Στη ζώνη της λογικής

Στο πεδίο της διπλωματίας δεν αγνοούν τα ηχηρά μηνύματα και όσα εκπέμπονται από βηματισμούς που σηκώνουν σκόνη. Αλλά για τους σχεδιασμούς που καταστρώνονται φροντίζουν να αναζητούν στοιχεία πίσω από, φαινομενικά ασήμαντες, λεπτομέρειες. Μετά την κρίση του Εβρου, οι λεπτομέρειες για τις κινήσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν οδηγούν σε αντιφατικά συμπεράσματα. Το τηλεφώνημα αλληλεγγύης και συνεννόησης, για παράδειγμα, από το Ακ Σαράι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο θα μπορούσε να εξωτερικεύει σκέψεις για μια αποκλιμάκωση. Μπροστά στην αυξητική καμπύλη μιας δύσκολης κατάστασης για την Τουρκία, ο Ερντογάν ενδεχομένως να αναζήτησε τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο όχι τόσο από πραγματικό ενδιαφέρον για τη συρρικνωμένη χριστιανική κοινότητα της Κωνσταντινούπολης, αλλά επειδή έχουν αλλάξει οι δικές του προτεραιότητες. Στην κορύφωση της κρίσης στη συνοριακή γραμμή του Εβρου, ωστόσο, όταν ο Ερντογάν έσπευσε στις Βρυξέλλες για μια παράσταση διαμαρτυρίας στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Νταβίντ Σασόλι, έκλεισε με μια αναφορά που ακόμη και στην Κομισιόν την ερμήνευσαν ως προαναγγελία μιας δύσκολης συνέχειας. Αν ο «Σουλτάνος» θεωρεί τους Ελληνες και τους Ελληνοκυπρίους ως τη μοναδική πηγή προβλημάτων για τη σχέση της Τουρκίας με τους Ευρωπαίους, θα μπορούσε να έχει μπει σε φάση υλοποίησης ένα ευρύτερο σχέδιο για τον περιορισμό της.

Παρά την εικόνα ενός αρχικού αιφνιδιασμού, στον Εβρο το τουρκικό σχέδιο ναυάγησε. Ο ασύμμετρος πόλεμος με εμπροσθοφυλακή ανυποψίαστους πρόσφυγες και παρακρατικές ομάδες που σχεδόν πάντοτε κινητοποιεί το καθεστώς Ερντογάν δεν κατάφερε να διασπάσει τη συνοριακή γραμμή και, ακόμη περισσότερο, ενεργοποίησε τον ευρωπαϊκό μηχανισμό. Είναι προφανές πως εάν μερικές χιλιάδες πρόσφυγες είχαν περάσει το ποτάμι, η Αθήνα θα εγκλωβιζόταν σε μια μάχη χωρίς ξεκάθαρο εχθρό, πέραν της καθημερινής διαχείρισης μιας νέας εστίας στο Προσφυγικό, με ανάγκες για νέες δομές κ.λπ. Απέναντι θα ήταν οι κατατρεγμένοι ή ο Ερντογάν, ο οποίος θα επιδιδόταν και σε ένα κρεσέντο ανθρωπισμού για να εκβιάσει την Ευρώπη και να θολώσει τη μεγάλη εικόνα; Στη Μόρια δεν δοκιμάζεται η Αγκυρα.

Ωστόσο, το Προσφυγικό είναι ένα παράλληλο όπλο από την πλευρά του Ερντογάν, έστω κι αν το χρησιμοποιεί για χρόνια. Η απόπειρα «εισβολής» στον Εβρο μπορεί μεν να αποτελεί μια κραυγαλέα επιθετική κίνηση, αλλά τον στρατηγικό σχεδιασμό του αναδεικνύει και υπηρετεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες. Και σε αυτό το πεδίο η Αθήνα προεξοφλεί ότι έπεται συνέχεια – και προετοιμάζεται. Τόσο για το Μαξίμου όσο και για το ΥΠΕΞ, το αντίδοτο που προκρίνεται είναι η διεθνής απομόνωση του Ερντογάν – και με αυτόν τον στόχο γίνεται κάθε κίνηση από τον περασμένο Νοέμβριο. Οι δίαυλοι με την Αγκυρα πρέπει να δείχνουν ανοικτοί και γιατί, μπροστά σε μια πορεία που δεν θα αποκλείει το «θερμό επεισόδιο», ο Ερντογάν είναι αναγκαίο να παραμείνει σε έναν ρόλο «εκβιαστή και ταραχοποιού» και η Ελλάδα να εμφανίζεται ως ο «λογικός παίκτης» στα μάτια της διεθνούς κοινότητας. Για τον Δένδια είναι ξεκάθαρο ότι σε μια εκτράχυνση της κατάστασης, η ευθύνη πρέπει να αποδοθεί στο ακέραιο στην Αγκυρα.

Για την ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου που δημιούργησε μια νέα κατάσταση, αναζητείται ήδη ο δρόμος προς μια διεθνή διαιτησία. Το καθεστώς Σάρατζ αναπνέει με τουρκικούς πνεύμονες και η Αθήνα θα επενδύσει ακόμη περισσότερα στον στρατηγό Χαφτάρ, προσδοκώντας ένα ρήγμα στην προκλητική συμφωνία με πρωτοβουλία μιας κυβέρνησης στη Λιβύη, η οποία δεν θα αναζητεί διέξοδο σε μια ζώνη που θα συνδέει την Τρίπολη με την Αττάλεια. Εναλλακτικά, θα κληθεί να αναλάβει δράση ένα μεσογειακό και αραβικό τόξο απέναντι στην Αγκυρα και η διαιτησία θα περάσει μέσα από την ανακήρυξη ΑΟΖ με άλλες χώρες που έχουν έννομο συμφέρον να αμφισβητήσουν όσα συνυπέγραψαν Ερντογάν και Σάρατζ. Αν δεν είχε προκύψει η μεγάλη καραντίνα, ο Δένδιας προετοιμαζόταν για οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών με Αίγυπτο και Ιταλία έως τον Ιούλιο – πλέον δίνει ραντεβού τον Σεπτέμβριο.