Μια μεγαλύτερη ύφεση;

Το σοκ για την παγκόσμια οικονομία από τον COVID-19 ήταν πιο άμεσο και πιο σοβαρό από ό,τι η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008, ακόμη και από τη Μεγάλη Υφεση. Σε αυτές τις δύο προηγούμενες κρίσεις, οι χρηματιστηριακές αγορές κατέρρευσαν κατά 50% ή περισσότερο, οι αγορές πιστώσεων πάγωσαν, σημειώθηκαν τεράστιες πτωχεύσεις, τα ποσοστά ανεργίας ξεπέρασαν το 10% και το ΑΕΠ συρρικνώθηκε με ετήσιο ρυθμό 10% ή περισσότερο. Αλλά όλα αυτά χρειάστηκαν περίπου τρία χρόνια για να γίνουν. Κατά την τρέχουσα κρίση, τα σχετικά μακροοικονομικά και χρηματοοικονομικά σοκ έχουν πραγματοποιηθεί σε τρεις εβδομάδες.

Ακόμη και εάν η πανδημία και τα οικονομικά προβλήματα τεθούν υπό έλεγχο, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να εξακολουθήσει να υπόκειται σε ορισμένους κινδύνους τύπου «λευκού κύκνου» – κάποιας πολύ αρνητικής εξέλιξης που αναμένεται για καιρό ότι θα συμβεί. Καθώς οι προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ πλησιάζουν, η κρίση του COVID-19 θα δώσει έδαφος σε νέες συγκρούσεις μεταξύ της Δύσης και τουλάχιστον τεσσάρων δυνάμεων: Κίνας, Ρωσίας, Ιράν και Βόρειας Κορέας, οι οποίες χρησιμοποιούν ήδη ασύμμετρα όπλα για να υπονομεύσουν τις ΗΠΑ από το εσωτερικό τους.

Οι αναπόφευκτες κυβερνοεπιθέσεις στην εκλογική διαδικασία των ΗΠΑ μπορεί να οδηγήσουν σε αμφισβητούμενο τελικό αποτέλεσμα, με κατηγορίες εκατέρωθεν και πιθανότητα άμεσης βίας και αστικών διαταραχών.

Παρομοίως, όπως υποστήριξα προηγουμένως, οι αγορές υποτιμούν σε μεγάλο βαθμό τον κίνδυνο ενός πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν φέτος. Η χειροτέρευση των κινεζο-αμερικανικών σχέσεων επιταχύνεται ταυτόχρονα, καθώς κάθε πλευρά κατηγορεί την άλλη για την κλίμακα της πανδημίας COVID-19. Η τρέχουσα κρίση είναι πιθανό να επιταχύνει τη συνεχιζόμενη βαλκανοποίηση και να προκαλέσει νέο πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία κατά τους επόμενους μήνες και επόμενα έτη. Αυτή η τριπλέτα των κινδύνων – οι αδιάκοπες πανδημίες, το ανεπαρκές οπλοστάσιο οικονομικής πολιτικής και οι γεωπολιτικοί «λευκοί κύκνοι» – αρκούν για να προκαλέσουν συνεχή ύφεση στην παγκόσμια οικονομία και σε κατάρρευση αγορών. Μετά το δυστύχημα του 2008, μια ισχυρή (αν και καθυστερημένη) αντίδραση έφερε την παγκόσμια οικονομία πίσω από την άβυσσο. Μπορεί να μην είμαστε τόσο τυχεροί αυτή τη φορά.

Ο Νουριέλ Ρουμπινί είναι καθηγητής Οικονομικών στη Stern School of Business του New York University Stern School of Business και πρόεδρος της Roubini Macro Associates.