Ο Τύπος και {LF}οι εχθροί του

Προσωπικά δεν με ενδιαφέρει ο κακός Τύπος. Εχω μάθει να τον αποφεύγω ή να αδιαφορώ, όσο υπάρχει ένας καλός Τύπος που κάνει τη δουλειά. Και συνήθως υπάρχει.

Ομολογώ ότι ποτέ δεν κατέκτησα την ικανότητα (ή τη σοφία) του Αλμπέρ Καμί που συνιστούσε να αγαπάμε τη δημοσιογραφία αλλά να απεχθανόμαστε τον Τύπο. Το μόνο που κατάφερα είναι να αγαπάω (συνήθως) και τα δύο, αλλά να απεχθάνομαι το ένα ή το άλλο κατά περίπτωση.

Αντιθέτως με ενοχλούν βαθιά οι εχθροί του Τύπου. Οχι προφανώς οι κριτές του κι οι επικριτές του, καλοπροαίρετοι ή κακοπροαίρετοι. Ούτε καν οι ανόητοι που είναι διατεθειμένοι να ακούν μόνο όσα νομίζουν.

Αλλά όσοι επιχειρούν να τον αποδυναμώσουν, να τον διαβάλουν, να τον ελέγξουν ή να εξουδετερώσουν τις βασικές λειτουργίες του. Οσοι τον εχθρεύονται επειδή αντιλέγει.

Το βιώσαμε δραματικά την τελευταία δεκαετία.

Στα χρόνια αυτά ο παραδοσιακός Τύπος γνώρισε μια μεγάλη ήττα. Δεν είδε την καταστροφή που ερχόταν.

Ισως σε διαφορετικούς βαθμούς πάντως, δεν χτύπησε όσο έντονα θα έπρεπε το καμπανάκι.

Αλλά και μια μεγάλη νίκη. Με βαρύ κόστος για τον ίδιο κράτησε τη χώρα στις ράγες της Ευρώπης, της προσαρμογής και του ορθολογισμού.

Την κράτησε στις ράγες που τελικά αποδέχτηκαν κι οι πιο φανατικοί ή χυδαίοι επικριτές του.

Θα ήταν λοιπόν εγκληματικό αν η επιστροφή στην κανονικότητα που όλοι ονειρευόμαστε δεν αποτινάξει μεθόδους, αντιλήψεις και μεθοδεύσεις που τραυμάτισαν το συλλογικό δημοκρατικό μας σώμα.

Ακουσα πρόσφατα ότι τα ΜΜΕ «εξαγοράστηκαν» (λέει) με έντεκα εκατομμύρια από την κυβέρνηση για να υποστηρίξουν την επίσημη καμπάνια κατά του κορωνοϊού.

Λες και υπήρχε αντικείμενο εξαγοράς. Γιατί να εξαγοράσεις κάποιον για κάτι στο οποίο συμφωνούμε όλοι;

Η θεωρία όμως του «πουλημένου Τύπου» (άρα του υποκινούμενου) δεν είναι καινούργια. Αποτελεί ένα από τα αγαπημένα μοτίβα των εχθρών του.

Χαρακτηριστική (και σχετικά πρόσφατη) περίπτωση, τα περίφημα «θαλασσοδάνεια των ΜΜΕ».

Κατά την άποψη αυτή που γνώρισε μεγάλο σουξέ, τα ΜΜΕ έπαιρναν χαριστικά «θαλασσοδάνεια» από τις τράπεζες υπό την πίεση της πολιτικής εξουσίας με αντάλλαγμα την στήριξή τους.

Αυτό στοιχειοθετούσε ένα υποτιθέμενο «αμαρτωλό τρίγωνο», το οποίο (για να είμαι έντιμος) ήταν περισσότερο λατινο-αμερικανικής και λιγότερο συριζαίικης επινόησης. Ο ΣΥΡΙΖΑ το οικειοποιήθηκε για να υπονομεύσει το κυρίαρχο σύστημα ενημέρωσης.

Για κάποια χρόνια τα «θαλασσοδάνεια» αποτέλεσαν αιχμή της προπαγάνδας εις βάρος του Τύπου. Καλές ή κακές επιχειρηματικές πρακτικές απέκτησαν τη μορφή πολιτικού σχεδίου.

Καταγγελίες, εξεταστικές επιτροπές, ανακρίσεις, διώξεις και σχεδόν δέκα χρόνια δικαστικής έρευνας, τα περισσότερα επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Πού οδήγησαν; Πάνω από το 90% των υποθέσεων δανειοδότησης ΜΜΕ πήγε στο αρχείο, δύο ή τρεις εκκρεμούν και μόνο μία υπόθεση έφτασε σε δίκη στο ακροατήριο (τα δάνεια του ΔΟΛ) όπου αθωώθηκαν όλοι.

Εληξε η σεμνή τελετή.

Θα μου πείτε: αρρωστημένες εκδηλώσεις αρρωστημένων μυαλών.

