Νέο τοπίο με εκτίναξη σε έλλειμμα, χρέος, ανεργία

«Ζοφερή εικόνα» για την επόμενη ημέρα στην οικονομία με διολίσθηση σε βαθιά ύφεση, δημοσιονομικό εκτροχιασμό και διόγκωση της ανεργίας αποτυπώνουν οι εκθέσεις διεθνών και εγχώριων οργανισμών καθώς και ξένων οίκων για τις πληγές που ανοίγει η πανδημία.

Αν και οι προβλέψεις ανάλογα με τα σενάρια για τη χρονική διάρκεια, την έκταση και την ένταση της κρίσης παρουσιάζουν διαφορές για το μέγεθος του πλήγματος στην οικονομία, ωστόσο κοινή συνιστάμενη όλων είναι η εκτίναξη του ελλείματος σε επίπεδα πάνω από 7% του ΑΕΠ και του δημόσιου χρέους σε ιστορικά υψηλά.

Οι βασικές πηγές τροφοδότησης της «δημοσιονομικής εκτροπής» είναι δύο. Η μία αφορά τη συρρίκνωση του ΑΕΠ που οδηγεί αυτόματα σε αύξηση του ελλείμματος και του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η δεύτερη έχει να κάνει με τη διπλή πίεση στον προϋπολογισμό από την αύξηση των δαπανών και την απώλεια εσόδων λόγω του πακέτου των μέτρων στήριξης επιχειρήσεων και εργαζομένων που υλοποιεί η κυβέρνηση. Επισημαίνεται ότι για το διάστημα από τα μέσα Μαρτίου έως το τέλος Απριλίου ο λογαριασμός για τα δημόσια ταμεία ανήλθε σε 6,8 δισ. ευρώ

Το έλλειμμα με βάση τα μέχρι στιγμής μέτρα αυξάνεται κατά τουλάχιστον 2 ποσοστιαίες ενώ με την επέκταση του πακέτου τον Μάιο σε συνδυασμό με την ύφεση προβλέπεται να κυμανθεί από 7,1% έως 9% το 2020.

ΑΡΝΗΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑ. Αλυσιδωτά με το έλλειμμα και το χρέος που όλα δείχνουν ότι θα ανέβει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τινάζοντας στον αέρα τις σημερινές παραδοχές για τη βιωσιμότητά του και δημιουργώντας αρνητικό κλίμα και αβεβαιότητα στις αγορές και τους επενδυτές. Οι διεθνείς και εγχώριοι οργανισμοί και οι αναλυτές βλέπουν αύξηση του χρέους από 188,3% του ΑΕΠ έως πάνω από 200% φέτος και αργή αποκλιμάκωσή του από το 2021. Σημειώνεται ότι το υψηλότερο ποσοστό ως προς το ΑΕΠ που έφθασε το χρέος ήταν το 2013 (189,1%).

Η επιδείνωση στα δημόσια οικονομικά θέτει εκ των πραγμάτων θέμα διορθωτικών κινήσεων για την επαναφορά τους σε τροχιά εξυγίανσης με βάση τους κανόνες που προβλέπει το Σύμφωνο Σταθερότητας για οροφή 3% του ΑΕΠ στο έλλειμμα και βιώσιμο χρέος.

Βέβαια αυτή τη φορά η Ελλάδα δεν είναι «δακτυλοδεικτούμενη» και «το μαύρο πρόβατο» της ΕΕ καθώς όλες οι χώρες έχουν ανοίξει τη στρόφιγγα της χρηματοδότησης για να αναχαιτίσουν τα παλιρροϊκά κύματα στις οικονομίες τους από τον ιό «παραβιάζοντας» κανόνες και τεντώνοντας μέχρι τα άκρα την ευελιξία και τη «ρήτρα διαφυγής».

Ομως η ελληνική οικονομία λόγω της μεγάλης συνεισφοράς του τουρισμού, της οικοδομής, της ναυτιλίας και των μεταφορών στο ΑΕΠ αλλά και της πληθώρας μικρομεσαίων επιχειρήσεων και αυτοαπασχολουμένων εκτιμάται ότι θα δεχθεί συγκριτικά με τις άλλες χώρες της ευρωζώνης το μεγαλύτερο χτύπημα.

Παράλληλα το παραγωγικό της μοντέλο όπως είναι σήμερα διαρθρωμένο προοιωνίζεται αργόσυρτη μετάβαση της οικονομίας στην ανάκαμψη.

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ. Το νέο σκηνικό προβληματίζει το οικονομικό επιτελείο και σύμφωνα με πληροφορίες έχει ήδη αρχίσει να επεξεργάζεται σχέδιο δράσης για την επανεκκίνηση της οικονομίας με στοχευμένες κινήσεις σε κλάδους που αποτελούν την κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης.

Τα αρμόδια στελέχη επισημαίνουν ότι η επάνοδος των δημόσιων οικονομικών στην κανονικότητα θα απαιτήσει χρόνο, συντονισμένες κινήσεις και ένα ολιστικό πρόγραμμα σημειώνοντας ότι λόγω των έκτακτων συνθηκών σε ολόκληρη την ΕΕ θα επαναξιολογηθεί το συνολικό πλαίσιο για τους δημοσιονομική πειθαρχία.

