Γερμανικά εμπόδια {LF}στο φθηνό χρήμα της ΕΚΤ

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας προχώρησε σε μετωπική σύγκρουση με το ανώτατο Δικαστήριο της ΕΕ για το πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων από την ΕΚΤ. Εκρινε αντισυνταγματικό μέρος του προγράμματος της ΕΚΤ και ζητά από τη γερμανική κυβέρνηση να ενεργήσει για τον έλεγχο αναλογικότητας του προγράμματος από την ΕΚΤ. Η χθεσινή απόφαση δεν αφορά τα σημερινά μέτρα της ΕΚΤ για την κρίση κορωνοϊού.

Στην κορωνο-κρίση που δοκιμάζει με πρωτοφανή τρόπο την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, η απόφαση «με την πρώτη ματιά φαντάζει παραπλανητική». Αλλά για τη βιώσιμη αντιμετώπισή της «χρειαζόμαστε το δίκαιο ως σταθερό, κοινό θεμέλιο» εξήγησε ο πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου Αντρέας Φόσκουλε, ανακοινώνοντας χθες την απόφαση για την ΕΚΤ.

Σχεδόν 2,6 τρισ. ευρώ διέθεσε η ΕΚΤ από τον Μάρτιο του 2015 μέχρι τα τέλη του 2018 για τη στήριξη των χωρών της ευρωζώνης, πρωτίστως μέσω του προγράμματος αγοράς κρατικών ομολόγων στις δευτερογενείς αγορές PSPP (Public Sector Purchase Programme). Από την 1η Νοεμβρίου ακολούθησε ένα μικρότερο πρόγραμμα ύψους 20 δισ. ευρώ τον μήνα. Με το εργαλείο της ποσοτικής χαλάρωσης έπεσε χρήμα στην αγορά προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της ΕΚΤ για άνοδο του πληθωρισμού μέχρι 2%.

Η γερμανική κεντρική τράπεζα (Μπούντεσμπανκ) είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος της ΕΚΤ με ποσοστό άνω του 26%. Αντίστοιχη είναι και η συμμετοχή της στο πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων της ΕΚΤ.

Το πρόγραμμα PSPP της ΕΚΤ ήταν από την αρχή στο μάτι των ευρωσκεπτικιστών της Γερμανίας που επιχείρησαν τον τερματισμό του με προσφυγή στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Οι συνταγματικοί δικαστές της Καρλσρούης (έδρα του Δικαστηρίου) στην πρώτη τους ετυμηγορία διατύπωσαν σοβαρές επιφυλάξεις για το πρόγραμμα της ΕΚΤ. Αλλά το ανώτατο Δικαστήριο της ΕΕ στην απόφασή του τον Δεκέμβριο του 2018 αγνόησε πλήρως τις γερμανικές επιφυλάξεις και ενέκρινε το πρόγραμμα της ΕΚΤ.

Χθες ήρθε η απάντηση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας. Θεωρεί ότι δεν δεσμεύεται από την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η οποία δεν μπορεί να στηριχτεί μεθοδολογικά και είναι αντικειμενικά αυθαίρετη, όπως εξήγησε ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Αντρέας Φόσκουλε.

Στην 135 σελίδων απόφαση οι συνταγματικοί δικαστές της Καρλσρούης αποφαίνονται ότι η ΕΚΤ υπερέβη εμφανώς τις αρμοδιότητές της. Το πρόγραμμα PSPP έχει «σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις για όλους σχεδόν τους πολίτες, οι οποίοι ως μέτοχοι, ενοικιαστές, ιδιοκτήτες ακινήτων, αποταμιευτές, ασφαλισμένους, υφίστανται τις συνέπειές του» είπε ο Φόσκουλε.

Επιπρόσθετα, το Ευρωσύστημα διολισθαίνει σε εξάρτηση από τις πολιτικές ηγεσίες των κρατών – μελών της eυρωζώνης. Ωστόσο οι δικαστές της Καρλσρούης δεν διαπιστώνουν εμφανή παραβίαση της απαγόρευσης νομισματικής χρηματοδότησης των κρατών – μελών από την ΕΚΤ.

Αυτές τις επιπτώσεις καλείται η ΕΚΤ να σταθμίσει και να τις ευθυγραμμίσει με τους στόχους του προγράμματος. Διαφορετικά δεν είναι εφικτός ένας «αποτελεσματικός, νομικός έλεγχος». Το Συνταγματικό Δικαστήριο δίνει διορία τριών μηνών στην κυβέρνηση του Βερολίνου και την Ομοσπονδιακή Βουλή να ενεργήσουν, ώστε η ΕΚΤ να επανεξετάσει εκ των υστέρων την αναλογικότητα του προγράμματος αγοράς κρατικών ομολόγων. Μετά την παρέλευση του τριμήνου, η Μπούντεσμπανκ δεν θα συμμετάσχει στο πρόγραμμα της ΕΚΤ στη σημερινή του μορφή.

Ικανοποιημένοι εμφανίστηκαν οι ενάγοντες, μεταξύ άλλων ο πολιτικός του CSU Πέτερ Γκαουβάιλερ και ο ιδρυτής του AfD Μπερντ Λούκε.

Η γερμανική κυβέρνηση αντέδρασε με επιφύλαξη στην απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου. «Παίρνουμε με μεγάλο σεβασμό υπόψη την απόφαση» είπε ο υφυπουργός Οικονομικών Γιeργκ Κούκις. Διευκρίνισε ωστόσο ότι η απόφαση δεν έχει καμία επίπτωση στο επίκαιρο πρόγραμμα της ΕΚΤ για την αντιμετώπιση της κρίσης εξαιτίας της πανδημίας κορωνοϊού.