Καμία αντίρρηση. Ολες άλλωστε οι παρανοειδείς αντιλήψεις της πολιτικής, δεξιές κι αριστερές, συντηρούν συνήθως ένα παραληρηματικό κατηγορητήριο εναντίον του Τύπου σύμφωνα με την παλιά ρήση (αποδίδεται στον Ρίτσαρντ Νίξον, αλλά θα μπορούσε να το πει κι ο Τραμπ) «δεν υπάρχει καλός και κακός Τύπος, υπάρχει ο Τύπος που είναι μαζί μας κι εκείνος που δεν είναι».

Στο βάθος αιωρείται η βαριά αμφιλεγόμενη αντίληψη ότι «κανόνας της δημοκρατίας είναι ο έλεγχος κάθε εξουσίας και όχι η εμπιστοσύνη σε αυτήν ακόμη και σε περιπτώσεις που συμπεριφέρεται σωστά» (κύριο άρθρο, «Εφημερίδα των Συντακτών», 14/4).

Ενδεχομένως. Πέρα όμως από την παράνοια του ελέγχου, τις μανίες ή τις εμμονές καθενός με την εξουσία, υπήρχε και σχέδιο.

Απλώς το σχέδιο ήταν στα μέτρα και στο μπόι εκείνων που ανέλαβαν να το διεκπεραιώσουν με αποτέλεσμα να ξεπουπουλιαστεί ευκολότερα από όσο θα περίμενε κανείς. Οχι όμως χωρίς να αφήσει βαριά τραύματα στον Τύπο και στην δημοκρατία.

Είναι ίσως η πρώτη φορά από το 1974 που εκδότες και δημοσιογράφοι εμφανίζονται ή καταγγέλλονται ότι μετείχαν σε παρακρατικά και παραδικαστικά κυκλώματα.

Αλλά επειδή οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους, ας γυρίσουμε στο σήμερα.

Πέντε παρατηρήσεις.

Πρώτον, η δημοσιογραφία δεν έχει ελεγκτικές εξουσίες. Κανένα Σύνταγμα και κανένας νόμος δεν της αναγνωρίζει, ούτε της αναθέτει τέτοιες αρμοδιότητες.

Δουλειά της είναι να ενημερώνει, να ερευνά, να αποκαλύπτει, να επισημαίνει, να σχολιάζει, να κρίνει. Αλλά ακόμη κι αν αυτά συνιστούν κάποια έμμεση μορφή δημόσιου ελέγχου, ο έλεγχος είναι δουλειά άλλων.

Μόνο στην Ελλάδα η λεγόμενη «ερευνητική δημοσιογραφία» κατάντησε να εμπίπτει στον Ποινικό Κώδικα.

Δεύτερον, ουδείς έχει αναθέσει στη δημοσιογραφία να αντιμάχεται την εξουσία, την οιαδήποτε εξουσία.

Για τον απλούστατο λόγο ότι η δημοσιογραφία δεν είναι αντιεξουσιαστικός μηχανισμός, ούτε κατάληψη στα Εξάρχεια.

Εχει προφανώς απόψεις, πολλές κι αντικρουόμενες. Αλλά δεν έχει πολιτικό πρόγραμμα. Δεν έχει ιδεολογικό πρόσημο. Δεν συγκροτεί κόμμα, ούτε παράταξη. Δεν είναι στρατός επιδιορθωτών της κοινωνίας, ούτε αγωνιστών της ανατροπής.

Η δημοσιογραφία κάνει απλώς τη δουλειά της. Οι εξουσίες ελέγχονται κατά το Σύνταγμα και τους νόμους

Τρίτον, η δημοσιογραφία δεν είναι συνιστώσα της Αριστεράς – ούτε της Δεξιάς ή της Σαϊεντολογίας, άλλωστε…

Ο κάθε δημοσιογράφος μπορεί να έχει τις απόψεις του και να τις υπερασπίζεται με σθένος αλλά ο Τύπος συνολικά δεν είναι αυτόκλητος «φίλος του λαού» ή του ΣΕΒ, ούτε εθελοντής Ρομπέν των Δασών.

Τέταρτον, η δημοσιογραφία δεν συγκροτεί ιδεολογική χωροφυλακή. Δεν απειλεί, δεν εκφοβίζει, ούτε ελέγχει ψυχές και φρονήματα.

Λέει τη γνώμη της. Οποιος θέλει την ακούει, πάμε παρακάτω.

Θα έλεγα μάλιστα ότι δουλειά των δημοσιογράφων δεν είναι καν να βρίζουν ή να ελέγχουν άλλους δημοσιογράφους αλλά φοβούμαι ότι το κάνουν τόσοι που αν το κόψουν θα εκτοξευτεί η ανεργία.

Πέμπτον, η δημοσιογραφία είναι επάγγελμα. Ασκείται και αμείβεται.

Προφανώς ο κάθε επαγγελματίας δημοσιογράφος μπορεί να λέει ή να γράφει μπαρούφες (ξέρω πολλούς…) αλλά όποιος λέει και γράφει μπαρούφες δεν σημαίνει ότι είναι δημοσιογράφος.