Η πείνα και τα χρέη

Την πιο δραματική περιγραφή τη βρίσκει κανείς στον ιταλικό Τύπο – «Και το Μιλάνο πεινάει» ήταν ο τίτλος της «Ρεπούμπλικα» για τους νεόπτωχους της πιο πλούσιας πόλης της Ιταλίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, πάλι, οι σύμβουλοι του Τραμπ αναζητούν στις ιστορικές συγκρίσεις το μέγεθος του Αρμαγεδδώνα. Είναι ένα νέο Περλ Χάρμπορ αυτό που συμβαίνει ή μια άλλη 11η Σεπτεμβρίου; Με τι θα ήταν καλύτερα να συγκρίνει κανείς την πανδημία; Με τους ιάπωνες καμικάζι ή με τους άραβες τρομοκράτες;

Αλλά οι βουτιές στην Ιστορία μπορούν να φτάσουν και σε πιο μεγάλα βάθη. Μπορεί να πάει κανείς ακόμη πιο πίσω. Κι αν αυτό που ζει η Αμερική είναι το πρελούδιο ενός νέου κραχ, όπως εκείνο του 1929; Αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις που λένε πως τους επόμενους μήνες θα χάσουν τις δουλειές τους τριάντα με σαράντα εκατομμύρια Αμερικανοί, τότε, ναι, αυτή είναι ακόμη μια Μεγάλη Υφεση. Είναι η επανάληψη μιας μαζικής φτώχειας, την οποία δεν είναι καθόλου βέβαιο πως θα αποτρέψει το πακέτο σωτηρίας των 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων που κατευθύνεται σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά – είναι αμφίβολο εάν θα μπορέσει να την αποτρέψει ακόμη και ένα δεύτερο.

Αν ο πλούσιος ιταλικός Βορράς πεινάει και η πιο ισχυρή οικονομία του πλανήτη κινδυνεύει με μια νέα Μεγάλη Υφεση, τι μπορεί να συμβεί εδώ; Ποια τύχη περιμένει τη χώρα που πρωταγωνίστησε την περασμένη δεκαετία ως ο πιο αδύναμος κρίκος της ευρωζώνης; Η απάντηση στο ερώτημα δεν βρίσκεται στις ιστορικές συγκρίσεις και ενδεχομένως ούτε στα δραματικά πρωτοσέλιδα. Θα αρκούσε, προς το παρόν τουλάχιστον, να σταθεί κανείς στις συνεχείς αναθεωρήσεις προς τα κάτω του οικονομικού επιτελείου. Ηταν μόλις πριν από είκοσι ημέρες όταν ο υπουργός Οικονομικών προέβλεπε οριακή ανάπτυξη. Ηταν μία εβδομάδα αργότερα όταν η πρόβλεψη της οριακής ανάπτυξης έδωσε τη θέση της σε εκείνη μιας ύφεσης της τάξης του 3%. Και ήταν προχθές όταν το 3% έγινε 4%.

Πόσο πιο κάτω μπορεί να πάει; Μπορεί να γίνει ακόμη και διψήφιο το ποσοστό αυτό; Ο κίνδυνος μπορεί να μην είναι ακόμη εντελώς ορατός, είναι όμως ο φόβος. Είναι και το σενάριο με το οποίο υποχρεώνεται να κινηθεί η κυβέρνηση. Μπορεί, με άλλα λόγια, να ελπίζει κανείς στο καλύτερο. Δεν μπορεί όμως παρά να προετοιμαστεί για το χειρότερο. Για να αποτρέψει ένα νέο κραχ όχι ενενήντα χρόνια από το πρώτο, όπως εκείνο που είχε ζήσει η Αμερική, αλλά κάτι παραπάνω από δέκα – τόσα έχουν περάσει από την τελευταία ελληνική χρεοκοπία.

Αλλά πώς προετοιμάζεται κανείς; Πώς αποτρέπει τον κίνδυνο; Ο δρόμος μοιάζει να μην είναι άλλος από αυτόν που άλλοτε θα καταγγελλόταν ως αντιπολιτευτική πλειοδοσία ή – λιγότερο κομψά – αντιπολιτευτική ανευθυνότητα. Δεν είναι άλλος, με μικρές ή μικρότερες αποκλίσεις, από το πακέτο στήριξης της οικονομίας που πρότεινε χθες το Κίνημα Αλλαγής και σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ. Πώς το λέει το ΚΙΝΑΛ; «Οι σχετικές κυβερνητικές εξαγγελίες ύψους 1% του ΑΕΠ δεν αρκούν. Οι άλλες χώρες της ΕΕ εξαγγέλλουν ήδη ανάλογα προγράμματα που φτάνουν και το 20% του ΑΕΠ».

Δεν είναι μόνο η αντιπολίτευση που δείχνει τον δρόμο. Είναι η Αμερική ακόμη του Τραμπ και είναι σχεδόν και κάθε φωνή στην Ευρώπη. Για να μην πεινάσει ο κόσμος, δεν έχει παρά να χρωστάει.