα μπορούσε να γράψει κανείς σεναριογράφος. Κυρίως γιατί αυτό το αληθινά σπουδαίο ψηφιδωτό βασίζεται στην καταγραφή μιας πραγματικότητας που ούτε φτιασιδώνεται, ούτε ωραιοποιείται. Δεν χρειάζεται άλλωστε κάτι τέτοιο.

Εθισμένος

Στο πέμπτο επεισόδιο της σειράς ο Τζόρνταν διηγείται πώς αυτός και κάποιοι διάσημοι συμπαίκτες του έκοψαν από την dream team το 1992 τον τεράστιο παίκτη αλλά και απερίγραπτα αντιπαθητικό Αϊζάια Τόμας. Στο ίδιο επεισόδιο κι αυτός και ο συμπαίκτης του Σκότι Πίπεν παραδέχονται πως αποφάσισαν να «σκοτώσουν» στο ξύλο τον νεαρό Τόνι Κούκοτς, αστέρι της Κροατίας, μόνο και μόνο για να του δείξουν πως δεν κάνει για το ΝΒΑ.

Στο επόμενο επεισόδιο ο Τζόρνταν μιλά ανοιχτά για τα προβλήματα που είχε με τον τζόγο – αρνείται, όμως, ότι ήταν εθισμένος. Στο ίδιο επεισόδιο παρουσιάζονται συγγραφείς που έγραψαν για αυτόν βιβλία με σκληρές αποκαλύψεις για τον χαρακτήρα του, άνθρωποι που κέρδισαν εκατομμύρια απλά για να μειώσουν τη λάμψη του. Επίσης παρουσιάζεται, χωρίς κανένα απολύτως στρογγύλεμα, η απόφασή του να μην κάνει ποτέ καμία πολιτική δήλωση υπέρ των Αφροαμερικανών – εμφανίζεται ακόμα κι ο Μπαράκ Ομπάμα για να πει πόσο είχε απογοητευτεί όταν έμαθε πως ο Τζόρνταν δήλωσε πως δεν θα πει ποτέ κάτι εις βάρος των Ρεπουμπλικανών γιατί κι αυτοί αγοράζουν τα παπούτσια που διαφημίζει! Γίνεται επίσης μια σκληρή σύγκριση ανάμεσα σε αυτόν και στον πολιτικά ενεργό και δημοφιλέστατο για τις ιδέες και τη στράτευσή του Μοχάμετ Αλι. Στο επικό αυτό ντοκιμαντέρ που παρουσιάζει τα θαύματα του Τζόρνταν μπαίνει σε πρώτο πλάνο και η σκοτεινή πλευρά του. Οι παραγωγοί είναι αμείλικτοι: καλούν στο πάρτι του ακόμα και όσους αυτός δεν ήθελε να βλέπει!

