Καπρίτσια

Οι πιο παλιοί μπορεί να τον θυμούνται. Ηταν ίσως ο πιο εμβληματικός ξένος ανταποκριτής κατά την πιο κρίσιμη δεκαετία της σύγχρονης Ιστορίας. Τα κείμενα που έγραφε από τη Μόσχα για την «Ουνιτά» συνέβαλαν αποφασιστικά στη μεταμόρφωση του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, καθώς αποκάλυπταν ότι η Σοβιετική Ενωση δεν ήταν ο παράδεισος της εργατικής τάξης, αλλά ένα ολοκληρωτικό καθεστώς όπου κυριαρχούσε η διαφθορά.

O Τζουλιέτο Κιέζα πήγαινε κόντρα στο ρεύμα από τότε που ήταν επικεφαλής της Κομμουνιστικής Νεολαίας και στη συνέχεια τοπικός γραμματέας του κόμματος στη Γένοβα, την περίοδο 1970 – 1979. Οπως είναι φυσικό, οι θαρραλέες ανταποκρίσεις του μετά το 1980 για τη σοβιετική κοινωνία προκάλεσαν τη μήνι του Κρεμλίνου, που ζήτησε από τον Ενρίκο Μπερλινγκουέρ να τον μαζέψει. Εκείνος αρνήθηκε. Και υπερασπιζόταν πάντα τον Κιέζα όταν τον έβριζαν και τον λοιδορούσαν οι σταλινικοί του κόμματος στα φεστιβάλ της «Ουνιτά».

Η Ιστορία βέβαια έχει τα δικά της καπρίτσια. Το 1991, ο Κιέζα πήρε μεταγραφή για τη «Στάμπα». Από το PCI πέρασε στη FIAT. Εζησε από κοντά την περεστρόικα και έγινε φίλος με τον Γκορμπατσόφ, ο οποίος συνέχισε να τον επισκέπτεται στο σπίτι του για φαΐ και αφού εγκατέλειψε την εξουσία. Εγραψε βιβλία (δύο από αυτά κυκλοφορούν και στα ελληνικά), συνεργάστηκε με εφημερίδες και κανάλια, ενώ δεν έπαψε να καλύπτει πολεμικές αναμετρήσεις. Οπως έγραψε στο Facebook ο σκιτσογράφος και καλός του φίλος Βάουρο όταν έμαθε προχθές τον θάνατό του σε ηλικία 79 ετών, «δεν θα ξεχάσω ποτέ τα δακρυσμένα μάτια του στην Καμπούλ όταν είδε ένα παιδί τραυματισμένο από μια βόμβα. Πέθανε ένας άνθρωπος που ήταν ακόμη ικανός να κλαίει μπροστά στη φρίκη του πολέμου».

Oταν όμως εξελέγη ευρωβουλευτής το 2004, ο Τζουλιέτο Κιέζα είχε ήδη αρχίσει να αλλάζει. Σαν να πιάστηκε στα δίχτυα του Πούτιν. Αυτός ο αιρετικός παρατηρητής της ανθρώπινης ιστορίας που δεν φοβόταν καμιά εξουσία, αυτός ο λάτρης των ανεκδότων, της βότκας, του σκακιού και του χορού, υπερασπιζόταν πια ακραίες θέσεις του ρωσικού εθνικισμού και επιδιδόταν σε αντιδυτική συνωμοσιολογία. Οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους σχεδιάστηκαν από αμερικανούς αξιωματούχους. Οι τρομοκράτες που αιματοκύλισαν τις Βρυξέλλες υπάκουαν σε ένα κέντρο ελέγχου.

Τι κάνει έναν άνθρωπο να αλλάζει τόσο δραστικά; Το χρήμα; Οι επαφές; Το άγχος της υστεροφημίας; Η ανησυχία ότι θα πέσει στην αφάνεια, ότι δεν θα ζητάει πια κανείς τη γνώμη του, ότι θα χάσει την κεντρική θέση που κάποτε κατείχε; Μπορεί να προσβάλλει κάτι ξαφνικά το μυαλό, να σημειώνεται μια επίθεση ανάλογη μ’ εκείνη του κορωνοϊού στους πνεύμονες, την καρδιά, τα έντερα και άλλα ζωτικά όργανα; Ή είναι απλώς ο φόβος του θανάτου;

Ο ιταλικός Τύπος είχε μικρές αναφορές χθες στον θάνατο του θρυλικού ανταποκριτή. Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, αντίθετα, φιλοξένησαν εκτενείς ύμνους. Να μια θλιβερή ιστορική αντιστροφή.