Το τέλος της κοινωνικής αποστασιοποίησης

Ο κορωνοϊός πλήττει τη διεθνή κοινότητα. Παντού, τα μέτρα για την αποτροπή της πανδημίας έχουν οδηγήσει σε ξαφνική παύση του μεγαλύτερου μέρους της οικονομικής δραστηριότητας. Αποτέλεσμα είναι η ξαφνική πτώση του ΑΕΠ και των εισοδημάτων, μεγάλη αύξηση της ανεργίας, διακοπή του σχολικού προγράμματος και την απαγόρευση σχεδόν όλων των δραστηριοτήτων και κυρίως της συνάθροισης ατόμων.

Για κάποιους οι τηλεδιασκέψεις, η τηλε-διδασκαλία και άλλες ψηφιακές εφαρμογές έχουν περιορίσει τις αρνητικές επιπτώσεις. Ομως το αναπόφευκτο οικονομικό αποτέλεσμα θα είναι μια βαθιά ύφεση και προβλήματα στις ζωές και την ευημερία των πολιτών.

Η διακοπή των οικονομικών δραστηριοτήτων θεωρείται σωστά ως ένας τρόπος να κερδηθεί χρόνος προκειμένου να βελτιωθεί η ικανότητα του συστήματος υγείας να ανταποκριθεί σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες. Ομως δεν αποτελεί συνολική στρατηγική. Ακόμα και εάν συνδυασθεί με ένα μεγάλο δημοσιονομικό πρόγραμμα για την προστασία των πιο αδύναμων ομάδων και τομέων, το πάγωμα της οικονομίας δεν μπορεί να συντηρηθεί χωρίς τελικά να επιβληθεί απαράδεκτο κόστος στους πολίτες και στην κοινωνία.

Μεγάλα κομμάτια της σύγχρονης οικονομίας – από εστιατόρια έως λιανική πώληση, αθλητικά γεγονότα, μουσεία, πάρκα και πολλές μορφές τουρισμού και μεταφορών (όπως τα αεροπορικά ταξίδια) – δεν μπορούν να λειτουργήσουν υπό τις συνθήκες της κοινωνικής αποστασιοποίησης. Αυτοί οι τομείς αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό μερίδιο της συνολικής απασχόλησης.

Το ερώτημα είναι, τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να εξασφαλίσουμε ότι η επιστροφή στην κανονικότητα θα γίνει με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ασφάλεια. Μέσα σε 4 με 6 εβδομάδες το οικονομικό κόστος της καραντίνας αρχίσει και συσσωρεύεται. Σε εκείνο το σημείο κάποιες ομάδες πολιτών θα αρχίσουν να επιστρέφουν στις δουλειές τους – εάν τις έχουν ακόμα – επειδή δεν θα υπάρχει άλλη επιλογή. Αν και ο κίνδυνος μόλυνσης θα παραμένει υψηλός, δεν θα έχουν άλλα χρήματα για να παραμείνουν απομονωμένοι. Την ίδια στιγμή, αν και το κόστος του να παραμείνουν τα σχολεία κλειστά για μεγάλη περίοδο είναι πολύ υψηλό, τα σχολεία δεν θα πρέπει να επαναλειτουργήσουν μέχρι την πλήρη εξάλειψη της πανδημίας.

Ο χρόνος της καραντίνας θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να βελτιωθούν όσο γίνεται οι υγειονομικές δομές και η προστασία γιατρών και ιατρικού προσωπικού. Ούτως ώστε όταν σταδιακά χαλαρώσουν τα μέτρα της καραντίνας, όπως κάνουν τώρα σιγά σιγά διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, να είναι όλα έτοιμα για τις όποιες επιπτώσεις προκύψουν.

Το σημείο-κλειδί είναι ότι τα βήματα που χρειάζονται για την επανεκκίνηση της οικονομίας είναι τα ίδια με εκείνα που χρειάζονταν για να επιβραδυνθεί η μετάδοση του ιού. Καθώς βρισκόμαστε μπροστά στο τέλος της επιθετικής κοινωνικής αποστασιοποίησης, αποτελεί οικονομική προτεραιότητα η βελτίωση των υγειονομικών δομών. Πρέπει να περιορίσουμε όσο γίνεται τους κινδύνους από τις επαφές των ατόμων ώστε εκείνοι που αισθάνονται ότι πρέπει να επιστρέψουν στις εργασίες τους να μπορούν να το κάνουν με σχετική ασφάλεια.

Οι χώρες της Ασίας που βρίσκονται μερικά στάδια μπροστά στην εξέλιξη της πανδημίας δείχνουν ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες είναι αποτελεσματικά εργαλεία στον εντοπισμό και την παρακολούθηση της εξάπλωσης του ιού αλλά και στην ενημέρωση πολιτών και αρχών για τους κινδύνους. Στην Ευρώπη οι εφαρμογές αυτές προκαλούν ανησυχίες για την προστασία των ιδιωτικών δεδομένων. Ομως λόγω της κλίμακας της απειλής, δεν θα πρέπει να τις απορρίψουμε χωρίς συζήτηση. Αλλωστε, οι ψηφιακές δομές έχουν ήδη αποδείξει ότι αποτελούν σημαντική πηγή οικονομικής ανθεκτικότητας σε αυτή την κρίση.

Ο Μάικλ Σπενς είναι κάτοχος Νομπέλ Οικονομικών και καθηγητής Οικονομικών στη Stern School of Business