Προβληματισμός (ξανά) για τη ρευστότητά του

Μέσα στις επόμενες ημέρες η ευρωζώνη θα πρέπει να αποφασίσει τι θα κάνει με την ανάγκη των χωρών για ρευστότητα προκειμένου να αντιμετωπίσουν την υγειονομική κρίση, η οποία με μαθηματική ακρίβεια αναμένεται να μεταβληθεί σε οικονομική κρίση και ενδεχομένως (ξανά) σε κρίση χρέους, με επιπτώσεις (ξανά) και στο τραπεζικό σύστημα.

Οσο καθυστερούν οι ευρωπαίοι ηγέτες στις αποφάσεις τους, τόσο αυξάνονται οι φόβοι ότι οι αποφάσεις θα είναι (και πάλι) σε λάθος κατεύθυνση.

Από το γερμανικό «οτιδήποτε χρειαστεί» για την αντιμετώπιση της κρίσης των πρώτων ημερών σύντομα γυρίσαμε στο προτεσταντικό ότι όποιος νιώθει αδύναμος θα παίρνει βοήθεια, αλλά με προϋποθέσεις (conditionalities) και ανταλλάγματα. Μαζί της (με τη Γερμανία) στο πρόσφατο Eurogroup συντάχθηκαν και οι γνωστές δυνάμεις Ολλανδία και Φινλανδία, επικαλούμενες αμφότερες τον ιταλικό κίνδυνο κατασπατάλησης ευρωπαϊκών πόρων.

Προφανώς η καλύτερη πορεία της πανδημίας στις πιο ισχυρές οικονομίες της ευρωζώνης δημιουργεί συνειρμούς και ευκαιρίες για το ποιος θα επιβραβευτεί και ποιος αντίστοιχα θα τιμωρηθεί με περιοριστικά δημοσιονομικά μέτρα μετά το πέρας της.

Σε αυτό το σκληρό και ψυχρό οικονομικό περιβάλλον, η Ελλάδα θα αναζητήσει τη θέση της αποδεχόμενη τους κανόνες των ισχυρών.

Ο απολογισμός των ανθρώπινων απωλειών και της υγειονομικής ζημιάς θα είναι ένας παράγοντας που θα παίξει ρόλο την επόμενη μέρα.

Σημαντικό ρόλο θα παίξει όμως και η οικονομική ζημιά που θα συντελεστεί, η οποία φαίνεται ότι βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τη διάρκεια της καραντίνας.

Με την ελληνική οικονομία στον «πάγο», οι μέρες από τις αρχές Απριλίου θα μετρούν αντίστροφα από πλευράς ρευστότητας, των ταμειακών διαθεσίμων του ελληνικού Δημοσίου. Το παράξενο παιχνίδι που παίζει η μοίρα είναι ότι ξανά τα διαθέσιμα στα κρατικά ταμεία επαρκούν μόλις και μετά βίας έως το πρώτο 15ήμερο του Ιουνίου, εξέλιξη ταυτόσημη με την αμέσως προηγούμενη «καταστροφή» του 2015. Ταυτόχρονα θα τρέχει η ζημιά στο ΑΕΠ, η οποία υπολογίζεται ότι θα ανέρχεται σε περίπου 2% του ΑΕΠ τον μήνα (περίπου 4 δισ. ευρώ) όσο διαρκεί το λουκέτο στην οικονομία.

Πιο επείγον δείχνει το θέμα της ρευστότητας, με την κυβέρνηση να προχωρεί στην εφαρμογή ενός μέτρου που δεν είχε ληφθεί ούτε στις χειρότερες μέρες της προηγούμενης κρίσης, σημάδι ενδεικτικό του συναγερμού που έχει σημάνει στο οικονομικό επιτελείο. Πρόκειται για την έκπτωση κατά 25% στην έγκαιρη πληρωμή οποιουδήποτε φόρου (εκτός του ΦΠΑ), συμπεριλαμβανομένων και των ρυθμίσεων.

Ο «Αρμαγεδδών» ωστόσο που έρχεται στο ΑΕΠ απειλεί τη βιωσιμότητα κραταιών εταιρειών με συστημικά χαρακτηριστικά στην ελληνική οικονομία, ενώ ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία υπάρχει για άλλες ήδη ευάλωτες, όπως η ΔΕΗ. Προφανώς οι κρατικοποιήσεις έρχονται, αλλά και για αυτές θα χρειαστούν χρήματα.

Το περίφημο «μαξιλάρι» των 30 και πλέον δισεκατομμυρίων ευρώ αποτελεί μια κάποια λύση. Αλλά και αυτό όσο γρήγορα φτιάχτηκε άλλο τόσο γρήγορα τρώγεται, χωρίς επιπλέον να μπορεί να προβλέψει κανείς ποια θα είναι η αντίδραση των αγορών σε περίπτωση αποψίλωσής του, δεδομένης της αναγκαιότητάς του ως εγγύηση για να δανείζεται το Δημόσιο με χαμηλά επιτόκια.

Φως στο τούνελ στο οποίο μπαίνει η ελληνική οικονομία φαίνεται για την ώρα μόνο από τη στάση της ΕΚΤ και της Κριστίν Λαγκάρντ. Ηδη την προσεχή εβδομάδα ξεκινούν οι αγορές ελληνικών κρατικών ομολόγων, οι οποίες θα μπορούν να φτάσουν έως και τα 12 δισ. ευρώ.

Επιπλέον διευκολύνει και εποπτικά τις ελληνικές τράπεζες, δίνοντάς τους τη δυνατότητα για περισσότερα δάνεια και αυξημένο βαθμό ελευθερίας για απόκλιση από τους στόχους που έχουν τεθεί για τη μείωση των κόκκινων δανείων (θα υπάρξει ανοχή και για την εκ νέου αύξησή τους), αλλά και για τη χρήση των μέχρι πρότινος απαγορευμένων δανείων με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου.

Η περίπτωση η ελληνική δεν είναι μοναδική αυτές τις μέρες. Ούτε σε αυτή τη φάση φαίνεται να αντιμετωπίζουμε το μεγαλύτερο πρόβλημα. Το στοίχημα ωστόσο της επόμενης μέρας είναι σε τι κατάσταση θα βρεθεί η ευρωζώνη και τι αποφάσεις θα ληφθούν για την επιβιωσή της. Από αυτές θα κριθεί εάν το μέγεθος του ελληνικού προβλήματος θα λάβει υπαρξιακά χαρακτηριστικά…