«Ολες οι κυβερνήσεις θα χρειασθούν χρονικές ανάσες και ισχυρά χρηματοδοτικά εργαλεία για την ανασύνταξη των οικονομιών τους χωρίς τον στενό κορσέ της εποπτείας και τα δόγματα του παρελθόντος» έλεγε χαρακτηριστικά κυβερνητική πηγή

Το μείζον και καυτό πρόβλημα είναι η ύφεση που σύμφωνα με το πιο αισιόδοξο συγκριτικά με άλλους οργανισμούς σενάριο της Τράπεζας της Ελλάδος θα είναι 4% φέτος ενώ το ΔΝΤ εκτιμά ότι θα αγγίξει 10%, ποσοστό που ξεπερνάει τη χειρότερη επίδοση που είχε η οικονομία στα χρόνια του Μνημονίου και ήταν το 2011 με ύφεση 7,1%.

Επισημαίνεται ότι αν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη του ΔΝΤ σε απόλυτους αριθμούς θα «χάσει» 19 δισ. ευρώ και θα προσγειωθεί στα 171 δισ. ευρώ όταν η χαμηλότερη στάθμη του ΑΕΠ ήταν το 2016 οπότε διαμορφώθηκε σε 174,199 δισ. ευρώ

Την ίδια ώρα η οικονομική καραντίνα πυροδοτεί έκρηξη της ανεργίας που αναμένεται να κινηθεί σε επίπεδα πάνω από 22% από 16,3% το 2019 και πρόβλεψη στον φετινό προϋπολογισμό για 15,6%. Τα ποσοστά αυτά σε απόλυτους αριθμούς μεταφράζονται σε αύξηση των ανέργων σε σχέση με το 2019 από 457.633 έως και 719.652.

ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ. Στα 50,55 ευρώ ανήλθε το μέσο ημερομίσθιο σε ασφαλισμένους με πλήρη απασχόληση στο σύνολο των κοινών επιχειρήσεων και ο μέσος μισθός ανήλθε στα 1.153,57 ευρώ, τον Οκτώβριο του 2019. Αντίστοιχα, την ίδια χρονική περίοδο, στη μερική απασχόληση, το μέσο ημερομίσθιο και ο μέσος μισθός διαμορφώθηκαν στα 24,52 ευρώ και στα 402,80 ευρώ, αντίστοιχα.

Αυτό προέκυψε, μεταξύ άλλων, από την επεξεργασία των Αναλυτικών Περιοδικών Δηλώσεων (ΑΠΔ) που υποβλήθηκαν τον Οκτώβριο του 2019 και από τις εγγραφές, οι οποίες έχουν ελεγχθεί, κατά τον χρόνο επεξεργασίας. Συγκεκριμένα, όπως ανακοίνωσε ο Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ), υποβλήθηκαν και επεξεργάστηκαν ΑΠΔ από 285.395 κοινές επιχειρήσεις και 16.138 από οικοδομοτεχνικά έργα. Ο αριθμός των ασφαλισμένων, οι οποίοι έχουν δηλωθεί στις ΑΠΔ, ανήλθε σε 2.387.752, εκ των οποίων 2.345.931 σε κοινές επιχειρήσεις και 41.821 σε οικοδομοτεχνικά έργα.

ΕΚΤ: Σε επιφυλακή μετά την υποβάθμιση της Ιταλίας

Σε επιφυλακή βρίσκονται οι ευρωπαϊκές νομισματικές Αρχές μετά την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Ιταλίας από τη Fitch προκειμένου να παρέμβουν σε περίπτωση πιέσεων στα επιτόκια των ιταλικών ομολόγων. Μάλιστα σήμερα συνεδριάζει το ΔΣ της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη, όπου αναμένεται να εκτιμηθεί η κατάσταση. Πρόκειται για μια κρίσιμη συνεδρίαση δεδομένων των εισηγήσεων που υπάρχουν για αύξηση του προγράμματος αγορών ομολόγων της ΕΚΤ σε επίπεδα υψηλότερα των 750 εκατ. ευρώ που έχουν ανακοινωθεί. Ακόμη και αν δεν υπάρξουν αποφάσεις σήμερα, το θέμα αναμένεται να απασχολήσει τη συνεδρίαση.

Χθες πάντως τα ομόλογα 10ετούς διάρκειας της Ιταλίας σημείωσαν άνοδο κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες και έφτασαν το 1,786%. Η υποβάθμιση της Ιταλίας από τη Fitch δείχνει τις μεγάλες προκλήσεις για τις χώρες από την πανδημία. Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης υποβάθμισε τη χώρα σε BBB- από BBB. Ο οίκος λέει ότι η υποβάθμιση αντανακλά τον σημαντικό αντίκτυπο που έχει η πανδημία στην ιταλική οικονομία και στη δημοσιονομική της θέση. Η Fitch εκτιμά ότι η μείωση του ιταλικού ΑΕΠ θα φτάσει το 8% το 2020.