Η εκμετάλλευση της πανδημίας

Περιμένοντας τις τελευταίες ευρωεκλογές, δεν ήσαν λίγοι όσοι ανησυχούσαν για την άνοδο των εθνικιστικών φωνών και για το ενδεχόμενο να αποκτήσουν δύναμη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θιασώτες ολοκληρωτικών αντιλήψεων. Η απολυταρχική κακοφωνία είχε αρχίσει να υψώνεται τα τελευταία χρόνια με την έλευση στην εξουσία του επιθετικού ταγού της ιταλικής Λίγκας, με την ακραία ρητορική της Μαρί Λεπέν όπως και με την εμφάνιση του ακροδεξιού κόμματος Vox της Ισπανίας. Με κορυφαίο του εφιαλτικού αυτού χορού τον Ούγγρο, Βίκτορ Ορμπαν που τάραξε τα ευρωπαϊκά νερά κάνοντας ξανά του συρμού συνθήματα και πολιτικές που η Ευρώπη είχε πιστέψει πως είχαν πια μουσειακή σημασία.

Ευτύχημα είναι ότι οι φόβοι για κατάληψη πολλών εδρών του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου από τα ακραία αυτά στοιχεία δεν επιβεβαιώθηκαν. Πριν όμως κλείσει χρόνος, η  επελαύνουσα πανδημία ανέτρεψε τους ενθουσιασμούς, με τον πολίτη της Ευρώπης να αντικρίζει ενεός την εκκόλαψη του εθνικισμού και της εσωστρέφειας. Κάποια τμήματα των ευρωπαϊκών κοινωνιών άρχισαν παρουσιάζουν τάσεις συσπείρωσης γύρω από πυρήνες που κραύγαζαν κατά  αλλογενών και αλλοθρήσκων. Εκμεταλλευόμενοι την ενστικτώδη επιφυλακτικότητα απέναντι στο ξένο και το μη όμοιο, οι ακραίοι αυτοί πυρήνες αναθάρρησαν και μερικοί από αυτούς βρέθηκαν σε θέσεις εξουσίας. Δίνοντας ελπίδα, για παρόμοιες δόξες, σε όμοιούς τους άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Ο Βίκτορ Ορμπαν εκμεταλλεύεται την πανδημία και με τη λήψη μέτρων τέτοιας αυστηρότητας ώθησε πολλούς να αναρωτιούνται αν αυτά θα παύσουν να ισχύουν με την εξάλειψη του κινδύνου. Οι Ούγγροι απειλούνται πλέον με φυλάκιση χρόνων αν διασπείρουν «ανακριβείς και ανησυχητικές για τον λαό ειδήσεις» και με διακυβέρνησή τους με διατάγματα. Με τα αόριστης διάρκειας μέτρα να μπορούν να αρθούν μόνο με πλειοψηφία των δύο τρίτων του ουγγρικού Κοινοβουλίου.

Η τροπή που σημειώνεται στην Ουγγαρία αφορά τόσο την ίδια όσο και το σύνολο της ΕΕ. Επαινετή η αντίδραση πολλών ηγετών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για την αποβολή από αυτό του κόμματος του ούγγρου πρωθυπουργού. Δεν αρκεί όμως η αποβολή του κόμματος FIDESZ από την κεντροδεξιά ομάδα. Χρειάζονται δραστικές αντιδράσεις ώστε το κακό να κτυπηθεί στα πρώτα βήματά του. Αν οι αρνητικές αυτές εξελίξεις συνδυαστούν με τις λογιστικές εμμονές και την άρνηση της Γερμανίας να μην αντικρίζει με πολιτική ματιά τον κίνδυνο της ευρωπαϊκής κατολίσθησης, είναι πολύ πιθανό οι κοινωνίες των κρατών – μελών να συνεχίσουν να υποστέλλουν τις ευρωπαϊκές σημαίες ακολουθώντας το πρόσφατο ιταλικό παράδειγμα. Η αποτρόπαιη προτροπή του Ντουτέρτε των Φιλιππινών για πυροβολισμό, από την αστυνομία, των παραβατών μετακίνησης ακούγεται μακρινή. Ομως, κάποιοι Ευρωπαίοι των άκρων πολύ εύκολα μπορούν, από θέσεις εξουσίας, να μιμηθούν τις πρακτικές του που παραπέμπουν στο πρόσφατο παρελθόν της ηπείρου μας.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)