Επιτυχία

Από το πρώτο κιόλας επεισόδιο της σειράς η ερώτηση που γίνεται είναι αν θα μπορούσε ποτέ να γυριστεί κάτι ανάλογο στην Ελλάδα για έναν μεγάλο έλληνα παίκτη του μπάσκετ, τον Γκάλη π.χ., ή τον Γιαννάκη, ή τον Διαμαντίδη, ή τον Σπανούλη. Η απάντηση είναι ότι αυτό θα ήταν αδύνατο κι ότι όποιος τολμούσε να το κάνει τώρα θα έφτιαχνε, αντί για ένα αληθινό πορτρέτο ενός μύθου, μια καρικατούρα που δεν θα είχε νόημα ύπαρξης. Το τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ απαιτεί καταγραφή των πράξεων τη στιγμή που γίνονται – χρειάζεται αυθεντικές εικόνες. Στην Ελλάδα κανείς δεν θα σκεφτόταν να βιντεοσκοπήσει πεντακόσιες ώρες προπονήσεων, συσκέψεων, ταξιδιών και καβγάδων του Αρη π.χ.: η ιδέα θα φαινόταν στους παραγωγούς ανόητη. Αν κάποιος κατάφερνε ποτέ να τους πείσει, θα ήταν αδύνατο να βάλει το υλικό σε ένα ντουλάπι για χρόνια αφήνοντας τον χρόνο να το λαμπρύνει με το πέρασμά του. Αν το συνεργείο που θα παρακολουθούσε τον αθλητή κατέγραφε κάποιον θρίαμβο, οι παραγωγοί θα είχαν την απαίτηση το υλικό να κυκλοφορήσει αμέσως ως χρονικό μιας επιτυχίας. Αν η καταγραφή αφορούσε μια τελική αποτυχία, κανείς δεν θα μπορούσε να εκτιμήσει την ιστορικότητά της: εδώ μόνο η νίκη έχει αξία και χωρίς βεβαιότητα νίκης τέτοιες παραγωγές δεν γίνονται. Φυσικά κανείς από τους εμπλεκόμενους στην ιστορία δεν θα είχε τη δύναμη να τσαλακωθεί μιλώντας για καβγάδες εντός της ομάδας, κανείς δεν θα ανέφερε συγκεκριμένα περιστατικά ρήξης με διοικητικούς παράγοντες και φυσικά κανείς δεν θα τολμούσε να πει ότι είδε συμπαίκτες του π.χ. να σνιφάρουν. Και βέβαια θα ήταν μάλλον αδύνατο να βρεις κάποιον που να είχε το κουράγιο να μιλήσει για τα ελαττώματά του σαν να κάνει ψυχανάλυση ενώπιον της οικουμένης. Αλλά μπορεί εντέλει να μην είναι και τόσο κακό αυτό: μπορεί να μην έχουμε τη δυνατότητα να δούμε ένα καταπληκτικό ντοκιμαντέρ, αλλά τουλάχιστον δεν μουτζουρώνουμε και είδωλα που τόσο έχουμε ανάγκη.

Δύναμη

Γίνεται σχεδόν αξιαγάπητος ο Τζόρνταν όταν διηγείται τα προσωπικά του πάθη, αλλά έχει τη δύναμη να το κάνει γιατί τίποτα δεν μπορεί να αγγίξει την τεράστια εικόνα του: είναι μάλλον εύκολο να παραδέχεσαι ότι είσαι άνθρωπος όταν το κοινό έχει την πεποίθηση ότι είσαι θεός. Ομως η περίπτωσή του δεν μπορεί να συγκριθεί με τα όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα: εδώ την τέχνη της αποκαθήλωσης την ξέρουμε τόσο καλά, ώστε εύκολα θα κατασπαράζαμε όποιον έκανε το λάθος να κατεβεί για λίγο από τον θρόνο στον οποίο με δυσκολία ανέβηκε. Επειδή ζούμε σε μια μικρή χώρα, στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν μυστικά: τα ξέρουμε όλα για όλους. Αν οι λίγοι αληθινά μεγάλοι του αθλητισμού μας διατηρούν το δικαίωμα της καθολικής αναγνώρισης είναι γιατί οι δημοσιογράφοι έχουν υπογράψει μαζί τους μια συνθήκη ανακωχής: δεν ασχολούνται με τα ελαττώματά τους γιατί καταλαβαίνουν πως αν το έκαναν θα έβγαζαν πρώτα πρώτα τα δικά τους μάτια. Στην Ελλάδα οι ήρωες μας λείπουν: στην Αμερική περισσεύουν.

Τραγούδι

Είναι καταπληκτικό το «Last dance». Είναι γενναιόδωρο σε αποκαλύψεις, πλούσιο σε εικόνες, εξαιρετικό σε ό,τι έχει να κάνει με την αφήγηση, τη σκηνοθεσία, το μοντάζ – κυρίως είναι γεμάτο από καταπληκτικούς πρωταγωνιστές, που όμως απευθύνονται σε ένα κοινό που δεν είναι χολερικό, παθιασμένο κι άρρωστο. Είναι μια σπουδαία δουλειά την οποία εμείς μπορούμε να παρακολουθούμε και να χαιρόμαστε – αλλά δεν έχει γίνει για μας, έχει γίνει για τους λάτρεις του μπάσκετ Αμερικανούς. Εμείς ας μείνουμε με τους δικούς μας ήρωες: δεν είναι καθόλου, μα καθόλου άσχημοι κι ας είναι λιγάκι φτιασιδωμένοι. Μαζί τους μπορούμε όχι να μιλάμε για τα μυστικά τους, αλλά σίγουρα να τραγουδάμε «σε μια ώρα θα ‘χουν όλα τελειώσει, πόσο γρήγορα περνάει ο καιρός…».