Η Ευρώπη των τριών στρατοπέδων και ο μεγάλος κίνδυνος

Ανεξάρτητα αν αύριο στην τηλεδιάσκεψη της Συνόδου Κορυφής ληφθούν τελικές αποφάσεις για την οικονομία μετά την πανδημία, τα διαφορετικά ευρωπαϊκά στρατόπεδα έχουν ήδη δημιουργηθεί – και θα γίνονται όλο και πιο σαφή όσο δεν υπάρχει συμφωνία για το πακέτο βοήθειας που θα χρειαστούν οι χώρες που χτυπήθηκαν περισσότερο από τον κορωνοϊό. Από τη μία, οι χώρες του Βορρά, με πρωτοστάτες την Ολλανδία και την Αυστρία, αρνούνται κάθε συζήτηση για ευρωομόλογο. Κατά τους εκπροσώπους τους, τα βάρη που θα κληθούν να πληρώσουν οι ολλανδοί και οι αυστριακοί φορολογούμενοι θα είναι δυσανάλογα του προβλήματος που αντιμετώπισαν. Μαζί τους και η Γερμανία, παρότι η γραμμή της δείχνει να μαλακώνει: με δηλώσεις της η Ανγκελα Μέρκελ τόνισε πως τάσσεται υπέρ της έκδοσης μιας μορφής ευρωπαϊκών ομολόγων, μέσω ήδη υπάρχουσας ρήτρας, δεν θέλει όμως να μοιραστεί τον πιστωτικό κίνδυνο. Από την άλλη, εννέα χώρες, οι περισσότερες εκ των οποίων στον ευρωπαϊκό Νότο, ζητούν ευρωομόλογα που θα έχουν ως αποτέλεσμα την αμοιβαιοποίηση του χρέους. Ανάμεσά τους εκείνες που βρέθηκαν υπό το καθεστώς των μνημονίων το 2010: Ισπανία, Ιταλία, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ελλάδα. Αυτή τη φορά έχουν και τη στήριξη της Γαλλίας. Με δηλώσεις του ο πρώην πρόεδρος της Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, βρέθηκε κάπου στη μέση: ζήτησε «πολύ σημαντική αύξηση» του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού για τη στήριξη των κρατών-μελών, προωθώντας την ιδέα ενός ταμείου ανασυγκρότησης.

Κοινός εχθρός. Τα στρατόπεδα βέβαια στην πραγματικότητα είναι τρία. Οι Βόρειοι και οι Νότιοι έχουν έναν κοινό εχθρό: τον Βίκτορ Ορμπαν. Η Ουγγαρία μπορεί να μην είναι στην ευρωζώνη, όμως αυτή τη στιγμή λειτουργεί ως το ζωντανό παράδειγμα του «κακού σεναρίου» – δείχνει στην πράξη τι μπορεί να συμβεί αν τα κράτη-μέλη της ΕΕ δεν αποδειχθούν έτοιμα για γενναίες αποφάσεις και αμοιβαίες υποχωρήσεις. Ο ευρωσκεπτικιστής Ορμπαν χρησιμοποίησε την πανδημία ως αφορμή να καταλύσει βασικές αρχές της δυτικής δημοκρατίας, όπως τη λειτουργία του Κοινοβουλίου. Εθεσε τη χώρα του σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης επ’ αόριστον, δίνοντας στον εαυτό του αυξημένες εξουσίες, και κυνηγάει δικαστικά τους δημοσιογράφους που μιλούν για την κατάσταση. Βγάζει τη γλώσσα στους Ευρωπαίους που τον επιπλήττουν και σε όσους εντός του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος ζητούν την αποπομπή του.

Προς το παράδειγμα Ορμπαν «έδειξε» και η Κατερίνα Σακελλαροπούλου στην ανάρτησή της για τη μαύρη επέτειο της 21ης Απριλίου. «Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τίποτε δεν είναι δεδομένο και ότι η υπεράσπιση της δημοκρατίας και των θεσμών της είναι μια διαρκής πρόκληση για όλους» ανέφερε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

«Ιδιαίτερα σε εποχές παγκόσμιας κρίσης και ανησυχίας, όπως η σημερινή, όπου ακόμη και στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης διάφοροι επίδοξοι εθνοκάπηλοι, με πρόσχημα την προστασία των πολιτών, βάζουν στο στόχαστρο δημοκρατικά δικαιώματα και κατακτήσεις».